Praktijktips, ruzie: houdingen 15 jan.2007

De Volkskrant, 23-12-2006, door Robert Gooijer

Goedmaken | Tips vaar het succesvol beŽindigen van een slepende ruzie.

Zand erover!


Tussentitel: Degene die in de patstelling remise aanbiedt maar niet krijgt, heeft
                  gewonnen

Ook tijdens deze Kerst zal in menig huis het slaan van deuren weerklinken. Het hoopvol bijeendrijven van gebrouilleerde vrienden en familieleden blijkt wederom averechts te werken. Waarop de kemphanen en hun naasten zich vertwijfeld afvragen hoe verzoening dan wel kan worden bereikt.
    Misschien dat het opvolgen van deze adviezen van ervaringsdeskundigen en psychologen een aanzet kan vormen.

Fase 1: erkenning
De eerste voorwaarde is dat het u begint te dagen dat verzoening wenselijk is.
    Let wel, het gaat hier niet om zomaar een ruzietje, maar om diep ingesleten conflicten van mensen die elkaar menen te haten. Belangrijk te beseffen is dat dit soort conflicten zich niet toevallig afspeelt tussen vrienden, familieleden en ex-geliefden. De ruzies zijn een vorm van intimiteit, al is het een merkwaardige vorm van intimiteit: men spreekt en ziet elkaar niet of nauwelijks, maar blijft in stille woede toch net zozeer verbonden als toen alles nog pais en vree was. De waardering of liefde die de kemphanen ooit voelden, bestaat onderhuids nog steeds - anders liet de ander ze immers volkomen koud.
    Met dit besef is de eerste slag gewonnen. De volgende stap is het slechten van de obstakels die tussen ruzie en verzoening in staan, te weten Gekrenkte Trots en Verongelijktheid.
Die twee leiden er toe dat beide partijen, vůůr ze de strijdbijl willen begraven, welgemeende excuses en hun gelijk opeisen. Doorgaans blijven die excuses uit, waarna de omgeving hoofdschuddend toeziet hoe twee verder heel redelijke mensen moeite en tijd verspillen aan een patstelling en daarbij verzuren in hun eigen loopgraaf.
    Wat de ruziemakers niet inzien is dat deze strijd niet wordt beslecht door het overwinnen van de ander, maar van het eigen ego; een veel formidabeler tegenstander.

Fase 2: ego
Het te lijf gaan van uw eigen ego is een afgrijselijk moeilijke stap, omdat u gevoelsmatig liever doorgaat met het inhakken op het ego van de tegenpartij. Maar dat heethoofdige 'gevoel' heeft nu juist tot de huidige patstelling geleid. De enige hoop ligt in het inzetten van koele analyse tegen het woedende, kolkende gevoel.
    Dat de ratio het gevoel kan overstemmen, weet iedereen. De kat die irritant rondjes draait voor de voeten van zijn baasje. krijgt uiteindelijk geen schop, hoewel een deel van baasjes brein die impuls wel afgeeft. Het rationele deel van de hersel,1en overrulet de woedende impuls en baasje bedenkt dat het beest niet beter weet en het vermoedelijk niet kwaad bedoelt.
    Mensen die de kat wel een schop geven. kunnen hier ophouden met lezen, want dit simpele principe toepassen op de Vijand vergt titanenkracht en heldenmoed.
    De verstandige vragen die u uzelf nu, tegen uw eigen gevoel in, moet stellen, zijn van dit genre:
    Heb ik werkelijk recht op het onverdeelde begrip en de volle inzet die ik van de vijand eis?
    Hebben wij het over hetzelfde, of heerst er een misverstand?
    Ben ik kwaad over de zaak zelf, of is het mijn onverwerkte Oude Leed dat in vermomming de kop opsteekt?
    Is de vijand dom en slecht, of klopt mijn vroegere beeld van haar toch beter?
    Bedenk wel dat de antwoorden vermoedelijk minder zwart-wit zijn dan gehoopt.

