Bronnen bij Creativiteit en slechtheid: slechtheid
|
14 jan.2005 |
Hier wat
uitspraken van mensen uit de literaire wereld en aanverwante waaruit hun
voorkeur voor slechtheid blijkt:
HP/De Tijd, 26-11-2004, uit een interview met
Connie Palmen:
Nadat ze Geheel de uwe af had, dook ze in van die schreeuwerige
Amerikaanse crime stories of in biografieën van serial killers of
beroemde moordenaars zoals Mark David Chapman, de man die in 1980 John Lennon
dood schoot. Al lezende deed ze een ontdekking. 'Ik dacht: nu heb ik iets te
pakken. Want de moordenaar en de schrijver drinken uit dezelfde bron: de
fantasie, de verbeelding. Ze leven allebei eerst in een fantasiewereld, in een
eenzaamheid. Bij een schrijver komt er een einde aan die fantasie en eenzaamheid
als hij zijn boek de wereld in stuurt. Maar een moordenaar draait het om: die
neemt iets af van de wereld.'
Red.: Het IRP artikel stamt van december 2003, en is gebaseerd op
uitingen en gedrag van kunstenaars. Het citaat van Palmen onderschrijft de
conclusies eigenlijk al volledig.
Hieronder nog een aantal later gevonden voorbeelden:
Barend & Van Dorp, TV RTL4, week 20-2005, uitspraak van
Jan Mulder
Aan het eind van het programma lopen de drie presentatoren altijd naar buiten, onder
het uiten van een paar spontane opmerkingen, meestal naar aanleiding van de
actualiteit. Van Dorp maakt een opmerking naar aanleiding van het bericht van
een doorbraak in de zaak van de diamantroof op Schiphol ter waarde van 75
miljoen euro, enige maanden eerder. Mulder, spontaan: Ik vond het prachtig, ik
hoop dat ze ze nooit pakken.
VARA TV Magazine, 52/53-2005, uit een column van Midas Dekkers
(zie hier
)
... Roofdieren zijn veel leuker om mee om te gaan dan zoiets tams als een konijn.
Daders zijn interessanter dan slachtoffers. ...
Red.: Drie voorbeelden zijn eigenlijk al voldoende (er is, eind 2005, ook nog de "zwartwas" wasmiddelenreclame met Jules Deelder:
"het zwarte is toch het interessante"). Tel
daar nog eens de algemene afkeer voor het nette koekoeksland Zwitserland
, en
de architectuur van Anton Pieck (wordt zelfs als symbool voor afkeurenswaardige
netheid gebruikt)
, en dan lijkt de realiteit van het verband tussen
intellectuelen, creativiteit en slechtheid nu wel redelijk bewezen. Hieronder worden nog wat voorbeelden:
VARA TV Magazine, nr. 2-2006, door Mirjam Bosgraaf (volledig artikel hier
)
Kwestie van geluk
Voor zijn film Match Point verplaatste Woody Allen 'zijn' Central Park
naar de oevers van de Theems. VARA TV Magazine's Mirjam Bosgraaf sprak de
New Yorkse regisseur in zijn nieuwe omgeving.
... De tennisleraar in Match Point komt uiteindelijk klem te
zitten tussen zijn aardige vrouw met haar comfortabele rijke familie en Nola, de
actrice. Daar moet wel iets dramatisch gaan gebeuren. En aldus geschiede.
Uiteindelijk, we houden het cryptisch, speelt er ook nog een kilo toeval mee, en
geluk. Of is het juist ongeluk? Woody Allen zelf vindt hem maar een nare man, de
hoofdrol- en tennisspeler: 'Een ambitieus type dat verleid wordt door een luxe
levensstijl en zijn vrouw bedriegt. Ik hou nooit van de karakters in mijn films.
Maar de slechtsten zijn wel de interessantsten natuurlijk, dat spreekt.' ...
De Volkskrant, 10-02-2006, recensie door Clara Strijbosch (volledig
artikel hier
)
Wat is het wezen van zwartheid?
Martin Schouten gaat in roman op zoek naar de wortels van negers en jazz
... Of, zoals Schouten met instemming citeert uit Jack Kerouacs On the
Road: 'Ik wilde maar dat ik een neger was', omdat 'de blanke wereld niet
extatisch genoeg was, niet genoeg vol leven, vreugde, lol, duisternis, niet
genoeg nacht'. ...
