De Volkskrant, 07-03-2011, van verslaggever Mark Mieras. 13 mrt.2011

Liegen dat het gescand staat

Wie in een hersenscanner de waarheid verborgen wil houden, kan dat gemakkelijk doen. Amerikaanse en Nederlandse onderzoekers demonstreren dat deze maand in het tijdschrift Neuroimage.
    De wetenschappers vroegen proefpersonen bij het beantwoorden van vragen in gedachte een vinger te bewegen. Je kunt niet zien dat iemand dat doet, maar de gedachte verstoort de scan waardoor leugens verhuld blijven.
    Met hun experiment wilden de onderzoekers de claims toetsen van het Amerikaanse bedrijf No Lie MRI. Dat gebruikt hersenscanners voor het verhoor van verdachten en voor het screenen van sollicitanten. Het stelt dat een hersenscanner een zeer betrouwbare leugendetector is.
    Zolang de proefpersonen meewerken, functioneert de scanner prima. De onderzoekers lieten hun proefpersonen vragen beantwoorden over hun geboortedatum. Denken aan de eigen geboortedatum activeert onder andere de mediale prefrontaalkwab waar belangrijke biografische centra liggen. Daarmee sjoemelenkan niet.
    De waarheid is wel te verhullen door bij andere data, kunstmatig, extra hersenactiviteit op te wekken. De gedachte aan de bewegende vinger activeert centra in de omgeving van de mediale prefrontaalkwab. Een hersenscan is vrij grof. Daardoor kan het onderscheid tussen feit en leugentje niet goed meer worden gemaakt. Nadat de proefpersonen de vingertruc gingen toepassen, daalde de pakkans: slechts 30 procent van de leugenaars werd ontmaskerd.
   Daarmee scoort de hersenscanner volgens onderzoeker Rogier Kievit van de Universiteit van Amsterdam niet beter dan de omstreden klassieke leugendetector. 'De polygraaf meet hartslag en zweet, zo kun je bepalen of een verdachte zenuwachtig is. Maar denkt hij bij iedere vraag die je stelt aan zijn baas die hem een klap in het gezicht geeft, dan zie je steeds dezelfde emotionele piek en weet je dus niets. Met ons onderzoek laten we zien dat je met hetzelfde soort trucs ook wegkomt bij een leugenonderzoek in een hersenscanner.'
   Betere scanners en betere statistiek lossen dit probleem volgens Kievit niet op. 'Om die reden moet je hersenscans wat ons betreft niet in rechtszaken gebruiken: te onbetrouwbaar. Terecht is de hersenscan in verschillende Amerikaanse staten sinds kort verboden als bewijsmateriaal.'
    Het lezen van gedachten heeft wel toekomst voor toepassingen waaraan mensen vrijwillig willen meewerken, zoals het besturen van een rolstoel door alleen maar aan de woorden 'rechts', 'links' en 'voorruit' te denken. Onderzoekers van de Universiteit van Essex construeerden er al een.
    Collega's in Londen zijn er in geslaagd bij proefpersonen te meten op welke manier zij in gedachten door een ruimte liepen: van de deur naar het raam en van het raam naar het bed. Gedachten lezen biedt grote perspectieven voor gehandicapten.



Naar Psychologische krachten  , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]