Fase 3: ontmoeting
Als uw ego zodanig is bewerkt dat u werkelijk inziet dat de ander geen honderd-procent-hufter is en u zelf geen 24-karaats engeltje, is het tijd voor het eerste contact.
    Dit contact legt u per brief of telefoon. Niet via e-mail of sms, want dat is te casual en leidt tot impulsieve reacties. Een brief geniet de voorkeur want de kans dat een telefoontje de andere partij overvalt, is groot. In de brief niet uitweiden, maar zeggen dat u de situatie beu bent en graag weer wilt praten en een afspraak wilt maken. De hele kwestie per brief oplossen kan beter niet, want dat leidt tot twee monologen in plaats van een dialoog.
    De ontmoeting dient plaats te vinden op neutraal terrein zonder bekenden, zodat niet (on)bewust rekening wordt gehouden met de perceptie van aanwezige vrienden of familieleden.
Wel moet gebruik gemaakt worden van de aanwezigheid van vreemden, die scheldpartijen genant maakt en tevens enige afleiding biedt. Een grand cafť in de ochtend is een goede keuze en sommigen roemen de weldadige atmosfeer van de dierentuin. Onaangekondigd opduiken op een niet te intiem! - feest alwaar de ander is te verwachten, is ook een (riskante) optie, die het voordeel heeft dat de ander in elk geval niet tot de tanden gewapend in zijn schuttersputje zit te wachten.
    Het moment is gekomen: degene die het initiatief tot dit gesprek heeft genomen, moet nu als eerste het woord nemen. Dit vergt vaak een letterlijk fysieke inspanning: de weerstand is groot en het woedende gevoel doet nog een keer een uitval naar het koele verstand. Diep ademhalen helpt. Dan flapt u de openingszin eruit, waarop grondig is gerepeteerd. Die zin dient de vorm van een zogenaamde ik-boodschap te hebben, maar uitdrukkelijk niet over de eigen pijn of woede te gaan, maar over de eigen spijt over de ontstane situatie. Het gebruik van de woorden 'spijt' en 'sorry' wordt aanbevolen.
    In een waarachtige, en dus effectieve, eerste zin geeft u toe dat u de uit de hand gelopen ruzie ook niet helemaal meer kan overzien, maar wel aanvoelt dat u op bepaalde terreinen fout zat, dan wel fout bent overgekomen. Let wel: 'fout zat' en niet 'ook fout zat', want de tegenpartij moet de gelegenheid krijgen uit zichzelf zijn fouten en motivatie uit te spreken; dit mag niet worden afgedwongen, want dan veroorzaakt het woede.
    In deze prille communicatiefase is het risico levensgroot dat elke opmerking een redeloze woedesteek oplevert. De gesprekspartners dienen dus tijdens het luisteren voortdurend uit te gaan van de goede bedoelingen van de ander.
    Beide partijen nemen liever niet te veel hooi op de vork, maar benoemen de eigen grieven en zetten al heen en weer pratend kleine stappen op weg naar hersteld vertrouwen. Het kan geen kwaad om langs de neus weg iets aardigs te zeggen - of te doen, want het gebrek aan vertrouwen en veiligheid dat de ruzie heeft veroorzaakt, wordt soms beter door daden dan woorden hersteld.
    Ook het ventileren van het door zelfanalyse verkregen zelfmzicht doet wonderen: 'Ik had nooit zo mogen reageren, maar ik ben extreem overgevoelig voor dwingend gedrag, grapjes over mijn familie, et cetera.' De tegenpartij reageert dan niet zelden met: 'Oh, zit dat zo? Ja dat wist ik niet.'
    Dat benoemen en tonen van zelfinzicht is een verbijsterend efficiŽnte remedie tegen de misverstanden die vaak aan ruzies ten grondslag liggen. Want die misverstanden betreffen vaak niet de feiten die zijn voorgevallen, maar de interpretatie daarvan door de ander. Als die is rechtgezet, blijkt de ruzie achteraf onnodige onzin, tot opluchting en gene van beide partijen.
    Tijdens de voortgaande vredesbesprekingen, die in etappes kunnen worden opgesplitst, is het zaak de eigen woede te blijven parkeren en de stekelige opmerkingen van de ander goedmoedig te blijven absorberen. Winnen of gelijk krijgen hoeft namelijk niet, dus niet alles hoeft te worden glad geredeneerd of gepareerd. Werk geen lijsten met grieven af en vermijd de hokjes. Uit den boze is derhalve: 'Jij bent nou eenmaal een onzeker jongetje/tight-ass/prinses op de erwt.'

