De Volkskrant, 10-09-2011, door Malou van Hintum 10 sep.2011

Smaak van woorden

Ze is zelf synestheet, en vond dat als kind niets bijzonders. 'Je neemt aan dat iedereen de wereld zo ziet, je weet niet beter,' zegt neurowetenschapper Tessa van Leeuwen (Donders Instituut, Radboud Universiteit Nijmegen). Komende woensdag promoveert ze op onderzoek naar hersenmechanismen die ervoor zorgen dat zo'n twee procent van de mensen letters in kleuren zien, of een smaak proeven als ze een woord horen.

Letter-kleursynestheten zijn er in twee typen, begrijp ik.
'Je hebt de 'projectors', die echt een kleur waarnemen als ze een letter zien, en de 'associators', die meer het gevoel hebben dat een letter een bepaalde kleur heeft.'

Die twee typen gaan gepaard met verschillende hersenmechanismen. Legt u eens uit.
'Bij de projectors wordt het kleurengebied in de hersenen bij het zien van letters meteen actief. Het lijkt erop dat er directe verbindingen zijn tussen het lettervormgebiedje en het kleurengebied. Die signalen worden later gecombineerd door een derde gebied, de superior pariŰtale lobule (SPL).
    'Bij de associators wordt de kleur later in het verwerkingsproces toegevoegd. Het lettergebiedje vertelt eerst aan de SPL dat er een letter te zien is, en vervolgens gaat de terugkoppeling ˇˇk naar het kleurengebiedje.'

Er zijn wellicht mensen synestheet die dat niet weten, denkt u.
'Synesthesie ontstaat waarschijnlijk tijdens het leren van letters. Kinderen gaan kleuren en schrijven, en ze leren bijvoorbeeld de dagen van de week aan de hand van kleuren. Die kunnen een automatische herinnering worden.
    'Ik heb ooit een test gedaan bij iemand die geen synestheet was. Ik vroeg haar een kleur aan een letter te koppelen. Een maand later scoorde ze 60 procent van de combinaties correct. Ook het feit dat de meeste mensen een lage toon associŰren met een donkere kleur geeft aan dat er heel veel impliciete synestheten zijn.'

Synesthesie heeft te maken met extra sterke hersenverbindingen. Zijn die een gevolg of een oorzaak?
'We weten niet of je eerst een anatomische verbinding moet hebben om synesthesie te ontwikkelen, of dat die verbindingen zich ontwikkelen. We weten wel dat de locatie in de hersenen van de betrokken gebieden ertoe doet. Dat kleur-synesthesie veel vaker voorkomt dan smaak- of reuksynesthesie, is omdat het betreffende hersengebiedje veel dichter bij het waarnemingsgebied ligt.'

U gaat nu onderzoek doen naar schizofrenie. Wat is het verband met synesthesie?
'Mensen met schizofrenie hebben problemen met hun perceptie. Als je ze bijvoorbeeld een vage tekening van een gezicht laat zien, hebben ze er moeite mee de onderdelen van dat gezicht te integreren tot ÚÚn geheel. Wat synestheten te veel hebben, hebben zij te weinig.'


Naar Psychologische krachten, compartimentalisatie & integratie  , Psychologische krachten  , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]