DePers.nl, 16-08-2010, door Marcel Hulspas 22 aug.2010

Biologie | Communicatie

Zwijgzaam maar slim

Orang-oetans maken gebruik van complexe gebaren, vooral om hun zin te krijgen.

Orang-oetans zijn geen praters. En ze zijn niet zo slim als chimpansees. Maar dom zijn ze niet. Volgens primatoloog Anne Russon, van de York Universiteit in Canada, zijn orangs dan wel geen primitieve babbelaars, maar zijn ze wél in staat om zeer bewust behoorlijk complexe gedragingen na te bootsen, om op die manier een ander iets duidelijk te maken – of om de tuin te leiden. Russon vlooide een enorme berg waarnemingen aan orang-oetans door (alles bij elkaar twintig jaar observeren), en ontdekte achttien gevallen waarbij duidelijk sprake was van een dergelijke complexe, zoals zij het omschrijft ‘gemimede’ boodschap. ‘Pantomime wordt als iets uniek menselijks beschouwd,’ aldus Russon, ‘en buiten bereik van andere soorten.’ Maar daar zet ze nu grote vraagtekens bij. Van de achttien ‘complexe signalen’ waren er vier geobserveerd tussen orangs onderling, en veertien tussen orang en mens – een verschil dat waarschijnlijk ontstaat doordat de tweede categorie boodschappen sneller opvalt, maar ook doordat verzorgers nu eenmaal over de macht (en het eten) beschikken. Volgens Russon kunnen orangs in ieder geval vier boodschappen bewust overbrengen:

‘Let maar niet op mij’
Orangs kunnen gebaren en bewegingen maken die suggereren dat ze iets doen, of iets gaan doen, terwijl ze stiekem iets anders van plan zijn. Een dier vroeg met gebaren om geknipt te worden, om vervolgens, toen verzorgers de spullen daarvoor ophaalden, iets te stelen.

‘Help mij!’
Orangs kunnen net doen alsof ze iets niet kunnen, wetende dat als mensen dit zien, ze te hulp zullen schieten en hem (of haar) zo veel werk kunnen besparen. Lekker onbeholpen doen, en dan relaxed toekijken.

‘Bedankt!’
Een orang genaamd Kikan werd ooit door een verzorger geholpen nadat hij in een scherpe steen had getrapt. Toen Kikan deze verzorger een week later weer zag, gaf hij hem een grote knuffel; de aap deed ook keurig na hoe hij zijn voet had bezeerd en hoe de verzorger hem had geholpen. Om uit te leggen wat er was gebeurd (en dat hij het niet was vergeten).

‘Zo moet dat!’
Als mensen vuil zijn geworden, wassen ze hun gezicht met een washandje, zo had de orang Cecep onthouden. Kort nadat hij weer was vrijgelaten in de jungle, kwam hij met een groot blad op Russon af (die de vrijgelaten orangs observeerde), en bood het haar aan. Russon deed niets. Cecep nam het blad, boende ermee over zijn voorhoofd, en bood het nogmaals aan. Dit keer waste Russon haar gezicht – zoals Cecep had voorgedaan.
 

Naar Neurologie, beslissingen , Beslissingen , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]