Psychologische krachten en begrippen

Cognitieve ziekte
Het begrip "cognitieve therapie"  is een bestaand en zelfs (zeer) bekend begrip. Dit geldt niet voor het omgekeerde: "cognitieve ziekte" - waarmee natuurlijk niet wordt bedoeld zaken die het gevolg zijn van andere aandoeningen als bijvoorbeeld Alzheimer. Het hier geÔntroduceerde "cognitieve ziekte"  is zelf een cognitief proces, en wel een cognitief proces dat leidt dat minder goed cognitief functioneren oftewel minder goed denken. Iets dat dan wel weer opgelost zou kunnen worden door "cognitieve therapie", maar dan in een ietwat andere betekenis van "cognitieve therapie", als aanvulling op het huidige als volgt te definiŽren gebruik: "Cognitieve therapie is een manier om anderszinse geestelijke ziektes te behandelen met cognitieve processen". Het nieuwe gebruik is dan: "Cognitieve therapie is een manier om cognitieve ziektes te behandelen met cognitieve processen". Het meer natuurlijke gebruik, dus.
    En in principe werkt dit dan ook de andere kant op: als cognitieve processen meer andere meer basale psychologische verschijnselen kunnen verhelpen, dan kunnen cognitieve processen, de "zieke" varianten, ook meer basale psychologische problemen veroorzaken.
    Deze relatie is niet alleen logisch, maar vindt ook een onderbouwing in de neurologie. In Hersenstam, overzicht  is een voorbeeld gegeven, zie hiernaast, van ťťn van de vele circuits die er lopen tussen cortex, emotie-organen (striatum, GPi/e, STN en thalamus) en hersenstam (SNr/c). In een kringproces, dus met koppelingen beide kanten op - dit proces is datgene dat (onder andere) gereguleerd wordt door de neurotransmitter dopamine, de paarse pijl in het diagram, komende uit de hersenstam.
    De methodiek van de traditionele cognitieve therapie, bijvoorbeeld voor zoiets als hypochondrie, waarvandaan de illustratie rechts stamt, is een recenter alternatief voor het oudere toedienen van medicijnen, zoals de psychiater rechts doet, en dat dus werkt door het toedienen van woorden, taal, en de daarin verwerkte gedachten - van cognitieve processen. Woorden en taal van de therapeut die de "patiŽnt" zich eigen maakt, in zijn hoofd herhaalt in de vorm van zijn gedachten, en op die manier deels zelf zorgt voor de genezing. En daarin is cognitieve therapie effectief gebleken  . Een genezingsproces dat dus uitgaat van de cortex, bovenin de neurologische circuits. Bij ernstigere psychologische problemen gebruikt men vaker medicijnen, die meestal van de soort "neurotransmitter" of erop lijkend zijn, en daarom uitgaan van de hersenstam, onderin de circuits.
    Voor de behandeling van cognitieve ziekte is cognitieve therapie dus als vanzelfsprekend de methode van eerste keuze. Direct vergelijkbaar met het fysiologische geval: ziektes veroorzaakt door kleine beestjes in je lichaam (bacteriŽn) bestrijdt het lichaam door middel van andere kleine beestjes: afweercellen.
    En om dit weer om te keren: de cognitieve ziekte ontstaat dus vermoedelijk eveneens door taal. Taal die van buiten kan komen, maar dan toch in ieder geval door de "zieke" in zijn hoofd herhaald wordt als gedachten. Maar die gedachten kunnen ook in het hoofd van de patiŽnt zelf ontstaan zijn, bijvoorbeeld als gevolg van foute conclusies uit andere taal van buiten. Of gewoon aanleg voor foute gedachtes.
