De Volkskrant, 29-03-2004, van verslaggever Bart Jungmann

Wat goed en kwaad is, weten we nu wel

Meer mensen dan voorheen keuren belastingfraude af. Maar als puntje bij paaltje komt: een frauderende bijstandsmoeder laten we begaan.


Als de door het kabinet aangezwengelde discussie over normen en waarden iets heeft bereikt, dan is het verwarring. Ja, de publieke moraal holt achteruit. Nee, de medemens is nog best betrouwbaar. Ja, het is tegenwoordig ieder voor zich. Nee, je kunt nog altijd op de buren rekenen. Ja, het gaat slecht met dit land. Nee, het gaat best goed met dit land.
In het vandaag te verschijnen rapport 'De moraal in de publieke opinie' wordt dat zo geformuleerd. 'Het opinieklimaat met betrekking tot normen en waarden wordt gekenmerkt door een zekere ambigu´teit.'
    Het Sociaal en Cultureel Planbureau (SCP) heeft in deze publicatie de opvattingen over normen en waarden in historisch perspectief geplaatst en ze internationaal vergeleken. Dat levert smakelijke statistieken op, maar je kunt er alle kanten mee uit.
    Het SCP formuleert het zo: 'Het ziet ernaar uit dat de ambigu´teit er trouwens niet weinig toe bijdraagt dat het debat vanuit zoveel verschillende invalshoeken met kracht van argumenten kan worden gevoerd: er is in het feitenmateriaal voor elck wat wils te vinden.'
    Een deel van het hier gepresenteerde cijfermateriaal diende als ondersteuning voor een eind vorig jaar verschenen rapport over normen en waarden. De conclusies van de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid boden in hun nuance ook al weinig munitie voor een pleidooi voor een strengere moraal.
    Opvallend in deze SCP-rapportage is dat Nederlanders, in vergelijking met de hen omringende buitenlanders een tamelijk positief mensbeeld hebben. Gevraagd naar de betrouwbaarheid en de eerlijkheid van medeburgers is respectievelijk 42 en 52 procent optimistisch. Alleen de ScandinaviŰrs zijn nog beter van vertrouwen. Maar Duitsers en Belgen zijn al een stuk argwanender, terwijl Spanjaarden en Portugezen helemaal op hun hoede zijn.
    In een eigen langdurig onderzoek van het SCP naar de veranderingen in de publieke moraal blijkt de situatie een stuk minder rooskleurig. Sinds 1970 wordt om de paar jaar ge´nformeerd naar gedrag en zeden. Die eerste keer vond slechts 39 procent dat het de verkeerde kant op ging. Dat cijfer is omhoog gegaan tot 70 procent bij de laatste rondvraag. Die laatste keer was in 1998 en toen moest Pim Fortuyn het zedelijk verval nog aan de kaak stellen.
    Omdat er in het nieuwe millennium zoveel is veranderd, zijn de meest recente cijfers het interessantst. Daaruit kan in elk geval worden geconcludeerd dat de opvattingen over goed en kwaad een stuk eenduidiger zijn geworden. Onzekerheid daarover is gedaald van 56 procent (1970) naar 41 procent (2003). Belastingfraude vindt 62 procent van de ondervraagden in 2002 afkeurenswaardig. Elf jaar eerder vond een meerderheid (54 procent) belastingfraude acceptabel of in elk geval wel te billijken.
    Maar als puntje bij paaltje moet komen, blijkt er niet zo veel te veranderen. De eigen verantwoordelijkheid in de publieke moraal wordt nog even hard gemeden als in het milde klimaat van de jaren negentig. Op de vraag of u een frauderende bijstandsmoeder zou aangeven, antwoordt slechts 6 procent 'zeker doen' in 2003. Twaalf jaar eerder was dat 5 procent. Mocht die frauderende bijstandsmoeder ook nog eens eens overlast veroorzaken, dan wordt het alleen maar minder vanzelfsprekend. Met dat extra argument zou in 1991 11 procent zijn gaan klikken, in 2003 daalt de animo naar 5 procent. EÚn ding is zeker: met de publieke rancune in de publieke moraal gaat het de goede kant op.


Naar Goed en kwaad , Anglicisme en Rijnlandmodel, ideologie, bron , Westerse organisatie, vertrouwen , Westerse organisatie, noord-zuid , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]