VARA TV Magazine, 23-2004, programma-aankondiging (toelichting hier
)
20:30 Net 5 Pay It Forward (2000, Mimi Leder)
Sentimentele, eersteklas tranentrekker gebaseerd op roman van Catherine Ryan
Hyde. Docent maatschappijleer (Kevin Spacey) heeft opdracht voor zijn klas. Een
van zijn pupillen (Haley Joel Osment) neemt die zo serieus en zet Amerika op
zijn kop met zijn 'pay it forward'-idee: als iedereen iets goeds doet
voor een ander heb je al snel, zo rekent hij voor, een betere wereld. Brrr.
Red.: Tja, stel je voor - een wereld waarin mensen elkaar
helpen - brrrr.
TV Nederland 3, 09-04-2006, Boeken&cetera: Geciteerd:
Oscar Wilde: "De waarheid is oersaai".
Uit: De Volkskrant, 27-10-2006, (luister)boekbespreking door Arjan
Peters
Alleen tussen de meeuwen
Zinderende, complete editie van de Rotummerplaat-tapes uit 1971 van Godfried
Bomans en Jan Wolkers
... Tegelijkertijd is hij nieuwsgierig naar het effect dat de
woeste en ledige aarde op hem heeft, kent hij ook momenten van geluk en vrede,
en durft hij zichzelf onder de loep te nemen: ‘Ik weet eigenlijk niet goed wat
eerlijkheid is.’ Zoiets kun je alleen in grote eerlijkheid schrijven. ‘De
voorbeelden die ik ervan heb gezien vond ik nogal saai.’ Daar klampt hij zich
weer vast aan een aforisme dat van Oscar Wilde had kunnen zijn. ....
Uit: De Volkskrant, 13-10-2006, boekbespreking door Martin de Haan
De terreur van het Goede
Maurice G. Dantec schrijft romans als experimentele wapens
Hij heeft een donkere bril op. Hij houdt van harde rockmuziek. Hij gebruikt
bewustzijnsverruimende middelen. Hij kondigt het einde van de mensheid aan, of
iets wat daarop lijkt. En hij schrijft vuistdikke boeken.
Maurice G. Dantec is een geval apart, en volgens
sommigen de grootste Franse schrijver van onze tijd. ...
...In zijn laatste twee romans, Cosmos Incorporated en het onlangs
verschenen Grande Jonction, schildert hij een beklemmend beeld van een
toekomstwereld waarin de mensheid volledig wordt gedomineerd door haar eigen
artefacten. Reactionaire angst voor de machine? Nee, angst voor de terreur van
het Goede. Van Dantec mogen de cyborgs gerust morgen komen.
Uit: De Volkskrant, 03-11-2006, boekbespreking door Maarten
Doorman
Zuurpruim keert zich tegen de redelijkheid
'Aantekeningen uit het ondergrondse' van Fjodor Dostojewski
... De roman begint met het gemopper van een gewezen
ambtenaar die ‘in een smerige rotkamer’ aan de rand van Sint Petersburg woont,
‘de meest abstracte en bedachte stad van de hele aardbol’. Hij geniet van zijn
eigen wanhoop en heeft het goed getroffen met zichzelf, met zijn luiheid en
inertie. Hij heeft geen boodschap, laat hij weten, en schrijft voor zichzelf,
uit verveling.
Maar dat liegt hij. Want er zit wel degelijk een boodschap in
zijn klagerige nihilisme. En die is dat het 19de-eeuwse geloof in vooruitgang
funest is. Hij haat het optimisme dat de vooruitgang wetmatig voort laat
schrijden. Zijn wij werkelijk niet meer dan het product van chemische processen,
niet meer dan de wiskundige optelsom van causale factoren? Is de mens soms niet
vrij om van verwoesting en chaos te houden, desnoods ook van zijn eigen
ondergang? ...