    Het eerste signaleren van cognitieve ziektes is eigenlijk eenvoudig, net als bij fysiologische. Waar bij bacteriŽle besmetting het eerste simpele symptoom dat van koorts is, is bij de cognitieve ziektes het eerste symptoom net zo simpel: de betrokkenen slaan wartaal uit. En niettegenstaande wat velen daarover beweren, zijn er duidelijke criteria voor wat wartaal is: dat is taal waarvan de uitspraken niet kloppen met de werkelijkheid, en taal waarvan de uitspraken elkaar tegenspreken. En beide gevallen zijn ook weer simpel uit te leggen: het eerste is dat van "Daar rijdt een blauwe takelwagen" als er een rode brandweerauto voorbijrijdt, en de tweede is nog simpeler: Je zegt, wijzend op hetzelfde ding, eerst: "Dat is een blauwe takelwagen", en daarna: "Dat is een rode brandweerauto".
    Deze twee klassen van wartaal hebben een volstrekt verschillende status: de eerste kan bediscussieerd worden, te begeleiden met nader onderzoek naar wat de twee uitspraken nu eigenlijk zeggen - misschien klopt de gebruikelijk gehanteerde definitie van "rode brandweerauto" wel niet - of de door de spreker gehanteerd termen van blauw en takelwagen hebben ergens een overlap met "rood" en "brandweerauto".
    De tweede klasse van wartaal, contradictie, is altijd fout. Wat het "Dat" in de combinatie in feite ook is: de combinatie is altijd fout (of beter: zodanig vaak dat "altijd" dit het beste afkort). Met met sterk onderschatte maar verstrekkende gevolgen.
    Die verstrekkend gevolgen kunnen ingeschat worden door gebruik van analogie. AnalogieŽn uit de logica en aanverwante, want contradictie is een logisch probleem. Wat begint met een intuÔtief vermoeden, zijnde dat alle vormen van tegenspraak uiteindelijk te herleiden zijn tot de fundamentele tegenspraak A = niet-A (of  x = -x  of iets dergelijks). En voer je het equivalent van  x = -x in in een computer, en dan "gaat hij plat" - of als hij wat slimmer is, voorkomt hij dat invoeren onder de vermelding: "Poging tot delen door nul", een verbalisatie van: "Je probeert iets oneindig te maken".
    Dat is ook wat er met de lijder aan de cognitieve ziekte van tegenspraak gebeurt, als hij maar lang genoeg doorgaat: "hij gaat plat", dat wil zeggen: zijn cognitieve systeem gaat plat. Het verbale en psychologische equivalent hiervan is: "Jezelf middels een steeds nauwer wordend cirkeltje in de put praten". Die "put" is het oneindig kleine punt dat in het centrum ligt van een voortdurend steeds nauwer worden cirkeltje. Het omgekeerde cirkeltje van dat in de illustratie van cognitieve therapie.
    Dit is overigens allemaal in principe bekende kennis: zo is het A = niet-A is identiek aan de uitspraak van de Kretenzer die stelt dat alle Kretenzer's liegen, en dan hebben we het dus over de Griekse oudheid  (Wikipedia).
    De gegeven analogieŽn laten al zien dat cognitieve ziektes niet zeldzaam zijn. En dit ligt sterker. Hetgeen niet opvalt omdat de meeste vormen van tegenspraak ingekleed zijn - verhuld door woordgebruik. Zo zijn de uitspraken "Allochtone immigranten zijn zielig en verdienen onze steun" en alle uitspraken en beleid dat hierop gebaseerd is, en "De allochtone culturen zijn gelijkwaardig aan de Nederlandse en Nederlanders moeten een deel van de allochtone culturen overnemen" en alle uitspraken en beleid dat hierop gebaseerd is evenzeer in strijd met elkaar als A en niet-A - er worden slechts meer woorden gebruikt (eerste stap: vertaal "onze steun" in "speciale behandeling" - enzovoort). In de ideologie van het multiculturalisme zitten beide uitspraken inbesloten, en het multiculturalisme zelf is dus een tegenspraak. En aan deze tegenspraak wordt geleden door het overgrote deel van de politieke, bestuurlijke, intellectuele en kunstzinnige elite, ongeveer de bovenste derde van de maatschappij.
