De Volkskrant, 18-09-2010, door Rik Nijland 22 sep.2010

Ons Hollywood-gevoel zit diep

We wisten al dat mooie mensen beter in de markt liggen dan lelijkerds. Voor het eerst is nu uitgezocht hoe sterk onze voorkeuren zijn. Het discrimineren zit ons in het bloed.

Tussentitel: 'Wel is het zo dat aantrekkelijke mannen beter sperma hebben'

Helaas lezers, weldenkend deel der natie. Het innerlijk van de mens vindt u naar eigen zeggen belangrijker dan een attractieve buitenkant? Mooi niet dus. Onbewust laat u zich wel degelijk van de wijs brengen dooreen leuk gezicht. Diep in uw hersenen ligt namelijk een voorkeur verscholen voor mooie mensen; laten we maar zeggen: een soort Hollywood-gevoel dat uw houding, empathie en gedragingen be´nvloedt.
    'Het gevolg daarvan is discriminatie van lelijker mensen, net zoals we discrimineren op basis van huidskleur of etniciteit', meent sociaal psycholoog Matthijs van Leeuwen (30). Komende vrijdag promoveert hij aan de Radboud Universiteit Nijmegen op onderzoek naar onze impulsieve associaties bij uiterlijke schoonheid. 'Natuurlijk weten we al dat mooie mensen succesvoller zijn, voor hetzelfde werk meer geld krijgen, hogere cijfers behalen, maar daar wordt meestal wat lacherig over gedaan. Wij hebben voor het eerst uitgezocht hoe fundamenteel die be´nvloeding werkelijk is.'
    Van Leeuwen voerde daarvoor een reeks experimenten uit. Zo moesten proefpersonen aangeven of ze woorden als 'overgeven' en 'feest' positief dan,wel negatief beoordelen. Die woorden drukte de onderzoeksleider af op een uitgesproken mooi, een wat minder mooi gezicht, of een grijs ovaal. 'De proefpersonen was op het hart gedrukt die achter~ grond te negeren, maar toch zijn ze trager in het herkennen van negatieve woorden als die zijn afgebeeld op een mooi gezicht'. Het herkennen van zo'n woord wordt kennelijk bemoeilijkt doordat het mooie gezicht een positieve associatie oproept', aldus Van Leeuwen.
    Hij concentreerde zich bij het onderzoek op de schoonheid van gezichten. 'Het is bekend dat je bij een ontmoeting onbewust iemands gezicht, het centrum van de communicatie, . het eerst registreert en evalueert. Er is, zo blijkt uit de literatuur, een aantal universele aspecten die bepalen of we dat visitekaartje attractief vinden. Dat zijn symmetrie, secundaire geslachtskenmerken, zoals volle lippen bij vrouwen en een stevige.kaaklijn bij mannen, en gemiddeldheid. Dat laatste klinkt raar, maar dat is niet , gemiddeld in de zin van saai, maar meer bedoeld,als afgewogen, in de juiste proportie', aldus de onderzoeker.'
    Vermoedelijk heeft die reeks voorkeuren een biologische achtergrond, althans, dat is volgens Van Leeuwen de heersende theorie. 'Het gezicht zou ons informatie geven over genetische kwaliteit, of over gezondheid, maar echt hard bewijs is daar niet voor. Wel is het bijvoorbeeld zo dat aantrekkelijke mannen beter sperma hebben. Maar er zijn ook theorieŰn die uitgaan van socialiseringsaspecten: een mooi gezicht is een prototypegezicht dat we makkelijk in ons opnemen. Hoe eenvoudiger dat gaat, hoe positiever we het vinden.'
    Dat het gezicht ons niet onberoerd laat, blijkt ook uit andere experimenten van Van Leeuwen. Proefpersonen kregen een afbeelding van een kameleon onder ogen die uit dertien gekleurde vlakken bestond. Naast het kunstwerk zagen ze de maker of maakster een mooie of juist wat minder attractieve kunstacademiestudent. Vervolgens kregen ze de opdracht dezelfde tekening geheel naar eigen inzicht in te kleuren. Onbewust lieten de proefpersonen zich daarbij meer leiden door het knappe gezicht: gemiddeld kleurden ze 5,5 vlakken hetzelfde als ze de mooie student hadden gezien, tegen maar 3,5 vlakken bij de onaantrekkelijke student. 'Zelfs iemands vrije gedrag wordt onbewust be´nvloed door de drang aantrekkelijke mensen te kopieren', aldus Van Leeuwen.
