De Volkskrant, 25-04-2012, column door Aleid Truijens 27 apr.2012

Aan oerwetten kun je niks veranderen

Tussentitel: Scholen zijn in toenemende mate sociale laboratoria

'Kijk, jongens en meisjes. Wat heb ik hier? Juist, een banaan. We doen nu even of het géén banaan is. Hier heb ik een condoom. Hij past precies! Voorzichtig afrollen hoor, hij kan scheuren. Wie van jullie heeft daar ervaring mee?'

Zou het zo gaan, bij de les 'seksuele voorlichting en diversiteit'? Niet op streng confessionele scholen. Daar krijg je wellicht te horen dat seks een natuurlijk bijproduct is van de monogame liefde - wat evenzeer waar als onwaar is.

Minister Van Bijsterveldt wil middelbare en basisscholen verplichten om lessen 'seksuele voorlichting en diversiteit' te geven. Geen slecht idee. Het kan geen kwaad om op school te horen dat homo's en hetero's seksueel gelijkwaardig zijn - ook als hun baas of leraar in God gelooft, dat je van onbeschermde seks zwanger kunt raken of aids kunt krijgen, dat volwassenen van kinderen moeten afblijven en dat onvrijwillige seks een misdrijf is. Nuttige basiskennis.

Maar nu lees ik dat het de bedoeling is dat de lessen gaan over 'wensen en grenzen', 'weerbaarheid' en 'respect'. Dat is heel wat minder informatief. Te vrezen valt dat leerlingen in kringgespreken moeten praten over hoe ze seks 'ervaren', wat ze erbij voelden, wat ze 'lekker' vinden en bij welke handelingen ze nee zeggen. Zelf zou ik als kind van schaamte door de grond zijn gezakt bij zulke praat, en bij de aanblik van die obscene banaan; nu eigenlijk nog steeds. 'Respect' betekent ook dat je mensen niet lastigvalt met ongewenste intimiteiten en hun pudeur waardeert.

Laat zulke taken aan de ouders over, zou ik zeggen. Liefdevol gedrag is een kwestie van voordoen. En waarom is het nodig? Is er een verontrustende toename van verkrachtingen, kan deze generatie steeds slechter nee zeggen? Ik geloof er niks van. Ik deed in de blije, vrije jaren zeventig aan seks omdat het moest, omdat je er anders niet bijhoorde, maar bij mijn eigen kinderen heb ik zulk zielig gedrag gelukkig nooit bespeurd.

Er is veel getob over seks onder pubers, maar dat gaat meestal niet over het stellen van grenzen. Wel over de prangende vraag waarom je vrienden elke weekend na het uitgaan een condoom over hun banaan schuiven, maar jij niet. Of waarom alle jongens, inclusief jouw aanbedene, steevast op dezelfde drie beeldschone meisjes vallen. Liefde en seks zijn prachtig - je voelt je uitverkoren - maar om precies dezelfde redenen meedogenloos: wrede selectie, distinctiedrift en machtsvertoon. Aan die oerwetten verander je niks. Het lespakket zwijgt erover, en in het kringgesprek roer je het niet aan, je zou wel gek zijn.

Wat wel is toegenomen, is het heilige geloof in preventie en socialisatie, en de overtuiging dat je aan ouders heel weinig kunt overlaten. Het mooiste stuk in de Volkskrant van afgelopen zaterdag was het interview met pedagoog Ido Weijers, die erop wees dat ijverige preventie maakt dat lichte gevallen snel in de greep van hulpverleners komen en zware gevallen niet worden aangepakt. Een mooie illustratie daarbij bood een verhaal in diezelfde krant, over de vader die door een crècheleidster werd aangegeven, omdat zijn kind vaak over zijn piemeltje praatte. Een onschuldige vader gaat door een hel door overmatige 'preventie', terwijl Robert M. op twee meter van zijn collega's zijn weerzinwekkende gang kon gaan.

Scholen zijn in toenemende mate sociale laboratoria, waar kinderen worden gekneed tot correcte, hun agressie en driften beheersende burgertjes. Die ook nog eens gezond eten, veel sporten en uitkijken in het verkeer. Intussen blijft er weinig tijd over voor een bestendiger investering in de 'weerbaarheid': kennis en cultuur.

Wie veel weet en leest, leert nadenken, leert zich inleven, en staat daardoor iets veiliger in het leven. Lezend kruip je de huid van moordenaars en slachtoffers, verleidsters en verkrachters, bedriegers en bedrogenen. Soms smaak je genoegdoening: bij een verhaal, bijvoorbeeld, over het populairste meisje uit de klas. Ze trouwde met een top-aap, werd vroeg zwanger en is nu eenzaam en aan de drank, terwijl haar oorlogsbuit van weleer is begonnen aan zijn derde leg. Ik noem maar wat. Dat is het mooie van literatuur: je hoeft al die levens niet zelf te leven en maakt toch veel mee. Effectiever dan kringgesprekken, stukken minder gênant ook.


Naar Psychologische krachten  , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]