    Met dit als voorbeeld kan een inventarisatie gemaakt worden van cognitieve ziektes en hun voorkomen. Als eerste heb je de twee klassen van "religie" en "ideologie". Het benoemen van religie als cognitieve ziekte is niet origineel, het meest gelijkende zijnde de formulering van Richard Dawkins als zijnde een "meme"  . "Ideologie" is de benaming voor een kernpunt in de meeste religies (in ieder geval de meest populaire): het hanteren van een stel regels, meestal ook op schrift gesteld maar dat hoeft niet, waarin vast is gelegd hoe de wereld in elkaar zit of in elkaar zou moeten zitten. Waarvan de werking geÔllustreerd kan worden met de eerder gebruikte analogie, door als voorbeeldregel te nemen: "Zaken die op wielen rijden en meer dan vier wielen hebben, zijn blauwe takelwagens". Op het moment dat er iets langs komt op meer dan vier wielen, zal een aanhanger van die ideologie dan opmerken: "Dat is een blauwe takelwagen". Ook als het in werkelijkheid een rode brandweerauto is. Want ideologie gaat altijd voor de werkelijkheid, anders is het geen ideologie, maar gewoon de werkelijkheid. Vaststaande regels en ideologie leiden dus noodzakelijkerwijs tot cognitieve ziektes van de eerste soort.
    Maar omdat de ideoloog verkeert in een omgeving waar in de praktijk ook altijd ideologen van een andere soort rondwaren dan de zijne, en zelfs niet-ideologen, zal er altijd op andere manier discussie ontstaan over de waarnemingen van de ideoloog. In welke discussies de ideoloog, ten einde zijn niet met de werkelijkheid overkomende uitspraken te verantwoorden, vrijwal altijd een grote hoeveelheid tegenstrijdige uitspraken produceert. Zoals "Als jij een rode takelwagen zit terwijl het zeker is dat deze blauw is, moet rood wel gelijk zijn aan blauw".
    Die contradictie veroorzaakt de eerste spanningen, op een lager niveau, dicht bij de directe waarneming, als dit een eerste geval is. Dan is er nog de mogelijkheid van correctie door andere waarnemingen of andere waarnemers. Gebeurt dat niet, dan worden de spanningen veroorzaakt door de contradictie opgelost door het neurologisch equivalent van de methode van de computer: het stukje "programma", de gedachtegang, met de contradictie of negatie erin, wordt geweigerd. Dat wil neurologisch gezien zeggen dat gedeelte van de hersenen waar de gedachtegang met de contradictie wordt geformuleerd, wordt afgesloten van de rest - een proces op deze website benoemd als "compartimentalisatie"  .
    Het ontstaan van compartimentalisatie vermindert de effectiviteit van de betrokken hersenmodule (hersenen werken sterk modulair) en ook de hersenen als geheel. Wat op zich ook weer een oorzaak van spanningen is. Als bovendien de signalen van buiten die de vaststaande regels tegenspreken aanhouden, ontstaat een toenemende hoeveelheid spanningen, een toenemende behoeft aan compartimentalisatie , enzovoort, en als op een gegeven moment de spanning ten gevolge van de compartimentalisatie zelf genoeg extra spanning opwekt, is er sprake van een meegekoppeld kringproces. Een cirkel die steeds nauwer en nauwer wordt, en eindigt in een punt - het omkeerde van het cognitieve-therapieproces in de laatste illustratie. Het kleine gelokaliseerd probleem is een probleem van de hele betreffende hersenmodule geworden. Deze hele module wordt afgescheiden.
