De Volkskrant, 16-01-2010, column door Maarten Keulemans 17 jan.2010

Delier

Tussentitel: Een beetje koorts, wat jaren erbij en we vallen om als een letterbak

Het was volstrekt duidelijk dat hier iets niet in de haak was. 'Ik heb altijd zo'n idee gehad van tassen op de dijk', sprak mijn moeder opgewekt. 'Ja, en je kunt het niet weghalen hŤ?' Als je dit soort zinnen woordelijk kunt optekenen uit de mond van je eigen moeder, zoals ik deze week deed, en het is twee uur 's nachts en je bevindt je op de Eerste Hulp van het ziekenhuis, dan is dat geen goed teken.
    De neuroloog van dienst scheen niet erg onder de indruk. Dit gebeurt wet vaker met oudere mensen die ergens een ontsteking hebben, legde ze uit. Zeker als de patiŽnt alzheimer heeft, zoals mijn moeder, kan hij bij koorts in een 'delier' schieten. 'Moet je kijken: in die geul zit een zwarte ananas', bracht mijn moeder in. Op de hartmonitor boven het bed knipperde een melding: awaiting patient data. Alsof zelfs de apparatuur wachtte tot mijn moeder iets zinnigs zou zeggen.
    Ooit was ze lerares Nederlands, moet u weten. Iemand die hele boekenkasten verslond.
Maar dat was 'toen ze nog goed was', zoals je dan zegt. Voordat de alzheimer haar geheugen lek prikte en een delier haar samenhang verstoorde.
   In De vis in ons schrijft paleontoloog Neil Shubin iets interessants. Eigenlijk zijn alle complexe levende wezens, in hun diepste essentie, slechts wandelende spijsverteringskanalen, omhangen met wat toeters en bellen. Het ene spijsverteringskanaal heeft ogen en vleugels gekregen om beter aan voedsel te kunnen komen, het andere draagt een geavanceerde hersencomputer tussen de oren, bedoeld om zintuiglijke informatie te verwerken. Dat werkt vrij aardig, kan ik u zeggen.
    Totdat het misgaat. Een beetje koorts, wat levensjaren erbij, en daar kieperen we om, als een letterbak die leeg valt, een tekstverwerker die op hol slaat. Al wat ons definieert - taal, gedachten, redeneringen - blijkt dan opeens veel minder robuust dan je hoopte.
    Dit is wat u en ik uiteindelijk zijn: een babbelend spijsverteringskanaal met besturingssoftware die, als 'het niet meer goed is', prompt uiteenvalt tot een losse verzameling herinneringen, woorden en associaties. Mijn moeder wil de neuroloog iets vragen. 'Zeg mevrouw, waarom is dat paard zo op horden gevoed?' De neuroloog heeft niet direct het antwoord. 'Misschien omdat het al nacht is', probeer ik. Mijn moeder knikt instemmend. Daar zit wat in, lijkt ze te denken.


Naar Neurologie, beslissingen , Beslissingen, bias , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]