De Volkskrant, 12-10-2011, door Marjolein van deWater 12 okt.2011

'Mijn psychose was helder, en hulp bleef uit'

Doodsangsten stond Imke Gilsing (35) uit, toen ze een paar maanden geleden tijdens een psychose zonder medicijnen in een isoleercel werd opgesloten. Het zou niet zijn gebeurd als ze toen de zogeheten crisiskaart bij zich had gehad.

Tussentitel: Als Gilsing opnieuw een psychose krijgt, wil ze direct medicatie. ĎOok op dit moment beleven mensen in een isoleercel de hel in hun hoofd.í

'Ik had al twee weken last van wanen toen ik als een angstig dier over mijn moeders badkamervloer krioelde. Met mijn kleren aan ging ik in bad zitten terwijl ik riep dat ik er een einde aan zou maken. Dat was het moment waarop ik gedwongen werd opgenomen. Ik ben ervan overtuigd dat ik nooit zelfmoord zou plegen, daarvoor houd ik te veel van het leven, maar tijdens een psychose worden alle gevoelens uitvergroot.'

Imke Gilsing (35) vertelt rustig terwijl ze van haar thee nipt in de tuin van haar kantoor in Amsterdam. 'Ze wisten toen al dat ik zonder medicijnen er niet uit zou komen. Maar in plaats van me een spuit te geven, hebben ze me bewust nog tien dagen laten lijden.'

Sinds vorige week draagt Gilsing een crisiskaart bij zich. 'Als ik u deze crisiskaart laat lezen heb ik hulp nodig. Bel dan alstublieft mijn psychiater of vertrouwenspersonen. Mocht ik ernstig psychotisch worden, dan wens ik gedwongen medicatie om uit de psychose te komen', zo staat te lezen op de kaart. 'Het is een soort donorcodicil voor mensen met een psychiatrisch verleden', zegt Gilsing. Ze hoopt met het dragen van deze kaart te voorkomen ooit opnieuw doodsangsten uit te moeten staan in een isoleercel.

In augustus vorig jaar bezocht Gilsing een spiritueel centrum in Limburg waar ze na een periode van stress wat rust hoopte te vinden. 'Na een paar dagen in dat centrum kreeg ik 's nachts hele heftige nachtmerries. 'Fantastisch', zeiden de mensen daar, 'je komt in contact met jezelf'.'

Al snel kwamen de wanen en visioenen ook overdag. Het centrum belde de ggz die meteen vaststelde dat het een psychose was. 'Ze wilden me pillen geven en naar een ziekenhuis brengen, maar dat weigerde ik.' Haar vader werd gebeld en die bracht Gilsing naar haar moeder. 'Die hoopte dat door lekker voor me te koken en me vroeg in bed te stoppen, het vanzelf wel zou overgaan.'

Maar Gilsing zakte steeds dieper weg in de psychose waarin verbeelding en werkelijkheid volledig door elkaar heen liepen. 'De film van mijn leven werd opnieuw gemonteerd. Alles werd door elkaar gehusseld en in een nieuwe context geplaatst. Vier weken lang was ik volledig los van tijd en ruimte, er was geen begin of einde. Zo dacht ik dat ik een webcam was en via mijn buik kon communiceren met alle mensen die ik ooit in mijn leven had ontmoet. Ik wŠs de hele wereld.

'Voor mijn omgeving was het natuurlijk totaal onbegrijpelijk. Ze wilden dat ik gewoon zou doen, maar in mijn ogen was het volkomen normaal wat ik deed en zei. Je leeft volledig in je eigen realiteit als je een psychose hebt.' Een hele stoet ggz-medewerkers en andere hulpverleners trokken langs het huis van Gilsings moeder. 'Iedereen stelde vast dat ik psychotisch was, maar er gebeurde niks en ik gleed verder en verder af.'

Toen Gilsing eenmaal was opgenomen op een gesloten psychiatrische afdeling ging het snel bergafwaarts. 'Ik schijn naakt door de gangen te hebben gedanst. Ik weigerde de pillen te slikken die ze me gaven omdat ik dacht dat het vergif was.' Na even nadenken vervolgt ze: 'Ik snap wel dat je dan tot last bent, op zo'n afdeling zitten nog 24 mensen.' Gilsing werd gedwongen in een isoleercel opgesloten. 'In die kamer zijn mijn wanen vertienvoudigd. Ik herinner me in detail de eenzaamheid, de woede die ik voelde, de angst dat niemand mij meer begreep en dat ik daarom opgesloten zat, moederziel alleen.

'Ik dacht dat ik aan het sterven was. Alles in mijn wanen was erop gericht uit die cel te komen. Zo was ik onderdeel van een spelshow waarbij ik via een lamp probeerde terug te keren naar de buitenwereld. Door die lamp kon ik contact maken met mensen die me dierbaar zijn. Ik moest hen vragen stellen. Als ze die goed zouden beantwoorden, zou ik kans maken uit die kamer te mogen. Ik dacht ook dat Jelle Brandt Corstius me zou komen redden. Vlak voor de psychose had ik een boek van hem gelezen dat me enorm had geraakt. In de cel schreeuwde ik voortdurend zijn naam.'