    Dit is zeer concreet aangetoond voor het geval van religie. Experimenten aan het basale optische waarnemingsproces, door proefpersonen uit letters samengestelde letters te laten lezen, zie de illustratie rechts, tonen aan de religieuzen dezelfde verschijnselen vertonen als proefpersonen die lijden aan verstoorde communicatie tussen de hersenhelften  . Dat is volkomen in lijn met de hier gelegde verbanden: religie is door het onderhouden van de meest stringente leefregels volgens de hier gelegde verbanden de ernstigste cognitieve-ziektemaker, en de vastgestelde compartimentalisatie in de hersenen ligt bij de meest grootschalige modulaire indeling: die van de linker- en rechter hersenhelft.
    Religie vormt samen met ideologie het tweetal hoofdklassen van het algemene verschijnsel "cognitieve ziekte" - zoiets als het analogon van "kanker"en "hart- en vaatziekten". Beide hebben vele onderklassen, maar voor "religie" is dat onderscheid qua behandeling weinig belangrijk: vrijwel alle vormen van religie zijn grotendeels onbehandelbaar - voor een groot deel veroorzaakt door het feit dat religie aangeleerd wordt op (zeer) vroege  leeftijd. De enig bekende "therapie" is langdurige blootstelling aan een geestelijk gezondere omgeving, waarna de betrokkene aan een periode van zelftherapie moet doen, die veel inspanning en gemiddeld ongeveer vijf jaar vereist  .  
    "Ideologie" heeft vele ook onderklassen, zijnde zaken als "socialisme" en "kapitalisme", maar ook "politieke correctheid" en "multiculturalisme". Die zijn wat beter behandelbaar dan religie, omdat de basisregels meestal pas op latere leeftijd worden opgenomen dan religie.
    Terwijl religie dus vrijwel altijd wordt doorgegeven binnen gezin en familie, is ideologie voor haar voorplanting afhankelijk van andere methodes. Ook die komen in een aantal categorieŽn, met als voornaamste verleiding, propaganda en leugen. Aan de leugen gaat ook meestal de eerste twee vooraf, omdat een leugen zonder voorbereiding nogal ostentatief is.
    De voornaamste methoden gehanteerd ter verleiding en propaganda zijn retorica en retorische trucs. Retorica is het in mooie taal kleden van ene inhoudelijke boodschap. Bij retorische trucs gaat dit gepaard met de vele vormen van misleiding. Die retorische trucs zijn de ziekteoverbrengers en de ziektemakers de ideologie - in fysiologische termen de pathogenen. In dit geval dus verbale of geestelijke pathogenen. Dit zijn de cognitieve ziektes die zich lenen voor cognitieve therapie.
    Zoals de vele vormen van cognitieve ziektes twee gemeenschappelijke basisoorzaken hebben, heeft de therapie ervan slechts eentje. Het basisprincipe achter vrijwel alle vormen van cognitieve therapie is hetzelfde, en in principe simpel: vraag om de inhoud van de boodschap.
    De vraag door derden naar de inhoud van de contradictoire uitspraken van de lijder aan cognitieve ziekte, maakt in hem de al aanwezige spanningen los of brengt ze tot uiting. Op de vraag en de spanningen  kan de betrokkene op drie manieren reageren: met een gedeeltelijke of hele erkenning, met een gedeeltelijk of hele ontkenning, of het negeren van de reactie, door stilzwijgen of op een ander onderwerp over te gaan. Het gedeeltelijk of zelfs geheel erkennen van de contradictie blijkt in de praktijk uiterst zeldzaam. De reden daarvan is dat als iemand genegen is zijn contradicties te herzien, hij niet leidt aan contradicties van de opvallende soort - hij heeft ze al herzien.
    Letterlijk negeren is een minderheidsreactie - het vergt zelfbeheersing, en daarvoor is de spanning meestal te hoog.
