Bron bij Cynisme: Van Splunteren

VARA TV Magazine, nr. 45-2006, interview door Cecile Koekkoek

Taboe or not taboe

Met de documentaire Zijn of azijn maakte hij zijn midlifecrisis wereldkundig. Bij Sonja (zaterdag, Ned.l, 22:00 uur) vertelt hij waarom. Bram van Splunteren over de invloed van emo-tv.


Hoe was het bij 'Sonja'?
Sonja Barend blikt terug op emo-tv, met mij, en Catherine Keyl. Paul Schnabel voorzag het geheel van deskundig commentaar. Waarom storten mensen hun ziel en zaligheid uit op tv?

Daar moet jij het antwoord opweten, gezien jouw spraakmakende egodocumentaire 'Zijn of azijn' uit 2004.
Ik had verschillende redenen om Zijn of azijn te maken. Ik werkte voor VPRO's Het geluk van Nederland al maanden met een groep mensen en wilde weer eens iets individueels maken. Zijn of azijn werd mijn afscheid van het cynisme. Het cynisme van links, en mijn eigen cynisme. Bovendien was mijn problematiek, die van een man in een midlife crisis, herkenbaar voor anderen.

Dat is heel nobel van je, maar de tv-recensenten noemden je een gekrenkte narcist.
Mijn beste vriend mailde: het is een schreeuw om aandacht. Dat kon ik niet hebben. Het heeft onze vriendschap verpest. Later dacht ik: hij heeft gelijk. De tragiek van mensen zoals ik is dat wij heel veel aandacht nodig hebben. Pas dan heb ik het idee dat ik geslaagd ben.

Ook negatieve aandacht?
Nee. Dat is afschuwelijk. Gelukkig was Wim de Jong van de Volkskrant fan. De recensie van Hans Beerekamp in NRC heb ik niet durven lezen. Wat ik erover hoorde was zo erg. .

Waar kwamen al die emoties in 'Zijn of azijn' vandaan?
lk raakte in een roes, een mix van opwinding en adrenaline, omdat ik ervan overtuigd was dat ik iets bijzonders aan het maken was. Ik kwam los van mijn angsten, werd roekeloos, durfde dingen die ik normaal niet zou doen. Zoals het huilen. Er zat een sterk verlangen in om eens heel eerlijk te zijn. Mezelf laten zien zoals ik soms ben: kinderlijk, overgevoelig, ijdel, egocentrisch.

Gniffelde je niet stiekem: haha, emo-tv bij de VPRO?
Dat heb ik wel gedacht ja. Je voelt dat zoiets zwaar taboe is in de omgevingwaar je werkt. Het doorbreken van een taboe is dankbaar, wantje krijgt aandacht. Maar het is tegelijkertijd gevaarlijk, want mensen zullen je erop afrekenen.

En dat laatste gebeurde dus ook.
Mijn toenmalige vrouw Lindi zegt in Zijn of azijn dat het cultuurprogramma R.A.M.
elitair was, dat de makers 'programma's voor hun vriendjes maakten.' Die opmerking had ik eruit kunnen halen maar dat deed ik niet. Zo was ik in de serievoortdurend bezig te onderzoeken wat nog 'des VPRO's' was en wat niet meer. Voor mijn gevoel en dat van mijn eindredacteuren bleef ik ruim binnen de grenzen, maar niet iedereen dacht er zo over. Zo werd ik na de tweede aflevering uitgenodigd voor De avonden, maar de enthousiaste redactrice die mij had gevraagd werd teruggefloten door haar eindredacteur. Hij wilde mij onder geen beding in zijn uitzending. En ik? Ik vond dat alles moest kunnen. Ik heb in die tijd ook voorgesteld om een reality soap over de VPRO zelf te maken. Waarom niet?

Is 'Zijn of azijn' er de oorzaak van geweest dat je weg moest bij de VPRO?
Ik ben nog steeds in dienst van de VPRO.

Je werkt al ruim een jaar bij de RVU.
Ik ben gedetacheerd.

Ben je niet boos en teleurgesteld over die houding van de VPRO?
Nee. En als ik het wel was zou ik het jou niet zeggen.

Heeft de inmiddels vertrokken Danille Lunenborg er dan geen puinhoop van gemaakt?
Dat is voor jouw rekening.

De VPRO is onder haar twee tot drie uur zendtijd per week kwijtgeraakt.
Is dat zo?

De VPRO gaat nu helemaal voor multimediaal. Daar hadden ze je goed voor kunnen gebruiken, gezien je successen met de internetcommunity's 'HappyVPRO' en RVU's 'Clubvan100'.
Dat lijkt mij ook. Maar daar ga ik niet over.

Het is duidelijk, je bent aan het onderhandelen met de VPRO over een gouden handdruk Toch was je vijfentwintig jaar lang een VPRO'er in hart en nieren.
Een gouden handdruk? Haha, als dat zou kunnen. Ik heb altijd behoord tot de toegankelijke afdeling van de VPRO. Ik was nooit zo cynisch. Wel somber. In mijn werk probeerde ik geen oordeel te vellen. De kritiek die ik dan kreeg was vaak dat er geen visie achter zou zitten. Ik ben allergisch voor opgeheven vingertjes in films of programma's, in wat voor vorm dan ook. Ik hou gewoon van mooie verhalen.

Je hebt ooit gezegd dat jouw negativisme de oorzaak was van een conflict met je zoon.
Dat ik me zorgen om hem maakte, interpreteerde hij als dat ik geen vertrouwen in hem zou hebben. Ik was gewoon bang dat hij de verkeerde beslissingen zou gaan nemen.

Hoe hebben je kinderen gereageerd op 'Zijn of azijn'?
Met gemengde gevoelens. Als de buitenwereld mij afviel stonden ze aan mijn kant, maar intern gaven ze aan dat ze lang niet altijd blij waren dat ik al die shit op straat gooide. Na zo'n uitzending gingen ze met angst en beven naar school. Maar ze kregen ook goede reacties van vrienden en vriendinnen: mijn vader zou nooit z'n ongelijk erkennen of zo open zijn over I zijn gevoelens. Het was dus niet alleen om je voor te schamen, waar je, zeker als puber, natuurlijk altijd bang voor bent.

Heb je nog meer egodocumentaires voor ons in petto?
Ik maak nu weer andere interessante fases door. Bijvoorbeeld of ik nog kinderen wil met mijn nieuwe vriendin. De tweede leg, volgens mij zit daar wel een programma in.

Aan welke omroep kun je dat nog slijten, nu je de VPRO kwijt bent...
Misschien is Max genteresseerd.


Tussenstuk:
CV
1952, Zaandam. g Studeerde sociologie. Film- en muziekjournalist voor Vrij Nederland en Oor g Filmacademie Amsterdam (regie) g Programmamaker VPRO: Onrust!, Stardust, Lola da Musica, Lolamoviola g Scenarioschrijven/acteursregie aan het Maurits Binger Film Instituut g Regisseur/eindredacteurverschillende VPRO-thema-avonden g Maakte in 2004 een reeks egodocumentaires.


IRP:   Onderstaand links de begeleidende foto, en rechts een versie ter vergelijking met de reeks portretten van cynici .
 


Terug naar Cynisme, bronnen , Psychologie overzicht , of naar site home .
 

[an error occurred while processing this directive]