De latere autoriteiten van de Sovjet-Unie verwierpen het boek
zonder enige verdere discussie. Wat heb je immers aan een zuurpruim die zich
keert tegen elke redelijkheid? Die het recht op stomheid verdedigt en zelfs
protesteert tegen de natuurwetten; die als hij zin heeft geloven wil dat 2 x 2 =
5? ‘Te veel begrijpen – dat is een ziekte’, briest onze Petersburgse nihilist,
en één ding kun je van de wereldgeschiedenis niet zeggen, merkt hij op: ‘dat de
rede er heerst.’ ...
... De aantekeningen beschrijven de frustratie
van niet al te domme jonge mannen die zich van de wereld afsluiten. Dat gebeurt
op een obsessieve manier, waardoor het volgens onze nihilist ‘al geen literatuur
meer is, maar dwangarbeid’.
En óf het literatuur is. In het ondergrondse broeit verzet
tegen het geordende leven van de koopzondag en andere gezelligheid, er smeulen
haat, geweld en terrorisme. Dostojevski breekt op het laatst de aantekeningen
af, hoewel ze nog lang niet geëindigd zijn. Zijn hoofdpersoon ging maar door,
schrijft hij, maar ‘wij vinden dat we hier wel kunnen ophouden’. De lezer is
ondertussen een onaangenaam pleidooi voor menselijke vrijheid in de maag
gesplitst.
Uit: Trouw, 27-12-2006, door Elma Drayer
Een samenleving waaruit alle smetjes gestaag zijn weggepoetst
lijkt me geen al te aangenaam oord.
Ach ja, de abortusstrijd, nu alweer ruim dertig jaar geleden. Mijn zusters van
weleer kwamen op voor het onvervreemdbaar recht op zelfbeschikking.
De vrouw, en zij alleen, moest kunnen beslissen of de baby in
eigen buik welkom was. Een nette, wettelijke regeling moest voor altijd een
einde maken aan het gevaarlijke gemier met breinaalden in smoezelige
achterkamertjes. ...
Maar er is de wet. En er is de moraal. En de ongemakkelijke
kanten van het verschijnsel zouden ons allemáál wel wat meer mogen beroeren.
Zeker nu binnenkort elke zwangere vrouw in Nederland standaard recht heeft op
een prenatale screening. ...
Sommigen menen dat door die massaal aangeboden screeningen
het klimaat voor gehandicapten snel zal verslechteren. Dat ouders die – bewust
of onbewust – toch een imperfecte baby op de wereld zetten, steeds openlijker te
horen zullen krijgen: zo’n kind, dat hoeft toch tegenwoordig niet meer?
Ik weet niet of die sombere voorspellingen zullen uitkomen.
Wel lijkt me een samenleving waaruit alle smetjes gestaag zijn weggepoetst geen
al te aangenaam oord. Ook omdat natuurlijk nooit álle pech valt uit te bannen.
...
Red.: Wat een misverstand. Alsof er ooit iets zou kunnen komen
als een samenleving waar alle smetten zijn weggepoetst - laat staan de smetjes.
Zoals de laatste zin al aangeeft. Het is allemaal onzin, dus, die angst - het is
een verborgen voorliefde voor de smetten. Stel je voor ... geen smetten, niets
om over te schrijven als journalist of stukjesschrijver.
Of schrijver:
Uit: De Volkskrant, 10-11-2006, recensie door Arnon Grunberg
Wie ben ik ?
De Italiaanse schrijver Luigi Pirandello (1867- 1936) wilde alles vernietigen,
behalve zijn identiteit. Zijn roman Iemand, niemand en honderdduizend
(1926) gaat daarover - over wie je denkt te zijn en wie je bent in de illusie
van anderen. Schrijver Arnon Grunberg verbindt deze roman met hoe Pirandello
zelf het leven zag.
... Pirandello’s Iemand, niemand en
honderdduizend is een van de merkwaardigste romans die ik de afgelopen jaren
heb gelezen. Het boek heeft veel weg van een studie naar de aard van de waanzin,
zonder dat de hoofpersoon werkelijk waanzinnig kan worden genoemd. Men zou deze
roman ook een verhandeling kunnen noemen over het waarheidsgehalte van de
werkelijkheid, of beter gezegd het gebrek daaraan.
Hoofdpersoon is Vitangelo Moscarda, de zoon van een bankier,
die terend op het vermogen van zijn vader in het stadje Richieri leeft. Zijn
dagen zijn gevuld met een zekere lethargie, zonder dat dat al te negatief moet
worden uitgelegd. Er zit schoonheid in bewuste passiviteit. ...
