De Volkskrant, 10-11-2007, door Renée Braams. 14 nov.2007

‘Ouders willen vriendjes zijn met hun kinderen’

Opvoeden lijken we niet meer te kunnen zonder de hulp van tv-pedagogen en consultatiebureaus. Schatjes-psycholoog Tischa Neve roept ouders op de leiding in het gezin weer terug te nemen. Over de zaak-Savanna: ‘De ingewikkeldheid wordt ontkend.’


‘Ik geloof niet in het bestaan van lastige kinderen. Ik geloof dat ouders hun kinderen lastig laten zijn’, zegt Tischa Neve. Het is een flink statement, als je weleens de beginscčne hebt gezien van het populaire tv-programma Schatjes (EO), waarin Neve optreedt als kinderpsycholoog.
    Schatjes opent steevast met een huiveringwekkende huiskamerscčne met een schreeuwend kind dat een ander krijsend kind te lijf gaat, een moeder in alle staten die de agressor tot de orde roept, wat haar op een schop tegen haar schenen komt te staan, een vader die op de bank ligt te zappen en tot slot dan weer de moeder die de camera toevertrouwt dat ze wilde dat ze nooit aan kinderen was begonnen.
    ‘Natuurlijk heb je soms pittige karaktertjes, gecompliceerde kinderen’, zegt Neve, ‘maar de sleutel tot verandering ligt bij de ouders.’
    Naar die sleutel wordt enorm gehongerd. Schatjes, dat begin volgend jaar weer van start gaat, trekt vrijdagavond op prime time bijna een miljoen kijkers. De Amerikaanse Supernanny Jo Frost op RTL4 is al even populair. Het loopt ook storm bij de inloopspreekuren die consultatiebureaus nu aan het openen zijn, op aandringen van jeugdminister Rouvoet.

Waar komt die onzekerheid over opvoeden ineens vandaan?
‘Ik ben blij dat Nederland gewoon durft te zeggen dat opvoeden een lastige klus is. Lang was dat taboe, we wilden vooral laten zien dat we het allemaal heel goed deden. Alles konden we: de ouders werkten en de kinderen gingen naar heel veel clubjes, en we deden in het weekend allemaal leuke dingen. Door de hernieuwde belangstelling voor opvoeding durven we wat anders te zeggen. Die van mij slaapt niet. Die van mij luistert niet. Soms weet ik echt niet wat ik moet doen.’

Wat moet je doen? Supernanny Frost, van het gelijknamige programma op RTL4, weet het wel. Lastpakken zet je op de naughty chair oftewel het stoutstoeltje, een op de gang geplaatste strafstoel waarop de dwarsligger een aantal minuten (evenveel minuten als hij jaren oud is) in eenzaamheid tot inkeer moet komen. Het stoutstoeltje is aan een opmars door Nederland bezig.
    Tischa Neve: ‘Bij Schatjes krijgen we ook mailtjes met de vraag waar je het stoutstoeltje kunt kopen of dat we misschien een werkbeschrijving kunnen sturen.’
    En dat terwijl de strafstoel in Schatjes nauwelijks wordt gebruikt. Neve: ‘Ik begin juist meestal met het advies alle strafgewoontes af te schaffen. Time-outs (wat het strafstoeltje ook is) worden wijd en zijd gebruikt, maar vaak op de verkeerde manier.’

Wat is een verkeerde time-out?
‘Een time-out werkt niet als je hem te vaak gebruikt, als je het kind te lang apart zet, en vooral als het kind niet goed weet wat het verkeerd heeft gedaan.
    ‘De kracht van Schatjes is dat we langdurig en uitgebreid observeren en analyseren waar het probleem in dit gezin nou precies zit. Hebben de ouders onbewust een voorkeur voor een van de kinderen? Zitten de ouders niet op één lijn? Zit er geen structuur in de dagen?’

Dus een goede one-liner heb je niet.
‘Nee. Ik werk nu met een moeder van wie het kind niet luistert. Dan kijk ik eerst hoe het precies zit. Is de moeder niet duidelijk? Snapt het kind wel wat ze bedoelt? Probeert het kind haar uit? Komt ze onzeker over? Is haar toon altijd negatief? Schatjes zoekt oplossingen toegesneden op één bepaald gezin.’