    Overblijvend en het meestvoorkomend zijn de diverse vormen van ontkenning, die tevens meestal gepaard gaan met uitingen van de spanningen die de contradicties in de geest van de "patiŽnt" hebben opgeroepen, tezamen te omschrijven als "scheldpartijen". Dit is pure praktijkervaring, en op ieder gewenst moment te bewijzen door reactiefora bij krantensites of weblogs te lezen. . Daarbij worden de aanhangers van ideologieŽn als politieke-correctheid, multiculturalisme, en Europeanisme talloze retorische trucs gehanteerd, met als meest populaire die van het Ad hominem. Zelfs reguliere media en en "officiŽle" bestuurders en waarnemers doen hier aan mee, door bijvoorbeeld het gebruik van termen als "populist" en "populisme".
    De meest recente en meest actuele vorm van ideologie geeft daarvan ook de meest treffende voorbeelden. Die ideologie is het al genoemde multiculturalisme. Dat begon als reactie op de eerste verschijnselen van allochtone achterstand, met als archetypisch voorbeeld de toestanden in de Rotterdamse Afrikaanderwijk  . De reactie van het multiculturalisme was het verspreiden van uitspraken van de soort "De multiculturele samenleving is een verrijking van onze cultuur". Dit is propaganda, omdat het op geen enkele manier door feiten ondersteund kon (en kan) worden. Die propaganda is verpakt en wordt verspreid in taal. Dit is de cognitieve ziekmaker - de cognitieve pathogeen.
    Op een gegeven moment kwam er de eerste klokkenluider, die wees op daadwerkelijk in de maatschappij optredende achterstanden. Maar multiculturalisme is een krachtige cognitieve ziekte, die haar eigen afweermechanismes heeft - dus gelijkend op de fysiologische variant genaamd "kanker". Dat afweermechanisme bestond uit boycot en gevangenisstraf, zie Hetze, Janmaat  . Dat was zodanig effectief dat verdere verbale reactie niet nodig was.
    Daarop kwam er een tweede klokkenluider Pim Fortuyn  . Die kwam, in tegenstelling tot Janmaat, uit de bestuurlijke en intellectuele elite. Die was niet te bestrijden met boycot, en gevangenisstraf was helemaal niet aan de orde. Dus greep men naar de verbale reactie. In de vorm van associaties met Anne Frank en kreten als "minderwaardig persoon". Dit is wartaal van de eerste soort - foutieve vormen van "aanwijzing" (Fortuyn had niets te maken met Anne Frank, en was geen minderwaardig persoon - de laatste kwalificatie werd dan ook ingetrokken).
    Fortuyn werd vermoord, maar er kwam een derde klokkenluider Geert Wilders. Ook nu verviel men in sterke verbale reacties, zoals deze kreet van Maarten van Rossem, historicus (Joop.nl, 24-11-2010  ), in de richting van  "De proto-criminelen van de PVV". Hier is niet van belang of PVV-aanhangers al dan niet nproto-criminlelen zijn, want de uitspraak is een verbaal ingeklede vorm van tegenspraak. Want vraag, in gedachten, Van Rossem om zijn criteria voor de kwalificatie "proto-crimineel" voor aanhangers van de PVV, pas deze criteria toe op degene waarop de PVV'ers  hun voor Van Rossum zo bezwaarlijke pijlen richten: de moslims    , en je zal zien dat moslims er evengoed of beter aan voldoen. Waarna er dus een tegenspraak is: tussen het toepassen van de criteria op PVV'ers en het niet-toepassen ervan op moslims - een overduidelijke contradictie. Hetgeen een direct gevolg is van de veel minder duidelijke contradictie in het multiculturalisme zelf.
    Nu worden dit soort uitspraken, die redelijk opzichtig tot contradicties leiden, gedaan door als intelligent geziene mensen. Maarten van Rossem is hoogleraar geschiedenis (inmiddels met emeritaat), en andere soortgelijke uitspraken zijn gedaan door de hooggeachte filosoof Rob Riemen en een stel hoogleraren in Tilburg. En in het kader van het proces tegen Geert Wilders zijn ook veel contradictoire uitlatingen gedaan door vele hooggeleerde heren. Uitlatingen die ze in een andere context niet zouden doen.