‘Een naam is niets anders dan dat, een grafschrift’,
concludeert Moscarda. ‘Het hoort bij de doden.’
Zo leeft Moscara uiteindelijk in de waarheid, zonder namen,
zonder constructies, maar ook zonder mensen, alleen met dingen.
Pirandello wilde alles vernietigen, schrijft Max Nord,
behalve zijn boodschap ‘die uiteindelijk zijn identiteit was’.
In een interview over het fascisme had Pirandello eens gezegd
in God te geloven. Maar hij voegde daaraan toe: ‘God houdt niet van de mensen.’
Red.: Met die laatste zin bedoelt Pirandello natuurlijk ook:
"Ik houd niet van mensen." Schrijver Arnon Grunberg, zelf een erkend
cynicus, heeft er geen probleem mee.
Uit: De Volkskrant, 13-06-2008, door Liesbeth van de Grift
Rusteloos, volhardend vat venijn
Gedurende haar grootse en meeslepende loeven vond Martha Gellhorn, de beroemdste
oorlogsjournaliste allertijden, ook nog tijd voor het schrijven van brieven. De
beste zijn nu gebundeld.
... Van haar minder charmante karaktertrekken was ze zich volledig bewust,
maar die konden haar weinig schelen. Het laatste wat ze wilde zijn was ‘goed
maar saai’: ‘Goed zijn, dat is iets voor miezerige mensjes die niet beter
weten.’
Uit: De Volkskrant, 19-06-2008, door Karin Veraart
Interview | Acteur Jeroen Willems
‘Ik kan, ik kan, ik moet’
Geheimzinnige personages, met een haast dierlijke kracht, gevaarlijk, met een
erotische uitstraling, dat is Jeroen Willems. Nu, in het Holland Festival, weer.
Als Lucifer én als De Valmont. ‘Ik moet er erg aan wennen alles in m’n eentje te
beslissen.’
Fotobijschrift: Jeroen Willems: ‘iemand vroeg laatst of ik zou kiezen voor
de hemel of
voor de hel. Dat wordt de hel – ik denk dat daar uiteindelijk
interessantere mensen zitten.’
Red.:
Die Valmont die Jeroen Willems zo graag speelt is, zoek het maar op, ook tuig.
De favoriete filosoof van de redactie, Marjolijn Februari, heeft dit geval ook
opgemerkt:
Uit: De Volkskrant, 28-06-2008, column door Marjolijn Februari
Het heeft iets parmantigs, dat lonken naar de duisternis
... Het is een leuk spelletje om anderen te bekritiseren en
over het algemeen ben ik net als iedereen tamelijk frivool in mijn oordelen en
vooroordelen. Daar is ook niets mis mee in het dagelijks leven. Fatsoen is voor
een groot deel een kwestie van smaak, van redeloze etiquette en plaatselijke
cultuur. Je kunt goed volhouden dat het hoogst onbehoorlijk is om rond te rijden
met een oranje leeuwenstaart uit je kofferbak. Alleen: echt slecht – ik bedoel
door en door slecht – zijn mensen die zoiets doen natuurlijk niet.
Toch zijn ze er wel, slechte mensen; of liever gezegd, mensen
die slechte dingen doen. Die gedrag vertonen dat veroordeeld moet worden. Geen
kwestie van smaak of etiquette, geen kwestie van lifestyle, maar regelrecht
verderfelijk en afkeurenswaardig. En dan denk ik voor het gemak aan het gedrag
van seriemoordenaars, kinderverkrachters, Idi Amin, Eichmann, Pol Pot, Stalin,
Robert Mugabe.
Dat ik het opeens nodig vind daarover met u te praten, heeft
te maken met een raar interview dat ik las. Een mooi interview was het wel, met
een ongetwijfeld goedbedoelende acteur, maar ik viel toch over een rare
uitspraak die hij deed. ‘Grappig’, zei hij, ‘iemand vroeg laatst of ik zou
kiezen voor de hemel of voor de hel. Dat wordt de hel – ik denk dat daar
uiteindelijk interessantere mensen zitten. Meer stoute mensen, en die vind ik
toch wel leuker. Dan moet het maar wat branden.’