Maar er zijn ook dingen waarin we als opvoeders massaal falen. Nederlandse kinderen zijn kampioenen coma-drinken.
‘Dat is omdat ouders te veel vriendjes willen zijn met hun kinderen. Ze willen niet streng overkomen, alle ruimte geven aan hun kinderen, alles overleggen. Ze vergeten dat ze de leiding moeten nemen. Kinderen schreeuwen letterlijk om regels en grenzen.
    ‘Je ziet hetzelfde rond het verwennen. Kinderen willen dat alles lekker en leuk en gezellig is en ouders kopen hun gebrek aan tijd en aandacht af met extra cadeaus en toegeven aan alle wensen.
    ‘Je moet niet bang zijn dat je niet leuk bent. Je bent echt een veel leukere ouder als je regels stelt en nee zegt. Een kind vindt houvast fijn.’

De overheid bemoeit zich ineens met de opvoeding. Een alleenstaande moeder wordt nauwlettend gevolgd en de ouders van een te dik kind moeten jaarlijks terug naar de schoolarts.
‘In principe ben ik daar blij mee. Ik hoop dat de drempel om opvoedhulp te vragen, lager wordt. Dat kan veel leed voorkomen. Bij het consultatiebureau kom je toch al, daar stap je makkelijker binnen met een vraag dan bij Jeugdzorg, met z’n beladen naam.’

Zijn er genoeg goede opvoedingsdeskundigen om die nieuwe centra van Rouvoet te bemannen? Er is zo immens veel kritiek, bijvoorbeeld op de mensen van Jeugdzorg.
‘Ik heb zelf zeven jaar gewerkt bij Jeugdzorg, bij de Jeugdreclassering. Ik ben ervan overtuigd dat die goede mensen er zijn. De professionaliteit is er.
    ‘Ik word wel boos als ik hoor en zie hoe gezinsvoogden op het matje worden geroepen, terwijl ze 21 of 22 kinderen onder hun hoede hebben en een berg administratief werk. Je gaat met zo’n caseload van crisis naar crisis. De gezinsvoogd van Savanna is echt een heel goede jeugdbeschermer, heel ervaren. Laten we ook eens kijken naar al die gezinnen waar Jeugdzorg adequaat handelt.’

Het Openbaar Ministerie vindt dat Mieke A. zich door Savanna’s moeder liet inpakken, en signalen van andere hulpverleners over de mishandeling van Savanna negeerde.
‘Natuurlijk hadden er dingen anders gekund en gemoeten. Maar dat is altijd zo als je in je werk ergens op terugkijkt.’

Na Rowena en Savanna worden kinderen sneller uit huis geplaatst. In Amsterdam en Den Haag is in 2007 het aantal uithuisplaatsingen verdubbeld. Is dat goed?
‘Nee, dat is helemaal niet goed. Dat levert grote trauma’s op voor ouders en kinderen, zeker als achteraf blijkt dat het niet nodig was. De insteek moet blijven dat kinderen thuis blijven wonen. Straks komen we weer in het nieuws: bureau Jeugdzorg plaatste ze uit huis, maar er was niets aan de hand!
    ‘De ingewikkeldheid wordt ontkend. Er zijn bijvoorbeeld boze exen die bellen naar Jeugdzorg om door te geven dat hun kind wordt mishandeld of verwaarloosd. Natuurlijk doe je dan navraag bij de school en de ouder, maar je kunt niet elke keer alles tot op de bodem uitzoeken. Als je bij de school geen signalen ziet, laat je het rusten en blijf je alert.’

Inschattingsfouten zijn dus onvermijdelijk.
‘Ja, het blijft mensenwerk. In mijn werk bij de Jeugdreclassering is het ook gebeurd dat ik een plan voor een kind had opgezet wat goed liep, maar toch is het misgegaan. Die jongen heeft z’n vader vermoord. Vreselijk, en je blijft je afvragen of je iets anders had kunnen en moeten doen. Maar je weet niet alles wat je achteraf wel weet.’

U zult wel blij zijn met Schatjes.
‘Ja, dit is wat je wilt, als je voor ogen had dat je mensen wilde helpen. Ik krijg nu alle tijd en middelen die ik nodig acht om een gezin goed te helpen. Schatjes is een cadeau.’


Tussenstuk:
Tischa Neve

1970 geboren in Amsterdam
1995 doctoraal klinische kinder- en jeugdpsychologie
1995 1998 therapeut sociale vaardigheden voor kinderen
1998 2005 diverse functies bij de Jeugdreclassering
1997 heden vrijwilligerswerk bij Stichting Sam: dolfijntherapie voor kinderen met autisme en Down-syndroom
2004 heden psycholoog bij Schatjes van de EO, zelfstandig werkend opvoedadviseur

Naar Psychologische praktijktips , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]