De Volkskrant, 11-10-2005, door Jaap Dronkers, hoogleraar Social Stratification & Inequality aan het European University Institute bij Florence (Italië).

Goed scheiden, is schaars goed

Het in stand houden van een relatie vraagt inzicht en intelligentie. Gaat het toch mis, dan dreigt wrok over een persoonlijke nederlaag, stelt Jaap Dronkers.

Goede scheidingen, waaronder de kinderen nauwelijks lijden, bestaan. Probleem is dat het er maar zo weinig zijn. Ongeveer de helft van alle adolescente leerlingen met gescheiden ouders zegt dat hun ouders nog geregeld veel ruzie maken. 44 procent van adolescente leerlingen met gescheiden ouders heeft maximaal één keer in de veertien dagen contact met de vertrokken vader. Daarbij is contact op de ruimst mogelijke wijze gemeten. Slechts een kwart van adolescente leerlingen met gescheiden ouders heeft vaak contact met de vertrokken vader en vindt dat hun ouders geen ruzie meer maken.
    Dit betekent dat vanuit het perspectief van de kinderen driekwart van de ouders niet de 'goede' scheiding heeft, die voldoet aan het criterium dat de ex-partners de wijsheid moeten opbrengen hun kinderen te gunnen dat zij van beide ouders blijven houden. Het is dus veel te gemakkelijk te stellen dat goede scheidingen wel mogelijk zijn, want daardoor wordt de hoofdvraag ontweken waarom zo weinig scheidende ouders die wijsheid - in het belang van hun kinderen - opbrengen.
    Zonder twijfel zullen juridische procedures en belanghebbende advocaten het conflict tussen scheidende partners aanwakkeren. Maar het zijn toch allereerst de ex-partners zelf die, gedreven door verbittering, wraak proberen te nemen op hun vroegere geliefde, al dan niet ook via de kinderen.
    We moeten dus de vraag onder ogen zien waarom er zo weinig 'goede' scheidingen zijn en waarom het relatieve aandeel van 'goede' scheidingen ook niet lijkt toe te nemen. Er zijn immers nauwelijks tekenen dat kinderen tegenwoordig, nu scheiding veel meer voorkomt en meer geaccepteerd is, minder nadelige gevolgen van die scheiding ondervinden dan vroeger (het Betoog, 1 oktober). Om die pijnlijke vraag te kunnen beantwoorden, moeten wij de sociologische oorzaken van echtscheidingen kennen. Zo vergroot economische zelfstandigheid van vrouwen, die voortvloeit uit hun hogere scholing, inderdaad de kans op echtscheiding. Maar die economisch zelfstandige vrouwen leggen aan hun echtgenoten ook andere criteria op (liefde, aandacht en seks, in plaats van huishoudgeld). Dat maakt het moeilijker een relatie in stand te houden.
    Liefde, aandacht en seks vragen van beide partners veel meer: belangstelling voor elkaar houden, blijven werken aan je relatie, zorgvuldig weten om te gaan met de precaire machtsbalans in een dergelijke relatie tussen gelijken.
    Dat instandhouden vereist van beide partners inzicht en intelligentie, bijvoorbeeld om goed met elkaar te communiceren. Die zijn niet in gelijke mate over de bevolking verdeeld: de ene heeft meer inzicht en intelligentie dan de ander. Omdat inzicht en intelligentie tegenwoordig meer nodig zijn om een relatie bijeen te houden, verbreken hooggeschoolden (de combinatie van inzicht en intelligentie) minder vaak hun relatie dan laaggeschoolden. Vroeger, toen scheidingen nog zeldzaam waren, was dat andersom: toen scheidden hooggeschoolden meer, omdat je inzicht en intelligentie nodig had om de scheiding door te zetten.
    Het belang van opleiding en intelligentie voor het instandhouden van relaties kan verklaren waarom 'goede' scheidingen nog steeds zo moeilijk zijn, ondanks alle goede wil. Het uiteenvallen van een relatie ervaren de betrokkenen als een individuele nederlaag, wat gemakkelijk tot verbittering en wraak en dus tot slechte scheidingen leidt. Het is dus niet juist scheiding als een puur persoonlijke kwestie af te doen en te volstaan met een oproep 'goed' te scheiden, compleet met mediator en ouderschapscontract. Nu scheiding zo veel voorkomt, moet systematischer worden nagedacht over oorzaken en gevolgen, niet alleen voor de betrokkenen maar ook voor de samenleving als geheel.


Naar Psychologische praktijktips , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]