De Volkskrant, 08-12-2007, door Ad Bergsma. 6 sep.2006

Wijsheid als keuze

De boeken van Harry Potter bieden behalve een spannend verhaal ook een mooi portret van de groei van een tiener tot volwassene. Harry worstelt met zijn identiteit. Al op de eerste dag op de tovenaarsschool heeft de sorteerhoed een zware dobber aan hem. Is Harry het meest op zijn plaats bij de duistere, maar daadkrachtige tovenaarsleerlingen van Zwadderich, of beschikt hij over de nobelheid die kenmerkend is voor Griffoendor? Ondanks de heldendaden die Harry verricht, blijft de twijfel bij hem knagen. Uiteindelijk biedt professor Perkamentus een uitweg: ĎVeel meer dan onze talenten, zijn het onze keuzes die bepalen wie we werkelijk zijn.í
    De Amerikaanse psycholoog Elizabeth Stine-Morrow denkt dat deze uitspraak van Perkamentus niet alleen van toepassing is op de tienerjaren, maar ook de op de verstandelijke ontwikkeling tijdens de ouderdom. De twee tegengestelde verouderingsprocessen zijn: de langzaam voortschrijdende aftakeling versus de levenslange ervaring en de daarmee gepaard gaande aanscherping van het beoordelingsvermogen.
    We zijn geneigd te denken dat het lot (de sorteerhoed) voor ons bepaalt welk proces de overhand heeft. Maar volgens Stine-Morrow is er veel te zeggen voor Perkamentusí idee dat de vitaliteit van onze geest voor een belangrijk deel afhankelijk is van onze eigen keuzes. Ons brein is nu eenmaal niet alleen een voorgeprogrammeerd biologisch orgaan, maar ook een dynamisch en veranderlijk geheel dat zich aanpast onder invloed van gewoonten en ervaringen.
    Iedereen weet dat jongeren makkelijker nieuwe dingen leren dan ouderen. Toch blijkt uit onderzoek dat dit slechts de helft van het verhaal is. De ene oudere slaagt er veel beter in nieuwe termen en ideeŽn onder de knie te krijgen dan de andere. Dat komt niet alleen door verschillen in intelligentie, maar ook door de eigen (soms onbewuste) keuzes. De oudere die er een gewoonte van heeft gemaakt om extra aandacht te besteden aan nieuwe begrippen en die aan het einde van de zin kort pauzeert om de betekenis te laten doordringen, is veel efficiŽnter in het leren dan de oudere die gewoon doorleest. De aangeleerde gewoonten die de geest hebben gescherpt, houden hem ook lang vitaal.
    Bovendien blijkt dat geestelijke activiteit tot op zekere hoogte bescherming biedt tegen verouderingsziekten van het brein. Laag opgeleiden hebben bijvoorbeeld een verhoogd risico op de ziekte van Alzheimer. Wie een rijk en gevarieerd leven leidt, en zijn geest op verschillende manieren inspant, ontwikkelt een reservecapaciteit in het brein, die de gevolgen van veroudering tot op zekere hoogte kan opvangen. De wijsheid en de vitaliteit van de tovenaar op leeftijd, Perkamentus, zijn het product van alle keuzes die hij tijdens zijn leven maakt.


Naar Psychologische krachten, vrije wil  , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]