De Volkskrant, 22-01-2013, door Ellen de Visser .2010

Waarom moet je plassen als je water hoort stromen?

Driekwart van de mensen schijnt weleens onder de douche te plassen en dat zou met meer dan alleen gemakzucht te maken kunnen hebben. Draai een kraan open en er ontstaat spontaan behoefte om te plassen, ook al is de blaas niet vol. Hoe kan dat?

Het is aangeleerd gedrag, zegt uroloog-in-opleiding Roderick van den Bergh, werkzaam in het UMC Utrecht. Het geluid van stromend water lijkt sterk op het geklater van urine in de wc-pot en die associatie beÔnvloedt de plasreflex.

Die reflex wordt geregeld vanuit een centrum onderin het ruggemerg. Als de blaas vol raakt, sturen receptoren in de blaaswand daar een signaal heen. Bij jonge kinderen die nog niet zindelijk zijn, gaat er dan via de zenuwbanen meteen een impuls terug: de sluitspieren ontspannen, de spieren in de blaaswand spannen. Met het zindelijk worden, ontstaat er vanuit het ruggemerg ook een route naar boven. Dan gaan de hersenen zich bemoeien met het legen van de blaas. Pas als we willen, gaat daar een knop om waarna een signaal naar het ruggemerg en verder door naar de blaas wordt gestuurd. We plassen dan niet meer wanneer dat moet, maar wanneer dat uitkomt.

Die aan-uitschakelaar in de hersenen kan worden beÔnvloed door externe factoren, zegt Van den Bergh. Er lijkt sprake van een pavlovreactie, waarbij een prikkel na verloop van tijd een reflex uitlokt en zo een gewoonte wordt.

De Russische arts Pavlov liet honden een bel horen en gaf ze dan te eten. Na een tijd liep het kwijl de dieren in de bek als ze alleen de bel hoorden: die speekselreflex werd uitgelokt omdat ze voedsel verwachtten. Mogelijk is zo'n zelfde patroon ontstaan bij de blaasreflex en ligt de basis in de kindertijd. Ouders die hun kinderen op een potje leren plassen, maken daarbij vaak plasgeluiden om duidelijk te maken wat er moet gebeuren. Later volstaat alleen dat geluid om de plasreflex uit te lokken.

Het is slechts een hypothese; een onderzoek is nooit uitgevoerd. Het enige bekende experiment werd veertig jaar geleden gedaan door een Amerikaanse internist die erover publiceerde in The New England Journal of Medicine. Zijn patiŽnten hadden na de operatie vaak een katheter nodig maar liepen daardoor geregeld een infectie op en daarom zocht de arts naar een alternatief. Hij maakte een bandopname met geluiden van kabbelend, borrelend en stromend water, en liet de patiŽnten op de intensive care daarnaar luisteren. Zijn audiokatheter bleek succesvol: zestig van de tachtig patiŽnten begonnen te plassen.

De arts gaf ťťn tip mee: sluit de audiokatheter aan op een koptelefoon. Toen hij de watergeluiden door de zaal liet schallen, kreeg hij klachten van personeel en andere patiŽnten: zij kregen ook aandrang.

Die geluidstruc wordt nog altijd toegepast, vertelt Van den Bergh, vooral bij kinderen die net zijn geopereerd door de kinderuroloog. 'Soms zijn ze bang dat plassen pijn doet. Wij adviseren dan om ze een pijnstiller te geven en onder de douche te zetten. Het warme water ontspant en het geluid doet de rest.'
 


IRP:  


Naar Beslissingen , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]