De Volkskrant, 23-05-2013, van verslaggever Tonie Mudde 12 dec.2011

Aapje weet zich in ander te verplaatsen

Tussentitel: Het empatisch vermogen is een belangrijke stap in de evolutie

Apen zijn strategische denkers, blijkt uit onderzoek van de Universiteit Utrecht. .

Hij ziet de situatie vanuit een ander perspectief dan ik, en daar kan ik maar beter rekening mee houden. Die strategische denkstap - waarvan biologen lang dachten dat hij was voorbehouden aan mensen en mensapen - is nu ook bij een kleine aapsoort aangetoond.

De Utrechtse biologen Anne Overduin en Liesbeth Sterck legden twee pinda's buiten de kooi van een java-aap. Het dier kon er niet bij; daarvoor moest eerst het luik open. Vanuit zijn kooi kon de aap zien dat de ene pinda vanwege een scherm alleen zichtbaar was voor hemzelf. De andere pinda lag echter ook in het vizier van een dominante aap in de tegenoverliggende kooi.

Bij het openen van de kooien rende de onderdanige aap opvallend vaak naar de 'veilige' pinda, om geen ruzie met de dominante aap te krijgen. Alleen de snelste apen kozen soms voor de pinda die de dominante aap ook kon zien, om vervolgens door te sprinten naar de tweede pinda. Enige mogelijke verklaring: de onderdanige aap analyseert zijn situatie vanuit het standpunt van de dominante aap.

Bij eerdere observaties van apengedrag bleef er ruimte voor alternatieve verklaringen. Stel: een kleine aap rent weg wanneer een grote aap opduikt achter de bosjes - dan kan het vluchten ook voortkomen uit pure angst, niet per se omdat de kleine aap eerst inschat hoe goed de grote aap hem kan zien.

De Utrechtse onderzoekers leveren nu sterk bewijs dat apen een situatie wel degelijk vanuit elkaars perspectief kunnen overdenken. 'Een erg mooie studie', zegt Frans de Waal, primatoloog bij het Yerkes National Primate Research Center in de Verenigde Staten en niet betrokken bij het Utrechtse experiment. 'De conclusie staat zelfs steviger dan bij de meeste mensapenstudies.'

Het vermogen om situaties vanuit andermans perspectief te bekijken, is de basis van empathie en samenwerking, en vormt daarom een cruciale stap in de evolutie van de mens.



 

Naar Psychologische praktijktips , Psychologische krachten  , Psychologie
lijst
, Psychologie overzicht , 
Algemeen overzicht  , of site home .