    Ook empathische mens en ontkomen daar niet aan. Hoezeer ze meeleven wordt be´nvloed door de aantrekkelijkheid van de gesprekspartner. 'Dat was een verrassing', zegt de onderzoeker. 'In de literatuur staat empathie bekend als een stabiel persoonskenmerk, maar uit onze resultaten blijkt dat het misschien wat fragieler en vormbaarder is dan we denken. Wellicht moeten we ook concluderen dat we ons niet veel gelegen laten liggen aan minder aantrekkelijke gezichten; die interesseren ons niet zo.'
    Van Leeuwen schoot ook een bres in een heilig huisje van de evolutionaire psychologie. Hij laat in zijn proefschrift zien dat seksuele voorkeur amper een rol speelt bij snelle en automatische evaluaties: vrouwen reageren bijvoorbeeld net zo positief op aantrekkelijke vrouwen als mannen. 'Bij eerder fundamenteel onderzoek naar aantrekkelijkheid kwam die bevinding ook al naar voren, maar dat werd zo onwaarschijnlijk gevonden, dat het meestal werd afgedaan als een fout in de proefopzet. Daarom hebben wij er vier experimenten aan gewijd.'
    De deelnemers daaraan kregen op een computerscherm een foto te zien die ze, afhankelijk van de opdracht, met een joystick naar zich toe moesten halen of juist wegduwen. Hoe aantrekkelijker het gezicht hoe sneller ze die foto naar zich toe haalden en hoe trager ze hem van zich af schoven. Daarbij was er geen verschil tussen mannen en vrouwen, ook niet als de proefpersonen eerst een filmpje met een seksscene hadden gezien, waardoor ze opgewonden waren geraakt. 'Zelfs dan werden de plaatjes van aantrekkelijke mannen en vrouwen door beide seksen even snel naar zich toe getrokken', aldus Van Leeuwen. 'Het lijkt erop dat aantrekkelijkheid eerder wordt ervaren en op wordt gereageerd dan seksuele voorkeur, maar dat is nog geen uitgemaakte zaak; dat is behoorlijk controversieel.'
    Hoe dan ook zit het Hollywood-gevoel diep in ons verankerd. Dat verklaart, denkt Van Leeuwen, waarom het zo verdomd moeilijk is ons te houden aan de maatschappelijke norm dat we iedereen gelijk moeten behandelen. 'Of we daar zelf iets aan kunnen doen? Je kunt het denk ik wel controleren, je constant bewust zijn van je positieve associaties bij mooie mens en. Die worden echter vaak ontkend. Aan de ene kant dromen we van Hollywood, maar ondertussen ontkennen we dat we discrimineren op aantrekkelijkheid. De maatschappij maakt zich wel zorgen over discriminatienaar huidskleur of etnische achtergrond, maar dat is gebaseerd op hetzelfde principe. Kennelijk willen we daar niet aan, dan heb je weer een groep mensen waar wat mee is. Ik zeg niet dat het moet, maar willen we toch wat do en, dan kun je denken aan een verbod op foto's bij sollicitatiebrieven of aan positieve discriminatie. Daarnaast kun je met uitstraling, kleding of een dure auto veel compenseren;
sommigen kiezen zelfs voor plastische chirurgie.'
    Er is een troost voor de minder attractieve mens. Mooie mens en maken meer en leukere, dingen mee, zegt Van Leeuwen, ze hebben meer relaties, meer seks, maar ze zijn daardoor niet gelukkiger.


Naar Psychologische krachten, uiterlijk en persoon  , Psychologische krachten  , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , Algemeen overzicht  , of site home .