Ja, je zag ze meteen zitten, die interessante mensen in de
hel. Inderdaad, Idi Amin, Eichmann, Pol Pot, Stalin, een lege stoel voor Mugabe.
Geef toe, zo’n aanbod kun je je niet laten ontgaan, dan moet het maar wat
branden. Natuurlijk bedoelde de aardige acteur dit niet zo, hij zei het alleen
maar om zijn aantrekkelijkheid te vergroten, maar het was wel de zoveelste keer
dat je de lof van de hel hoorde bezingen door een gezeten burger.
Het heeft iets parmantigs, dat lonken naar de duisternis – de
Griezelbus toert door het land – maar het heeft ook iets onverstandigs. Keer op
keer wordt zo de suggestie gewekt dat alleen saaie mensen bijdragen aan
schoonheid en goedheid; de leuke en interessante mensen misdragen zich, en wel
zo ingrijpend dat ze de hel verdienen. Terwijl het in feite precies andersom is.
Je misdragen is gemakkelijk, iedereen kan het, iedereen doet het, niets om trots
op te zijn. Interessant wordt het pas als mensen iets moeilijks presteren dat
gelukkig maakt.
Red.: Zo mooi kan de redactie het niet zeggen.
Zie ook nog hier
 .
Nou, nog eentje maar - omdat deze zo expliciet dit thema bespreekt, en een
bekentenis aflegt:
Uit: De Volkskrant, 14-08-2008, door Hans Driessen
Cirkelen rond de aantrekkelijkheid van het kwaad
Lage lusten en vechtende stieren
In zijn nieuwe essaybundel stelt Ger Groot zich luchtig op tegenover het kwaad,
waarvan dikwijls ook valt te genieten.
Ger Groot is een veelzijdige en uiterst productieve publicist en columnist.
Hij schrijft met vaardige pen over de meest uiteenlopende onderwerpen:
stierenvechten, de wratjes van zijn dochter, (vooral Spaanstalige) literatuur,
de hermetische poëzie van Paul Celan en wat al niet.
Uit de stukken die hij de afgelopen vijftien jaar schreef,
heeft hij een ruime keuze gemaakt, die onlangs onder de titel De gelukkigste
illusies. Over kwaad en verlossing verschenen is.
... Groots ambitie reikt echter hoger: hij pretendeert in
zijn 'Woord vooraf 'dat de hier verzamelde stukken allemaal cirkelen rond één
thema, het kwaad, waarbij hij twee aspecten van het kwaad speciaal wil
belichten: ten eerste de aantrekkelijkheid (of de aantrekkingskracht) van het
kwaad en ten tweede de onmogelijkheid een strikte scheiding te maken tussen goed
en kwaad. ...
Groot benadert het 'kwaad', zo zou je kunnen zeggen, vanuit
een persoonlijke fascinatie, en wel in de vorm van het stierenvechten, de
'schandaleuze' kunst en de pornografie. Hij vermijdt daarbij elke
'rechtlijnigheid van stavast', met andere woorden hij schort het morele oordeel
zo lang mogelijk op. Het kwaad heeft zoveel genot te bieden dat een mens
zichzelf tekort zou doen door het op voorhand categorisch af te wijzen. Waar
deze houding in kan uitmonden blijkt uit het stuk over het stierenvechten.
Met kennelijke instemming citeert Groot tot twee keer toe
Tucholsky's notities naar aanleiding van diens bezoek aan een stierengevecht: na
in eerste instantie lucht te hebben gegeven aan zijn afschuw van het leed dat
hier aan de stier, maar vooral ook aan de paarden van de picadors wordt
toegevoegd, eindigt Tucholsky met de zin: 'Maar wanneer er morgen weer een is,
ga ik er opnieuw naartoe.' ...
Red.: Mooi - dat weten we ook weer.
De volgende is weer van de Jan Mulder-soort: bewondering voor
de stoere jongens van de zelfkant:
Uit: De Volkskrant, 24-11-2008, column door Bert Wagendorp
Joho!
Tussentitel: Was ik een Somaliër in Boosaaso, dan werd ik ook piraat
Volgens The Economist was de kaping van de olietanker Sirius Star,
voor de kust van Somalië, de grootste zeeroof ooit: er zat voor tachtig miljoen
dollar olie in het schip. Eindelijk eens een vergissing van het onfeilbare blad.
