De Volkskrant, 03-04-2013, van verslaggeefster Ellen de Visser 4 apr.2013

Crisis treft gezondheid burger

De eerste effecten van de economische crisis op de gezondheid van Europeanen worden merkbaar. Het aantal zelfdodingen stijgt, infectieziekten verspreiden zich sneller en er is sprake van een forse toename van psychische problemen. Dat concluderen Europese onderzoekers deze week in The Lancet.

De afgelopen jaren is flink bezuinigd op de gezondheidszorg om de recessie het hoofd te bieden. De gevolgen daarvan voor de lange termijn zijn nog onduidelijk, zegt Johan Mackenbach, hoogleraar maatschappelijke gezondheidszorg aan het Erasmus MC. De sterftecijfers vormen de objectiefste maat om de gevolgen van de crisis te meten, maar het effect op die cijfers is vaak pas na jaren waarneembaar, legt hij uit. Toch zijn er volgens hem nu al een aantal waarschuwingssignalen.

Het onderzoek, waaraan hij meewerkte, zet de belangrijkste op een rijtje. Vooral de landen waar de recessie hard heeft toegeslagen, kampen met de gevolgen. Zo is het aantal Spanjaarden met psychische problemen fors gegroeid. Portugal rapporteert een stijging van het aantal sterfgevallen onder ouderen in de wintermaanden, mogelijk doordat ze niet genoeg geld hebben om hun huis te verwarmen.

In Griekenland zijn medicijnen niet meer verkrijgbaar doordat de overheid kortingen heeft bedongen bij farmaceuten, die daardoor lucratievere markten hebben opgezocht. Mackenbach vertelt dat in Griekenland malaria weer is opgedoken. 'De gemeenten hebben geen geld meer om de broedplaatsen van muskieten te besproeien.'

Onderzoek naar eerdere economische crises maakt duidelijk dat de gevolgen voor de publieke gezondheid diffuus zijn. Werklozen vertonen ongezonder gedrag en hebben een slechtere psychische gezondheid. Maar een recessie kan ˇˇk leiden tot gezond gedrag: geldgebrek dwingt mensen om minder te roken en te drinken en vaker de fiets te pakken. Ook nu zijn tegenstrijdige effecten merkbaar, erkent Mackenbach: het aantal zelfdodingen is in Europa met 20 procent gestegen maar het aantal verkeersdoden is gedaald door een afname van het autogebruik.

Toch zijn de signalen zo verontrustend, zegt hij, dat de onderzoekers pleiten voor terughoudende besparingen in de gezondheidszorg. 'Bij bezuinigingsmaatregelen moeten ook de effecten op de gezondheid worden meegewogen. Ik betwijfel of alle bezuinigingen zouden zijn doorgevoerd als de effecten ervan duidelijk waren geweest.'


Tussenstuk:
IJsland: geen effect van de crisis

IJsland was een van de eerste landen waar de crisis toesloeg, maar de gezondheid van de bevolking heeft daar niet onder geleden. Het land heeft niet alleen de gezondheidszorg ontzien bij de bezuinigingen, maar ook de sociale zekerheid. Zo nam de overheid maatregelen om mensen aan het werk te krijgen, wat effect had op de publieke gezondheid. Investeringen in sociaal welzijn leiden op termijn tot een lager sterftecijfer, zo blijkt.

Daarnaast verbeterde het voedingspatroon van de bevolking. McDonald's trok weg uit het land vanwege de stijgende importkosten van tomaten en uien, de duurste ingrediŰnten in de hamburgers. IJslanders gingen meer thuis eten, vooral vis. Tegen het advies van het Internationale Monetaire Fonds in handhaafde het land het strenge alcoholbeleid. Dat leverde minder accijns op, maar bracht wel gezondheidswinst.

 

IRP: 


Naar De toekomst, consumptie , De toekomst , Klimaat & Milieu lijst , Wetenschap overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]