Fase 4: naspel
Het is tot slot helemaal niet slecht 'to agree to disagree'. Totaal begrip voor elkaars standpunten en drijfveren is helemaal niet nodig. Leven en laten leven is het devies, net zoals gewone mensen doen, eigenlijk.
    Bovendien: niet alle langdurige ruzies kunnen verdampen. Aan verraad bijvoorbeeld hoefje niet eens te beginnen.
    Maar in alle minder beladen brouilles is de andere kant uiteindelijk meestal we! te verleiden om de zelfrelativering aan de dag te leggen die u ook heeft opgebracht.
    En als dat niet zo is, hoeft u niet te wanhopen dat u geen stap bent opgeschoten. Degene die in de patstelling remise aanbiedt maar niet krijgt, heeft gewonnen. Het wegslaan van uw uit.
gestoken hand hoeft niet te betekenen dat u iets onvergeeflijks heeft gedaan.
    Sommige opponenten zijn gewoon te zeer gehecht aan hun woede. Zij handelen alsof hun kwaadheid belangrijker is dan het contact met hun vijand ooit is geweest. Dit doet zich vooral voor tussen 'kennissen' of vrienden uit het tweede echelon. Degene bij wie de ruziebereidheid niet afneemt, heeft een persoonlijk probleem dat hij verkiest niet aan te pakken en dus projecteert op de ander, een vriend die er nooit echt toe heeft gedaan.
    Dit soort conflicten is hopeloos. Maar de initiatiefnemer van de mislukte vredesconferentie kan zich tot morele winnaar uitroepen. Meestal met instemming van de omgeving, die de pogingen waardeert en de vredesduif weer in de kring van normaal denkenden opneemt.
    De halsstarrige opponent zit eenzaam in zijn loopgraaf en verstoft langzaam.
    En als de vredesduif dat een leuk idee vindt - dat hij toch een beetje gewonnen heeft - dan is het toegestaan om daar zelfvoldaan over te zijn. Een beetje.


IRP:   De essentiŽle fase is natuurlijk fase 1. Het IRP heeft een paar regels opgesteld die de voorgestelde aanpak wat explicieter maken (eerder gemaakt in het kader van het onderwerp Scheiding):

  1. Naarmate de negatieve gevoelens over de acties van de ander heviger zijn, is de kans dat men zelf minstens evenveel negatieve acties heeft ondernomen groter.

  2. Bij iedere actie waar men voordeel bij denkt te hebben, is het waarschijnlijk dat de ander daar nadeel bij heeft.

  3. Naarmate men beter de eigen fouten beseft, is het makkelijker omgaan met de fouten van de ander.

  4. Bij de gedachte dat het voorgaande niet van toepassing is omdat in dit geval de ander echt helemaal fout zat, een paar punten optellen bij de negatieve gevoelens, en terug gaan naar ten eerste.

Ook op deze regels zijn natuurlijk uitzonderingen, maar de cijfers geven aan dat de kans dat het uw geval betreft bijzonder klein is - daarvoor is namelijk een lelieblank blazoen nodig.


Terug naar Psychologische praktijktips, ruzie , Psychologische praktijktips , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of naar site home .
 

[an error occurred while processing this directive]