De Volkskrant, 26-06-2012, door Ellen de Visser 27 jun.2012

Hoe ontstaan die rondzingende oorwurmen toch?

Oorwurmen heten ze, liedjes die ongewild in je hoofd opduiken en daar blijven plakken. Ze kunnen uren, zelfs dagen rondzingen in je brein. Hoe ontstaan ze? En hoe krijg je ze weer weg?

Negen op de tien mensen wordt regelmatig geplaagd door binnendringende deuntjes. Een kleine groep heeft daar zo veel last van dat hun concentratie vermindert. Dan lijkt sprake van een heuse aandoening en artsen hebben daar zelfs een naam voor bedacht: het stuck song syndrome, het vastgeklonken-liedjes-syndroom.

Toch is naar de oorzaak van die oorwurmen nooit onderzoek gedaan, zegt Henkjan Honing, hoogleraar muziekcognitie aan de universiteit van Amsterdam.

De eindeloze herhaling wijst op een dwangmatig proces, schrijft de befaamde Britse hoogleraar neurologie Oliver Sacks in zijn boek Musicofilia. Het is alsof de muziek een deel van het brein heeft ontwricht. De liedjes verdwijnen wel, maar een associatie is genoeg om de jukebox weer op gang te brengen.

Op welke plek in de hersenen de plaat blijft hangen, is bekend, zegt Honing. 'Dat zijn dezelfde gebieden die we gebruiken om te luisteren of om een liedje vrijwillig in ons hoofd af te spelen.' Wetenschappers veronderstellen dat bij het ontstaan van oorwurmen de fonologische lus een rol speelt, het korte-termijngeheugen voor klanken dat belangrijk is als je een zin wilt kunnen afmaken. Die lus lijkt op een bandje dat steeds opnieuw wordt afgespoeld. De lengte van de band is acht tot tien seconden, zegt Honing en dat komt overeen met de duur van de meeste plakdeuntjes. Het gaat maar om een paar maten die zich herhalen.

Honing hoopt ooit uit te zoeken of die theorie klopt. Hij heeft nu met andere wetenschappers en muziekkenners een project opgezet om te achterhalen welke liedjes zich makkelijk in het hoofd hechten. Elk land heeft zijn eigen top 10 van oorwurmen maar gemeenschappelijke kenmerken lijken afwezig. In Nederland staat de Vogeltjesdans op de lijst, in de VS gaat het om YMCA van Village People. De enige overeenkomst, zegt Honing, is dat het vaak gaat om liedjes waaraan we ons ergeren. 'Maar waarom juist die?'

Bij de vakgroep Muziek en Brein van de Goldsmiths University of London zijn al ruim vijfduizend verklaringen binnen van oorwurm-slachtoffers. Er wordt daar onder meer gezocht naar oplossingen om van die hardnekkige liedjes af te komen. Hardlopen zou helpen, net als het oplossen van een kruiswoordpuzzel. Niet te hard proberen, zo blijkt: dan ontstaat in het hoofd net zo'n situatie als bij het beroemde gedachtenexperiment met de witte beer. Wie daar niet aan mocht denken, deed dat juist wel.

Honing vertelt dat hij een liedje kan laten verdwijnen door het in zijn hoofd helemaal uit te zingen. 'Dan wordt de melodische spanning als het ware opgelost.' Volgens de wetenschappers in Londen kan een oorwurm ook worden bestreden met een ander liedje. Het gaat vaak om langzame deuntjes. Het volkslied schijnt een goede kandidaat te zijn.


Terug naar Psychologische krachten, cirkels  , Psychologische krachten  , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of naar site home .
 

[an error occurred while processing this directive]