Leids universiteitsblad Mare, 01-1-2009, door Arjen van Veelen 10 dec.2009

Leidse alumna was bang dat God haar een onvoldoende zou geven

'Om mij heen zag ik alleen maar kwaad’

Schrijfster Naema Tahir is tegenwoordig docente op de universiteit waar ze als student haar orthodoxie liet varen. ‘Diep in mijzelf wist ik dat mijn huisgenoten niet het kwaad waren’.

‘Met welke scène begon de film?’, vraagt de Naema Tahir aan haar vijftien studenten.
    ‘De moordaanslag op Gandhi’, zegt een student.
    ‘Klopt. En wat voor imago krijgt iemand als je de film zo begint?’
    ‘Van een martelaar?’
    ‘Precies’.
    Tahir geeft een geschiedeniscollege bij de opleiding Talen en culturen van India en Tibet. Dat doet ze aan de hand van literatuur en films. Vandaag liet ze de studenten kijken naar Gandhi, van Richard Attenborough. Na afloop spreekt ze met de studenten door. Huiswerk: een paper over de film.

Toen Tahir in de jaren negentig in Leiden rechten kwam studeren, was ze, zegt ze zelf, een ‘hypervrome’ moslima. Die strengheid liet ze tijdens haar studententijd varen.

‘Het eerste anderhalf jaar woonde ik bij een hospita in Valkenburg. Dat zagen mijn ouders graag. Zij wilden niet dat ik te westers werd. Vreselijk was het! Ik was er alleen in een klein kamertje met een keukentje en ik kookte er elke dag, meestal alleen voor mijzelf.

‘Ik herinner me de impact van de eerste collegezaal met vierhonderd mensen daarin. Wow, dacht ik, er komt een massa mensen af op kennis.

Ik was ook onder de indruk van de oudheid van de bibliotheken: eeuwenlang was daar kennis bewaard en bewaakt.

‘Bij rechten had ik vier contacturen per week. Ik verveelde me. Als ik twee dagen geen college had, ging ik naar mijn ouders in Etten-Leur. Studeren deed ik in het Gorlaeus. Dan deed ik heel lang over het lezen van een paragraaf, puur omdat ik zoveel tijd had. Ik miste de bibliotheek, en het contact met studenten, een soort studentensolidariteit. Toen hoorde ik over vrijwilligerswerk bij de Rechtswinkel. Ik heb mijn stoute schoenen aangetrokken en gesolliciteerd. Dat was super! Ik heb daar anderhalf jaar gewerkt. Als je studeert, word je alleen afgerekend op je tentamencijfer. Bij de Rechtswinkel had ik echte verantwoordelijkheid voor mijn cliënten. Ik zat op afdeling vreemdelingenrecht en gaf juridisch advies over bijvoorbeeld verblijfsvergunningen. Ik schreef brieven naar advocaten of naar de douane van Schiphol.

‘Via de Rechtswinkel hoorde ik dat er een kamer vrijkwam op de Raamsteeg. Hartje centrum, vlak bij het Rapenburg, spot on. En het was een meisjeshuis. Pas toen ik alles had geregeld – het contract getekend, de borg betaald – heb ik mijn ouders opgebeld met de vraag of zij het erg zouden vinden als ik ging kijken naar een kamer in het centrum. Ik kom uit een erg traditioneel gezin, en wilde vooral mijn vader het gevoel geven dat hij de beslissingen nam. Ik heb uiteindelijk vier jaar in de Raamsteeg gewoond.

‘Ik was toen nog heel streng moslim. Ik dacht dat je voor het hiernamaals moest leven. Leven op aarde telde niet. Je moest veel meer bidden dan studeren. En om mij heen zag ik alleen maar kwaad: studenten die bier dronken, relaties hadden voor het huwelijk, niet baden. Ongelovigen.

'Ik denk dat ik vanaf mijn puberteit al aan het losweken was van mijn geloof, maar soms heb je voorbeelden van buiten nodig. Dat waren die studenten. Ik zag dat zij durfden te leven. Ik was bang dat als ik niet zou bidden God mij een onvoldoende zou geven. Maar om mij heen zag ik meisjes die niet baden maar wel goede cijfers kregen.

'Dat was een klap voor mijn wereldbeeld. Hoe kan dat, vroeg ik mij af. Waarom straft God mij? Toen besefte ik: ik belemmer mijzelf door te denken dat God mij wel goede cijfers zal geven en die anderen zal straffen in de hel. Ik moest toen vaak denken aan mijn tijd in Pakistan. Toen ik in Pakistan op school zat, kalligrafeerde ik op de achterkant van mijn proefwerken Allahu akbar. Ik dacht dat je een extra punt kreeg als je dat deed. Totdat mijn juffrouw zei dat ze dat niet meer wilde zien. En dat als ik goede cijfers wilde halen, ik gewoon hard moest studeren.

