Het toevallige altru´sme

Een van de rechtse leerstellingen is dat vanuit individualisme en ego´sme mensen daden verrichten die ten goede komen aan allen, een bekend voorbeeld zijnde de stelling dat de rijken rijker maken ook goed is voor de armen (Brits premier Margaret Thatcher). Een analyse:

De definitie van een ego´stische daad is een daad die nadelige gevolgen heeft voor anderen. De definitie van een altru´stische daad is een daad die ook ten goede komt aan anderen.

Stel iemand doet een daad die ten goede komt aan zichzelf, en ook ten goede aan anderen. Dan zijn er twee mogelijkheden: het ten goede komen aan anderen is opzet, of het is toeval. Is het opzet, dan heet de daad niet individualistisch of ego´stisch, maar is een mengsel van ego´sme en altru´sme. Is het toeval, dan heet hij wel ego´stisch.

De rechtse stelling gaat dus over toevallige altru´stische gevolgen. Toeval is echter per definitie iets dat op willekeurige momenten wel of niet optreedt. De personen die door hun ego´sme bijdragen aan anderen, zullen bij toevalligere eerdere en latere en omstandigheden ego´stische handelingen plegen die NIET met altru´stische gevolgen gepaard gaan.

De beoordeling van de rechtse stelling moet dus aan de hand van een inschatting van de negatieve gevolgen versus de positieve gevolgen van ego´sme. Natuurlijk bestaat dit in alle gradaties, zodat een eenduidige uitspraak hierover niet mogelijk is. Maar is het is ongeloofwaardig dat degenen die voor een ego´stische stelling pleiten, veel toevallig altru´sme in hun daden zullen ten toon spreiden. Het toevallige altru´sme uit een eerdere daad kan ook heel makkelijk door het ego´sme van de volgende daad ongedaan worden gemaakt. Een voorbeeld: iemand heeft werknemers in dienst uit ego´stische bedoelingen, en verdiende veel geld. Dan gaat het wat minder. De ego´st zal zijn oorspronkelijke inkomen willen handhaven zelfs als hij goed kan leven van het mindere inkomen, en werknemers ontslaan. Dit is wat in de maatschappelijke praktijk op grote schaal gebeurt, waarbij het zelfs zo systematisch is, dat mensen uit de producerende delen van een bedrijf als eerste ontslagen worden, en pas veel later, of niet, de mensen in de hogere en leidinggevende functies, hoewel hun werkzaamheden niet bijdragen aan de productie, dus het inkomen van het bedrijf. Deze keuze is ongetwijfeld gebaseerd op een ego´stische keuze voor de eigen soort, de leidinggevende, omdat rationele argumenten zouden moeten leiden tot ontslag met voorrang van de dure leidinggevenden, en dat dat ontslag op zijn minst gelijke tred moet houden met het ontslag van productiepersoneel. Er zijn grote bedrijven (Fokker) en hele bedrijfstakken failliet gegaan aan deze zelfbevoordeling van de leidinggevenden.

Het systematische ego´sme is in de meeste gevallen op termijn dus belangrijker dan het toevallige altru´sme. De rechtse stelling is dus onjuist, en hoogst waarschijnlijk gebaseerd op het verlangen de eigen tekortkomingen toe te dekken. Op zich is dit natuurlijk al veel beter dan degenen die gewetenloos ego´stisch zijn. Helaas is het moeilijk beide groepen uit elkaar te houden.


Terug naar Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of naar site home .
 

[an error occurred while processing this directive]