De Volkskrant, 21-05-2016, column door Sylvia Witteman .2010

Sylvia Witteman heeft iets gelezen

OQ een IQk


Om nu te zeggen dat ik l mijn wetenschappelijke kennis te danken heb aan het maandblad KIJK is overdreven, maar veertig jaar geleden was het wel een uitkomst.

Bij mijn ouders vond ik geen klankbord voor vraagstukken als 'komt er een nieuwe ijstijd?' of 'wat is het verschil tussen een virus en een bacterie?' want mijn vader was uitsluitend genteresseerd in muziek, drank en steeds jongere vrouwen; mijn moeder had dus begrijpelijkerwijs k wel wat anders aan haar hoofd dan kernfusie of evolutieleer.

De KIJK kwam n keer per maand, maar ik las en herlas hem tot ik hem zowat uit mijn hoofd kende; dat wil zeggen, behalve de stukken over auto's, en daarvan was helaas nogal eens sprake. Het blad was niet nadrukkelijk voor jongens bedoeld, maar meisjes hadden de Tina; die las ik weleens bij de schaarse vriendinnen die ik had en ik schrok dan telkens enorm van al die meisjesdingen: je moest iets leuks met je haar doen, een hippe tas maken van een oude spijkerbroek, en zorgen dat je geen 'slechte adem' had, want er mocht eens een jongen willen tongzoenen. Ik deed niets met mijn haar, behalve het incidenteel wassen met dennenshampoo, ik had maar n spijkerbroek, en tongzoenen leek me erg vies. Dat s het eigenlijk ook.


Dus las ik geboeid verder over eventueel buitenaards leven, de kans dat Europa binnenkort zou veranderen in een woestijn (dat was nog vr geruchten over global warming!) en hoe het kon dat een stukje brood in je mond na een paar minuten vanzelf zoet ging smaken. En artikel in het bijzonder is me altijd bijgebleven, vooral ook door de illustratie. Het ging over de bezwaren van IQ-tests. Inmiddels weet iedereen dat een IQ weinig zegt over iemands intelligentie, maar dat idee was toen nieuw en verrassend. 'OQ een IQ?' Heette het, een gruwelijke woordgrap, maar daar kon ik toen nog tegen. Te zien was een plaatje, getekend in klassieke Amerikaanse stripstijl, van mensen die voor een loket staan te wachten. Hun IQ staat in zwarte kistletters op hun voorhoofd. Een kennelijke arbeider trekt angstvallig zijn pet over het getal 85, de heer met de bril naast hem neemt juist zijn hoed af en veegt zijn haar naar achteren, om achteloos het '120' op zijn voorhoofd te tonen.


Ik wilde dat stuk dolgraag nog eens terugzien. Je kunt over sociale media zeggen wat je wilt, maar binnen 10 minuten had ik het te pakken, via een vriendelijke lezer. Het plaatje was preces wat ik me herinnerde, inculsief de kistletters. De tekst bleek hier en daar wat... ouderwets ('Negers blijken geen hoger IQ te hebben naarmate ze mr blank bloed in hun aderen hebben') maar toch nog steeds goed leesbaar. Kern van de zaak: de IQ-test houdt geen rekening met culturele verschillen ('Australische inboorlingen lossen problemen niet alln op, maar in groepsverband') en is alleen geschikt voor mensen met een westerse logica. Er wordt bovendien geen pure intelligentie getoetst, maar uitsluitend de handigheid bij het maken van tests.

Ouwe koek, inmiddels, maar ik moest denken aan de huidige Citotoets. Wat wordt daar gemeten? In de klas van mijn jongste zoontje kregen bijna alle kinderen een vwo-advies. De school staat in een dure stadsbuurt. Zijn die kinderen vanzelf zo slim geworden? Of komt het doordat ze van hun ouders, niet altijd letterlijk, maar dan toch figuurlijk, allemaal een levenslang abonnement op de KIJK hebben gekregen?


Web:
'Ik herlas de KIJK tot ik hem uit mijn hoofd kende'
TT:
Tongzoenen leek me erg vies. Dat s het eigenlijk ook
Sylvia Witteman
De IQ-test houdt geen rekening met culturele verschillen



Red.: 


Naar Wetenschap lijst , Sociologie lijst , Sociologie overzicht , of naar site home .

[an error occurred while processing this directive]