De Volkskrant, 11-10-2012 van verslaggever Ronald Veldhuizen 12 okt.2012

Knutselen ging vooraf aan praten

Tussentitel: Inzetten van een voorkeurshand ontstond eerder dan taal

Taal is geŽvolueerd nadat mensen zich met hun rechterhand hadden gespecialiseerd in gereedschapsgebruik. Dit schrijven Britse wetenschappers onder leiding van psychologe Gillian Forrester, op basis van nieuwe experimenten, in een onlinepublicatie van het tijdschrift Behavioural Brain Research.

Ze halen daarmee een theorie onderuit die stelt dat oermensen pas rechtshandig werden nadat ze gebarentaal hadden geleerd.

Forrester toont in haar nieuwe onderzoek aan dat rechtshandigheid niet een uniek menselijke eigenschap is. Ze observeerde duizenden handelingen van negen chimpansees in een dierentuin, twaalf gorilla's in een wildpark en tien kinderen in een kleuterklas. Alle drie blijken hun voorkeurshand - de rechter - op dezelfde manier in te zetten. Raken ze een soortgenoot aan, dan gebeurt dat even zo vaak met beide handen. Maar gaan de kinderen of apen spelen met objecten - gereedschapsgebruik dus - dan doen ze dat ze vaker met rechts.

Aangezien apen niks van taal bakken maar toch enigszins rechtshandig blijken te zijn wanneer ze met objecten aan de slag gaan, vermoedt de psycholoog dat gereedschapsgebruik en het inzetten van een voorkeurshand eerder in de evolutie van mensapen ontstond dan taal.

Forrester denkt dat haar vondsten passen in de tool theory. Dat is een idee uit de jaren tachtig dat stelt dat de eigenschappen die nodig zijn voor complex gereedschapsgebruik met een voorkeurshand, ook handig zijn voor taalvermogen. Hersentechnisch lijken de twee in ieder geval op elkaar. Wanneer je gereedschap hanteert om voedsel te vangen, moet je in complexe stappen vooruitdenken en heb je fijne motoriek nodig. Bij taal gebeurt dat ook: je schakelt van de ene betekenis naar de andere en deelt deze mee met precieze bewegingen van je tong.

Taal evolueerde volgens de tool theory daarom op basis van rechtshandig gereedschapsgebruik. Dat verklaart ook waarom vooral onze linkerhersenhelft taal beoefent. Dit idee druist in tegen een populaire theorie uit de jaren negentig, die ervan uitging dat rechtshandigheid pas ontstond nadat de eerste oermensen, op twee benen wandelend, hun handen vrij hadden gekregen voor gebarentaal.

Roel Willems, onderzoeker aan het Donders Instituut van de Radboud Universiteit Nijmegen, bestudeert al jaren taal en hersenen en vindt Forresters idee meer dan logisch. 'Het kost veel energie om fijne motoriek te leren', zegt hij. 'Dus is het handig een van je handen zich daarin te laten specialiseren, terwijl je de andere als hulpje gebruikt. Bij de meeste mensen specialiseerde om de een of andere reden de rechterhand zich hierin, en dus de linkerhersenhelft.'


 

Naar Neurologie, beslissingen , Beslissingen , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]