DePers.nl, 19-11-2009. 27 nov.2009

Biologie | Dier en karakter

Lefgozers en bangerds houden elkaar in stand

Ook dieren vertonen karakter-verschillen. en volgens bioloog Max Wolf is dat heel nuttig.

Persoonlijkheden komen niet alleen bij mensen voor. Onderzoek heeft laten zien dat meer dan honderd diersoorten karakterverschillen vertonen. Blijkbaar heeft ‘anders zijn’ evolutionaire voordelen. Maar welke?

De Groningse bioloog Max Wolf onderzocht de waarde van twee persoonlijkheidskenmerken die bij zeer veel soorten opduiken: het zogenoemde boldness-aggressiveness syndrome en individuele verschillen in responsiveness. Het boldness-aggressiveness syndrome beschrijft het verschijnsel dat binnen dezelfde soort sommige individuen echte ‘lefgozers’ zijn: onverschrokken en agressief. Tegelijkertijd zijn anderen (‘bangerds’) voortdurend op hun hoede om niet in de problemen te raken. De lefgozers vliegen de kooi uit om de wereld te verkennen; de bangerds vinden het voederbakje echt ver genoeg. Het begrip responsiveness beschrijft de ontvankelijkheid voor veranderingen: sommige individuen passen zich daar snel en gemakkelijk bij aan; aan de andere kant is er ook een aantal individuen die echt doen of er niks aan de hand is en meer rigide gedrag vertonen. Ook hier geldt dat de twee typen binnen één populatie voorkomen. Wolf wilde weten hoe dat kan. Je zou immers verwachten dat een type gedrag evolutionair gezien voordeliger is dan het andere, waardoor het ‘nadelige’ type volledig verdwijnt. Met behulp van evolutionaire modellen kon Wolf laten zien waarom dat niet gebeurt.

Wat de lefgozers betreft: als twee individuen een klein beetje verschillen in ‘rijkdom’ (bijvoorbeeld omdat de één een iets groter territorium heeft), dan heeft de rijkste meer te verliezen en gaat in de loop van de evolutie risicomijdend gedrag vertonen. Armere individuen daarentegen zijn gebaat bij risicozoekend gedrag. Wolf laat zien dat heel kleine verschillen in rijkdom al tot heel grote verschillen in gedrag kunnen leiden.

Wat betreft responsiveness laten de modellen zien dat zich snel aanpassen alleen voordeel heeft als er voldoende individuen zijn die door hun gebrekkig aanpassingsvermogen kansen laten liggen. En omgekeerd: rigide gedrag ‘loont’ wanneer genoeg andere individuen, na een of andere verandering, hun gedrag veranderen. Beide strategieën zijn dus gunstig, mits niet te veel individuen er gebruik van maken. En daarom kunnen zich aanpassende en rigide individuen naast elkaar blijven bestaan.

Die simpele karakterverschillen kunnen grote gevolgen hebben voor de evolutie van een soort. Populaties met gedragsvariaties kunnen zich sneller aanpassen; een ouderpaar kan beter voor zijn kroost zorgen als de twee ouders complementair gedrag vertonen, en coöperatief gedrag kan makkelijker evolueren in een populatie waar de individuen op een consistente manier verschillen in hun gedrag.

Max Wolf promoveert volgende week vrijdag.






Naar Psychologische krachten, angst  , Psychologische krachten  , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]