De Volkskrant, 23-10-2012, rubriek Gezond, door Ellen de Visser 24 okt.2012

Hoe ontstaat heimwee en valt er iets tegen te doen?

Het voelt als een steenklomp in je maag, het schrijnende verlangen naar huis als je weg bent uit je vertrouwde omgeving. Heimwee overkomt kinderen op een schoolreisje, maar ook volwassenen op vakantie, sporters op trainingskamp en soldaten op een buitenlandse missie. Valt er iets tegen te doen?

Heimwee wordt gezien als een kinderkwaal, als gedrag van moederskindjes, terwijl het een veelvoorkomend verschijnsel is, zegt psycholoog Miranda van Tilburg. Amerikaans onderzoek wijst uit dat ruim 80 procent van de kinderen tijdens zomerkampen heimwee heeft, bij 6 tot 9 procent is het ernstig. Maar na een verhuizing heeft de helft tot driekwart van de volwassenen er ook last van, zegt Van Tilburg. Nu er steeds meer wordt gereisd, komt heimwee meer voor: onder expats (en hun partners), onder vluchtelingen, internationale studenten, seizoenswerkers.

Van Tilburg, nu werkzaam aan de universiteit van North Carolina, is een van de weinige heimwee-onderzoekers ter wereld. Heimwee is te vergelijken met een reactieve depressie, zegt ze, somberheid na een heftige gebeurtenis. 'Mensen worden apathisch, trekken zich terug.' Vooral mensen die van routine houden, hebben er last van. Als in de nieuwe omgeving alles afwijkt van het vertrouwde thuis, ontbreekt bij hen het veilige houvast. Bij kinderen spelen ook andere dingen een rol. Onzekerheid over de band met de ouders bijvoorbeeld, net als een gebrekkig besef van tijd en externe dwang (je moet logeren of op kamp).

Heimweetips zijn: doorzetten, veel oefenen en afleiding zoeken. Voor ouders gelden twee hoofdregels. Ten eerste: nooit je kind tussentijds ophalen. Als je dat vooraf afspreekt, ontneem je een kind de zekerheid dat het heus gaat lukken, zegt Van Tilburg. Ten tweede: niet voortdurend bellen en sms'en. 'Als kinderen heimwee hebben, denken ze steeds aan thuis en als thuis dan belt, ontploft dat gevoel. Bel niet langer dan 5 minuten en praat vooral niet over thuis. Het blijkt alleen heel lastig om ouders daarvan te overtuigen.'

Spullen meebrengen van thuis kan ook helpen. 'Beddengoed en pyjama vooral niet wassen, zodat die nog een beetje naar huis ruiken.' Ook een kind voorbereiden op de afwezigheid is effectief. 'Heimwee ontstaat vaak als je inactief wordt. Bespreek met een kind hoe het afleiding kan zoeken.' Weggaan van huis moet een kind leren, zegt Van Tilburg, en daar moet je het helpen. 'Hoe vaker ze het doen, hoe beter het meestal gaat.'

Dat geldt ook voor volwassenen. Bij een kleine groep ontwikkelt zich na de kindertijd een pathologische vorm: zij worden depressief en lichamelijk ziek als ze van huis gaan. Het verhaal gaat dat je er zelfs aan kunt doodgaan. In voorgaande eeuwen zouden complete legerbataljons van heimwee zijn gestorven.

Heimwee is een vorm van stress, aldus Van Tilburg, en als die lang aanhoudt, worden mensen bevattelijk voor rondwarende virussen. Toen er nog geen antibiotica waren, overleden door heimwee bevangen soldaten aan infecties die ze in goede conditie hadden kunnen weerstaan.' Ook een hele legereenheid? Heimwee is zeer besmettelijk, zegt Van Tilburg. Verlangens naar huis slaan makkelijk op anderen over.


Naar Psychologische krachten, uiterlijk en persoon  , Psychologische krachten  , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , Algemeen overzicht  , of site home .