De Volkskrant, 29-04-2011, van verslaggever Mark Mieras 30 apr.2011

Hersenen kunnen lokaal slapen

Bij ratten is het aangetoond en bijmensen zou het net zo werken: soms vallen hersencellen in een microslaapje. Mogelijk verklaart dat vermoeidheidsfouten.

Terwijl je wakker bent, kunnen je hersenen toch gedeeltelijk in slaap vallen. Dat is althans aangetoond bij ratten, zo blijkt uit een artikel dat woensdag is gepubliceerd in Nature.
    Amerikaanse en Italiaanse onderzoekers gaven ratten nieuw speelgoed zodat ze langer dan gebruikelijk wakker bleven. Hun vermoeide hersencellen vielen spontaan in slaap om even later weer wakker te worden. Dat gebeurde op verschillende plaatsen in de hersenschors maar niet gelijktijdig. Opmerkelijk genoeg speelde de knaagdieren ondertussen gewoon door. Hun oogjes bleven wijd open.
    Van vissen en vogels weten we dat ze een hersenhelft kunnen laten slapen terwijl de andere doorwerkt. Zo kunnen vogels lange vluchten over zee maken. De meeste vissen stoppen nooit met zwemmen. Erg handig natuurlijk, maar de hersenen van zoogdieren zijn te complex om ongestraft een hele hersenhelft uit te schakelen. Kleinere eenheden blijken nu dus wel zonder veel problemen offline te kunnen gaan.

Motorschors
De ratten gingen wel meer fouten maken. De onderzoekers trainden ze om met één pootje suikerpilletjes uit een bak te vissen. Steeds wanneer er in hun hoofd hersencellen indutten, begonnen de dierten meer fouten te maken. Het ging vooral mis als het microslaapje in de motorschors optrad, de plaats waar bewegingen worden gepland en gestuurd. De kans dat de rat het suikerballetje van zijn poot liet vallen steeg dan met bijna 40 procent.
    De onderzoekers twijfelen er niet aan dat hetzelfde mechanisme ook optreedt bij mensen. Daarvoor lijken de hersenen van hersenen en ratten genoeg op elkaar. Ze speculeren erop dat lokale microslaapjes ook bij mensen verantwoordelijk zijn voor vermoeidheidsfouten: buschauffeurs die een bocht missen, procesbewakers die aan het einde van hun dienst op verkeerde knoppen drukken.

Domino-effect
De ontdekking werpt nieuw licht op de slaap. Dat groepen hersencellen los van elkaar in slaap kunnen vallen betekent dat we de slaap geen eigenschap is van de hersenen als geheel. Vorig jaar ontstond er al twijfel toen bleek dat de hersenstam de slaap niet dirigeert, zoals altijd gedacht. De hersencentra vallen in slaap en ontwaken op een grillige manier, zo te zien zonder veel centrale coördinatie.
    Ontwaken is een soort domino-effect waarbij groepen hersencellen elkaar wakker maken.


Naar Psychologische krachten, compartimentalisatie & integratie  , Psychologische krachten  , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]