De Volkskrant, 11-12-2012, door Ellen de Visser 12 dec.2012

Waar komen rillingen over je rug vandaan?

Bestek dat over glas krast, een piepend krijtje over een schoolbord, de kabbelende stem van televisie-schilder Bob Ross, het knisperend geluid van pakpapier. De overeenkomst? Rugrillingen. Een tintelend gevoel dat ergens begint onder je schedeldak, door je ruggemerg gaat en kortstondig kippevel veroorzaakt. Dat gevoel kan onaangenaam zijn (bij het krijtje) of plezierig (bij Bob Ross) maar er lijkt sprake van dezelfde sensatie. Hoe wordt die veroorzaakt?

Cognitief neurowetenschapper Erno Hermans, verbonden aan het Nijmeegse Donders Instituut, vermoedt dat de rilling wordt veroorzaakt door het samenspannen van de rugspieren. Maar dat is gissen, want de rilling is nog nooit gemeten. Het zou kunnen dat het verschijnsel zich in de hersenen afspeelt en dat we alleen maar dénken iets in de rug te voelen. Over de plezierige tintelingen die sommige mensen kunnen ervaren, bestaat nog meer onduidelijkheid. Ze hebben op het internet een naam gekregen: asmr, autonome zintuiglijke meridiaanrespons. Klinkt als een heus fenomeen maar er is geen enkele wetenschappelijke ondergrond. Om het gevoel te duiden, spreken kenners van een 'breinorgasme', hoewel er geen verband is met seks.

Mogelijk is er een overeenkomst met het 'emotionele kippevel' dat ontstaat bij het luisteren naar mooie muziek. Dat verschijnsel is wél onderzocht en daaruit blijkt dat het sympathische zenuwstelsel reageert bij muziek die je raakt: hartslag en lichaamstemperatuur gaan omhoog, de ademhaling gaat sneller en de elektrische weerstand van de huid neemt toe. Hersenscans maken duidelijk dat bij een huivering van genot de regio's in het brein worden aangesproken die betrokken zijn bij beloning, emotie en plezier.

Bij die lichamelijk respons speelt de amygdala, de amandelkern, een grote rol. Dat hersengebied is de emotiethermostaat en beoordeelt alle prikkels die de zintuigen aanleveren. De amandelkern kan boodschappen doorgeven aan de hersenstam, legt Hermans uit, en daar worden signalen het lichaam ingestuurd. Een vervelend geluid kan door de amandelkern worden opgevat als een bedreiging en dat maakt het lichaam alert. Dat de rugrilling bij aangename en onaangename geluiden identiek is, valt te verklaren, zegt hij. Bij beloning en schrik zijn dezelfde netwerken in de hersenen betrokken en voor de hersenstam maakt het blijkbaar ook niet uit of sprake is van positieve of negatieve emoties.

Hermans noemt het opmerkelijk dat er geluiden bestaan die iedereen irritant vindt. Er kan sprake zijn van een overblijfsel uit de evolutie, zegt hij. 'Misschien waren die geluiden ooit een teken van dreiging.' Ook de aangename rilling kan een evolutionaire erfenis zijn, concludeerden wetenschappers vorig jaar. Een rilling veroorzaakt kippevel waardoor lichaamsharen overeind gaan staan. Dieren doen dat om sterker te lijken en dat kan ook bij mensen meespelen. Wie emotioneel wordt geraakt, is zwak. Kippevel is dan het antwoord op de dreiging die ontroering heet.
 


Naar Psychologische krachten  , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]