De Volkskrant, 19-09-2009, door Eveline Crone, hersenwetenschapper 5 mei 2010

Op verzoek van de Volkskrant wenden briefschrijvers zich tot Charles Darwin. Deze week: hersenwetenschapper Eveline Crone, Leiden

Eveline Crone: Geachte heer Darwin,

Ik las dat u een tijdje hebt gewoekerd met uw beroepskeuze en dat u een aantal keer de verkeerde studiekeuze hebt gemaakt. Veel adolescenten hebben moeite met langetermijnplannen. Vaak wordt hun keuzegedrag gekenmerkt door impulsiviteit en zijn ze erg gevoelig voor de sociale omgeving. De adolescentie is ook vaak de periode waarin jongeren hun talenten en hun passies ontdekken. Uit uw autobiografie begrijp ik dat u dit zelf ook allemaal heeft meegemaakt.
    Hoewel adolescenten vaak zo’n slecht imago hebben, lijkt een pleidooi vóór de adolescentie op zijn plek, en ik zou u graag de hypothese voorleggen dat de adolescentie vanuit evolutionair perspectief ook ergens goed voor is.
    Dankzij beeldvormende technieken is ontdekt dat de hersenen van adolescenten een lange weg afleggen voordat ze werken zoals bij volwassenen. Verschillende hersengebieden ontwikkelen zich met verschillende snelheid. Sommige gebieden spelen al vroeg in de adolescentie een grote rol (zoals die welke belangrijk zijn voor impulsieve acties of emotiebeleving), terwijl andere later de overhand krijgen (hersengebieden die belangrijk zijn voor controle, sturing en rationele afwegingen). Er wordt wel gesproken over de adolescentie als een tijdelijke disbalans in de hersenen.
    Een voorbeeld. Wanneer mensen een afweging maken tussen een kleine kans op een grote winst of een grote kans op een kleine winst, speelt zich in de hersenen een wedstrijd af tussen ten minste twee hersensystemen. De hersengebieden die gevoelig zijn voor beloning, zoals de nucleus accumbens, reageren sterk op het vooruitzicht van een grote winst.
    De hersengebieden die belangrijk zijn voor het schatten van kansen en het maken van rationele afwegingen, zoals de prefrontale cortex, reageren op de opbrengstkans op de lange termijn. Bij volwassenen heeft de prefrontale cortex vaak de overhand, en zij kiezen daarom vaak voor de langetermijnkansen. Bij de puber echter blijken de beloningsgebieden de balans juist in te zetten op de kleine kans op grote winst.
    Het is goed voorstelbaar dat in de levensfase waarin je erop uit moet en je passies moet gaan ontdekken, de hersenen zo zijn ingesteld dat je meer durf toont en iets minder doordacht je keuzes maakt. Het is niet zo dat pubers geen lijstjes met voor- en nadelen kunnen maken, maar zodra er bijvoorbeeld in de schoolkantine wordt voorgesteld om er vijf minuten voor het einde van de pauze op uit te gaan, denken ze minder na over wat er allemaal mis kan gaan en maken ze de keuze die op dat moment het aantrekkelijkst is. Hebt u dat ook niet meegemaakt toen u op school zat, dat u zo geïnteresseerd was in de ontdekking van een plant of insect, dat u de schoolbel even was vergeten?
    Je zou je vanuit evolutionair oogpunt kunnen afvragen waarom de adolescentie zo’n lang tijdsbestek in beslag neemt – de adolescentie vindt ongeveer plaats tussen het 10de en het 22ste levensjaar. Laatst vroeg iemand mij of ik voorzie dat er in de toekomst een pilletje wordt uitgevonden waardoor de adolescentie wordt overgeslagen en we van de kindertijd meteen doorschieten naar volwassen hersenen. Het idee hierbij zou zijn dat jongeren niet door de kommer en kwel van de adolescentie heen hoeven, maar meteen hun hersenen een impuls kunnen geven zodat de verschillende hersengebieden direct met elkaar in balans zijn.
    Het is jammer dat we daarbij voorbijgaan aan al het goede van de adolescentie. Een van de mooie aspecten van de adolescentie is dat jongeren volop de mogelijkheid hebben om hun talenten en passies te ontdekken, waarbij er de zekerheid is van de ‘externe prefrontale cortex’ in de vorm van ouders, docenten en de maatschappij.
    Gedurende ruim tien jaar van hun leven kunnen jongeren zonder angst optreden, nieuwe muziekstijlen ontwikkelen, bijzondere sportprestaties leveren, nieuwe ideeën inluiden over idealen en politiek, een weg vinden in ontluikende liefdes en vriendschapsbanden.
    Stel dat uzelf de adolescentie had overgeslagen, en geen periode had doorlopen van zoeken en fouten maken. Zou u dan tot de inzichten zijn gekomen die u uiteindelijk heeft bereikt? Hebben de mislukte studiekeuzes er misschien toe geleid dat u de riskante keuze aandurfde om op 22-jarige leeftijd een wereldreis te maken? De kritische volwassene kan zich vasthouden aan de gedachte dat pubergedrag vanzelf weer overgaat. De rest koestert de adolescentie. Hopelijk deed u dat ook.

Hartelijke groet,

Eveline Crone


Naar Beslissingen , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]