In 1628 kaapte Piet Hein de zilvervloot, ter waarde van 11.509.524 gulden,
omgerekend naar 2008 ongeveer een half miljard euro.
Knap staaltje, waarvoor Piet nog altijd uitbundig wordt
geprezen. Vertel mij wat over piraten. ...
Wij zijn een natie, gebouwd op piraterij en roof.
Kapers, piraten, boekaniers, zeerovers: intrigerende types.
...
In de 'piratennesten' langs de Somalische kust is het precies
de liederlijke toestand die je je bij 'piratennesten' voorstelt. In de New York
Times stond een tijdje geleden een reportage uit het 'piratennest' Boosaaso. Er
was een twee dagen durende bruiloftspartij met volop geitenvlees en wilde
zeeroversdansen. Er kwam een meisje van 21 aan het woord dat zich gelukkig prees
dat ze sinds kort ook verkering had met een piraat. ...
Veel piraten in Somalië, zag ik in een tv-reportage, waren
vroeger visser. Maar de grote visserstrawlers uit het Westen hebben de zee
leeggevist. ...
De zeerovers hebben dit jaar 75 schepen gekaapt, met een
geschatte opbrengst van 120 miljoen dollar.
Dat krijg je, als je met je volgeladen schepen van de
westerse welvaart langs mensen vaart die verrekken van de honger en voor wie elk
ander doel dan overleven een vorm van luxe is.
Was ik een Somaliër in Boosaaso, werd ik ook piraat.
Red.: De bekende riedel: wij waren vroeger ook slecht - de
armoe is de schuld van het westen - het zijn zielige vissers en boertjes.
Antwoorden: we leven nu - de armoe is de schuld van de bendeoorlogen, en het
antwoord op de laatste is een foto afkomstig van een ander artikel, van een
aantal zojuist gevangen genomen piraten:
En hier zien we geen arme boertjes of vissers, maar de jonge leden van een
clan- of stambende, die inderdaad vast geen werk kunnen vinden, maar dat is
omdat deze jonge mannen, waarvan er waarschijnlijk veel te veel zijn, het ook
veel leuker en makelijker vinden om oorlogje te voeren en schepen te overvallen,
dan met schep of hamer het land op te bouwen - geen glamour in dat laatste.
Maar ze hebben wel een mooi kleurtje.
Tussen twee haakjes: deze lieden komen uit hetzelfde land
waar laatstleden een meisje van 13 is gestenigd ten overstaan van een stadion
gevuld met een man of duizend. Omdat ze was verkracht door drie mannen, en bij
twee van de drie was dus sprake van overspel - volgens de sharia.
Dat zijn wel het soort mensen die onze morele steun
verdienen, want ze hebben een kleurtje
Wat zijn die multiculturalisten toch een viezerikken.
Terug in de tijd:
Uit: De Volkskrant, 13-12-2008, door Wim Wirtz
Een knettergekke keizer!
De Romeinse keizer Heliogabalus (218-222) was 14 toen hij in Rome op de troon
werd gehesen en zich algauw onderscheidde door extravagant gedrag. Hij benoemde
zichzelf tot 'allerhoogste priester' van de zonnegod Elagabal, hij kleedde zich
als vrouw, vroeg zijn artsen een vagina in zijn lichaam te snijden,
prostitueerde zich met groot geschapen mannen, baadde zich in zwembaden vol
rozenwijn, bedolf zijn gasten in de eetkamer onder een lawine van bloemen die
hij uit draaibare plafonds liet neerdalen, 'zodat sommigen zelfs stikten', hij
spande naakte vrouwen voor zijn wagen en reed dan bloot door de stad.
...
Later zou Heliogabalus postuum alsnog naam maken als idool
van dwarse geesten. Dat gebeurde met name in de late 19de eeuw, toen westerse
schrijvers en kunstenaars hem op het schild tilden als reactie op de burgerlijke
moraal van die tijd. Tientallen boeken werden aan hem gewijd, drie opera's en
enkele films werden er over hem gemaakt. Louis Couperus raakte door de perverse,
decadente keizer geïnspireerd tot zijn roman De berg van licht.