    Hier is duidelijk sprake van een verschijnselen van cognitieve ziekte van de tweede soort. De betrokkenen worden geconfronteerd met zaken en uitspraken die niet overeenkomen met het vaststaande regels - in dit geval: "Allochtone culturen en immigranten zijn gelijkwaardig". Daarop beginnen ze eerst in hun rationele geest begrippen en woorden te formuleren die de werkelijkheid weerspreken - die een contradictie vormen. Die contradictie veroorzaakt de eerste spanningen, op een lager niveau, en het al beschreven proces treedt in werking. De betrokkene heeft geen idee meer van de echte waarde van zijn uitspraken, en slaat wartaal uit. Zoals Maarten van Rossen, Rob Riemen, enzovoort. Die niet herkent wordt als wartaal door anderen die aan dezelfde kwaal leiden. En dat kan zelfs een meerderheid van de (relevante) mensengroep zijn. Hetgeen vaak het geval is voor cognitieve ziektes ten gevolgen van religie en ideologie. Voor een uitgebreide verzameling van dit soort wartaal en contradicties in diverse verhullingen, zie hier  .
    Dit is dus de manier waarop het foute gebruik van taal of het verkeerde gebruik van de rationele hersenen, de cortex, een neurologische kwaal veroorzaakt: compartimentalisatie. Voor de meer extreme gevallen kan dat zeer gelokaliseerde en zeer fysiologisch uitziende kwalen veroorzaken, zoals de uitval van de functie van een enkele hand  .
    Nu de behandeling van deze kwalen - deze cognitieve ziektes. Het antwoord daarop is al ingesloten in de manier waarop je laat zien dat de uitspraak van Van Rossen een contradictie bevat: concentreer je op de inhoud van het gesprokene, de taal, zowel de expliciete als de geÔmpliceerde inhoud, en wijs op de werkelijkheid met betrekking tot die inhoud
    Maar hoewel dit simpel lijkt, is de praktijk voor velen vaak anders, omdat veel van de ideologen die via media en dergelijke tot eenieder komen, een hogere opleiding hebben genoten en taalvaardig zijn, en abstracte en los van de werkelijkheid staande maar schijnbaar betekenisvolle theoretische woorden en terminologie gebruiken - zoals "tolerantie" en "vrijheid van godsdienst". Daarvoor is het volgende, meer universele, recept handig: geloof iemand die retorisch trucs gebruikt per definitie niet, tenzij je zelf het tegendeel kan bewijzen. En, als praktische tip: zoek de andere kant of partij genoemd in een bewering, en spiegel de de bewering  . Dus zoek in de bewering "De proto-criminelen van de PVV" eerst de andere kant - omdat de PVV ageert tegen de islam, is de andere kant die van de islam of de moslims. En spiegel de bewering "De proto-criminelen van de PVV" tot "De proto-criminelen van de islam" of "De proto-criminelen van de moslims". Dan blijkt in dit geval (maar ook in de meeste andere) in ťťn oogopslag dat de oorspronkelijke bewering niet deugt.
    Het verspreiden van de boodschap "De proto-criminelen van de PVV" is de cognitieve pathogeen van de cognitieve ziekte genaamd "multiculturalisme". Het verspreiden van de boodschap "De proto-criminelen van de islam" is de cognitieve "afweercel" uitgezonden door de cognitieve therapie.
    Voor het verder toepassen en uitwerken van de hier beschreven cognitieve therapie staan er op deze website onder andere een verzameling retorische trucs met uitleg en voorbeelden  , en een verzameling regels omtrent het omgaan met van derden, waaronder de media, verkregen informatie  . Dit is onderbouwd met een systematische beschrijving van het taalproces in Algemene semantiek, vanaf hier  .

 


Naar Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]