Gilsing zat al een week in de isoleercel toen de dienstdoende weekendpsychiater het niet meer kon aanzien. 'Op het moment dat ik in mijn wanen een vijfling baarde, werd ik door de verplegers tegen de grond gehouden en kreeg de verlossende injectie toegediend.'

Voor Gilsing is het onbegrijpelijk dat iemand die op bevel van een rechter is opgenomen, niet meteen gedwongen medicatie krijgt. 'Ook op dit moment zitten hier in Nederland mensen met een psychose in een isoleercel die een vreselijke hel doormaken in hun hoofd. Eťn enkele spuit kan hun nachtmerrie beŽindigen. Door dat al in een vroeg stadium te doen, is die hele opname niet meer nodig.'

Inmiddels heeft Gilsing haar werk als projectcoŲrdinator bij een internationale natuurbeschermingsorganisatie weer opgepakt. Ze heeft sinds ze bijkwam uit haar psychose haar ervaringen opgeschreven en met behulp van een psychiater verwerkt wat er is gebeurd. 'Een psychose is een verkenning van je ziel, een reis naar je hart, met zowel de lichte als de donkere kanten van het leven. Mijn ervaring zie ik nu als een kostbaar geschenk, maar het is ook een ingrijpende gebeurtenis die je leven totaal ontwricht. Laat het dus in godsnaam niet langer duren dan nodig is.'

Als ze ooit weer een psychose krijgt, dan wil Gilsing direct medicatie. Vandaar de crisiskaart. Haar psychiater zal er alles aan doen om een opname te voorkomen en haar een injectie geven. 'Ik ben blij dat ik een psychiater heb gevonden die me hierin steunt. Het is zoiets als een arts vinden die een euthanasieverklaring tekent. De crisiskaart is juridisch niet bindend en dus geen garantie dat ik nooit meer in de isoleercel beland. Ik kan alleen maar hopen dat ze mijn wens respecteren en mijn psychiater bellen, mocht ik ooit nog eens wilsonbekwaam worden.'


Tussenstuk:
Op de crisiskaart staat wat de patiŽnt wil en wie de kat verzorgt

Psychiatrische patiŽnten kunnen op een crisiskaart vastleggen hoe ze willen worden behandeld. Door de kaart bij zich te dragen, verkleinen ze het risico op traumatische ervaringen wanneer zich een crisissituatie voordoet. 'Een onafhankelijke consulent bepaalt samen met de cliŽnt de voorwaarden. Het resultaat wordt ondertekend door de behandelaar en vertrouwenspersoon', zegt Renťe Smulders, projectleider Landelijk Crisiskaart Informatie en Ondersteuningspunt.

Veel psychiatrische patiŽnten hebben vervelende ervaringen met gedwongen opnamen of dwangbehandelingen. De crisiskaart is op de eerste plaats bedoeld voor mensen met een psychiatrisch verleden die het in de toekomst anders willen. 'Sommige mensen willen in een crisissituatie absoluut niet worden aangeraakt, anderen juist wel maar alleen op een bepaalde manier', legt Smulders uit. 'Maar er staat ook op wie er moet worden gebeld om de kat eten te geven.' Als iemand in verwarde toestand verkeert, kunnen politie of zorginstanties het aan de kaart gekoppelde crisisplan opvragen.

De crisiskaart bestaat sinds 1997, maar er zijn pas duizend mensen in Nederland die er een hebben. 'Er ontbreekt structurele financiering en een landelijk dekkend netwerk', zegt Smulders. 'Ook zijn er nog te weinig zorgverleners die de patiŽnten wijzen op het bestaan van de kaart.' Smulders hoopt dat de zorgverzekeraars in de toekomst voor de financiering gaan zorgen. 'Uiteindelijk leidt het tot minder kosten omdat de patiŽnten zorg op maat krijgen en wellicht minder vaak of minder lang gedwongen worden opgenomen.'

Een wetsvoorstel dat nu bij de Tweede Kamer ligt, moet de huidige wet bijzondere opnemingen in psychiatrische ziekenhuizen (bopz) vervangen. De nieuwe wet moet het mogelijk maken om patiŽnten een dwangbehandeling te geven zonder ze op te nemen. Nu is dat nog onmogelijk. In de discussie over de schietpartij in Alphen aan de Rijn is het wetsvoorstel heel actueel geworden. Iemand als Tristan van der V. had volgens de nieuwe wet gedwongen kunnen worden behandeld, zei directeur van GGZ Rivierduinen Marjolein ten Kroode.

Tot dwangbehandeling overgaan, is nooit leuk en je moet altijd een zorgvuldige afweging maken, zegt Adger Hondius, geneesheer-directeur-bopz van GGZ Centraal. 'De laatste jaren proberen we separeren zo veel mogelijk terug te brengen. Maar in sommige crisissituaties weet je niet welke medicatie nodig is omdat een precieze diagnose ontbreekt. Dat kan een reden zijn om voor separeren te kiezen. Uiteindelijk probeer je als psychiater altijd het minst zware middel toe te passen.'

Hondius zou de nieuwe wet een vooruitgang vinden: 'Opname wordt dan ťťn van de mogelijkheden en niet meer noodzakelijk voor verdere behandeling. De wensen van de patiŽnt en diens familie staan meer centraal waardoor we genuanceerder kunnen behandelen.'
 
 

Naar Psychologische krachten  , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]