‘Ik was vroom. Hypervroom. In de Raamsteeg was de douche in de keuken. Vijf keer per dag ging ik bidden. Dat betekende vijf keer per dag mijn voeten wassen. Dat durfde ik op een gegeven moment niet meer, omdat mijn huisgenoten het overdreven vonden. Om praktische redenen ben ik er toen mee gestopt. Als ik kookte voor het huis ging ik altijd naar de Islamitische slager bij de Doesastraat. Die had gelukkig gewoon heel goed vlees. Of we bakten vissticks of pannenkoeken. Toevallig woonde er in huis ook een veganist. Die was nog radicaler dan ik.

‘Ik moest altijd om negen uur thuis zijn, want mijn vader kon bellen. Mijn huisgenoten vonden dat ik alleen maar studeerde en bad. Zij vonden dat ik ook van leven moest genieten. Daar had ik flinke ruzies. Ga nou mee! Moet je weer naar huis om negen uur! Wat geeft het nou als je een biertje drinkt? Wees niet zo bang voor je vader!

‘Het vreemde is dat ik op mijn vijftiende, toen ik heel vroom was, wel heel gretig las over bijvoorbeeld de geschiedenis van de islam. Over de oorlogen die Mohammed gevoerd had, bijvoorbeeld. Dat hij ook kwade, menselijke kanten had. En dat er verschillende versies van de Koran bestaan. Ik wilde dat weten. Maar mijn levensstijl was heel streng. Nog steeds kan ik de rust voelen die levensstijl gaf. Maar het was een schijnrust, die allerlei negatieve gevoelens met zich meebracht. Het gevoel er niet bij te horen. En afgunst. “Jullie lachen, terwijl ik hier zit te lijden. Maar God zal jullie wel straffen”, dacht ik.

‘Natuurlijk wist ik diep in mijzelf dat mijn huisgenoten niet het kwaad waren. Rond mijn tweeëntwintigste heb ik die strenge religie en vooral mijn angst voor God weggedaan. Ik ging er beter van studeren. Gretiger, kennis om de kennis. Ik leefde eindelijk op aarde, zag de aarde als mijn paradijs. Mijn cijfers bleven ongeveer gelijk, maar ik genoot meer van de studie. En ik voelde me geprivilegieerd om te mogen studeren en om zoveel verschillende studenten hun te leren kennen.

‘Uitgaan, daar was ik nooit echt goed in. Maar ik heb het wel eens gedaan. Bij de Rechtswinkel had je borrels. Toen heb ik ook voor het eerst wijn durven proeven. Iedereen zei dat je na een tentamen niks moet plannen, maar een biertje drinken op het terras. Dat heb ik nooit gedaan; na elke tentamen fietste ik door naar mijn werk. Naast de Rechtswinkel werkte ik als studentassistent van professor Laurens Jan Brinkhorst. En ik was redacteur van de Leiden Journal of International Law. Als ik opnieuw zou gaan studeren zou ik meer met vrienden doen, in plaats van alleen maar werken en studeren. Ook zou ik gaan roeien. Je lichaam uitdagen op sportgebied hoort ook bij de universiteit.

‘Mijn huisgenoten ben ik mijn hele leven dankbaar. Ik spreek ze nog wel eens, via LinkedIn. Ze zagen toen in mij niet de schrijver die ik ben geworden. Ze zagen mij als jurist in spe die naar Pakistan wilde om de armen te helpen. Een filantroop. Ze vonden me een beetje een Britse lady, een porseleinen popje. Als er in keuken een kop koffie omviel, stond ik er naar te staren van o, o, help, wat moet ik nou doen. Tot iemand zei: gewoon een doek pakken. Hollandse meisjes zijn lekker straight forward.

Nu ik hier lesgeef en weer door Leiden loop heb ik een enorm gevoel van dankbaarheid en nederigheid. Deze stad heeft me opener gemaakt. Hier ben ik ontkiemd.

‘Mijn volgende roman gaat over een moslimstudente die in Leiden radicaliseert. Ze woont in een studentenhuis en werkt in een opvanghuis voor moslimvrouwen. Ze wil die studie afmaken zodat ze zich kan wijden aan een religieus leven. ‘


Tussenstuk:
Wie is Naema Tahir?

Schrijfster Naema Tahir werd in 1970 in Engeland geboren uit Pakistaanse ouders. Als kind woonde ze in Engeland, Pakistan en Etten-Leur. Ze ging naar Leiden voor een studie rechten en studeerde af bij de bekende hoogleraar Pieter Kooijmans. Vervolgens werkte ze als mensenrechtenexpert voor de Raad van Europa in Straatsburg. In 2002 begon ze opiniestukken te schrijven. Daarna volgden boeken, waaronder de romans Een moslima ontsluiert, Kostbaar bezit, Eenzaam heden. Haar volgende roman speelt zich in Leiden af en wordt in 2010 verwacht.


Naar Religie en psyche , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]