'Het was sowieso de notie van decadentie en het verval van
het Romeinse Rijk waarvoor kunstenaars grote aandacht hadden', zegt Icks. ...
Red.: Die aandacht voor het slechte van onze
alfa-intellectuele elite is dus niet iets van de moderne tijd. Maar dat wisten
wij nuchterlingen al.
Uit het archief, een opvallende overeenkomst:
Uit: CNN.com, 09-07-2003, Reuters
Geniuses, criminals do
best work in their 30s
Geniuses and criminals may not seem to have much in common but they both do
their be:t work in their 30s -- and mainly to impress the opposite sex.
When Satoshi Kanazawa, of the University of Canterbury in New Zealand, studied
biographies of prominent, mostly male scientists he discovered that they made
their key discovery before their mid 30s, around the same age that criminal
behavior peaks.
He believes the male competitive urge to attract females is a
driving force for the scientific and criminal achievements, according to New
Scientist magazine.
"They do whatever they do" in order to win the sexual
attention of women, Kanazawa said.
...
Red.: Terug naar de klassiek versie: alfa die van misdaad
houdt:
Uit: De Volkskrant, 20-05-2009, column door Ronald Giphart
Bonnie en Clyde
Tussentitel: De toeschouwers zien het verraad op het gezicht van de boer
Wat is de aantrekkingskracht, ja zelfs de schoonheid van geweld? Aanstaande
zaterdag precies 75 jaar geleden werden een zwaar bewapende man en vrouw door de
politie in een hinderlaag gelokt, in de buurt van de Highway 154 en de
Interstate 20, richting Gibsland, Louisiana. Het paar had een lange criminele
strooptocht achter de rug, waarbij vele banken en winkels werden beroofd, en
veertien mensen vermoord. De man en vrouw waren vaker in vuurgevechten verzeild
geraakt, maar steeds waren ze de dans ontsprongen. Voor de zekerheid vuurden zes
agenten welgeteld 187 kogels af op hun gestolen Ford V-8. De inzittenden, Bonnie
Parker en Clyde Barrow, waren op slag dood.
Al tijdens hun leven was er een Bonnie and Clyde-industrie op
gang gekomen. ... Na hun dood steeg hun populariteit ongekend. Recentelijk
verschenen er meerdere boeken (onder andere een die hun legendarische tocht
bekijkt in het licht van de huidige recessie), er zijn zeker drie lopende
theaterproducties (twee musicals en een oral history), het paar is bezongen in
tientallen liedjes en in juli beginnen de opnamen van een nieuwe verfilming
genaamd The Story of Bonnie and Clyde (verschijnt in 2010 ).
Morgen wordt het jaarlijkse tweedaagse Bonnie and Clyde
Festival gehouden, ter nagedachtenis aan de gebeurtenis uit 1934. ...
'Deze video is mogelijk niet geschikt voor minderjarigen',
waarschuwt YouTube bij de slotscene uit die klassieker. De acteurs Warren Beatty
en Faye Dunaway knabbelen samen van een appeltje, waarna ze nietsvermoedend een
bevriende boer langs de weg zien staan. Beatty stapt uit, maakt een praatje, en
dan begint het. In de verte komt er een auto aan, een zwerm vogels vliegt op
vanuit de bosjes. De toeschouwers zien het verraad op het gezicht van de boer,
... Ze proberen in elkaars armen te sterven, maar tevergeefs. Vlak voor het
verzengende vuur losbarst, kijkt Faye haar minnaar nog een keer aan: een blik
vol mededogen, berusting en liefde. De schoonheid van geweld. ...
Red.: De eerste zin zegt al genoeg. En de laatste twijfel
wordt weggenomen door iets dat minder opvalt: 'het verraad ... van de boer' ...
Hoezo, verraad? Sinds wanneer zijn normale mensen trouw verschuldigd aan
misdadigers die uit plezier moorden plegen?
Giphart ziet niet wat hij schrijft, gestoord als zijn blik is
door zijn positieve vooringenomenheid met geweld.
En wie niet aan de verheerlijking van slechtheid doet,wordt
met hoon overladen:
Uit: De Volkskrant, 20-05-2009, door Mark Leenhouts
Op naar de binnenkant
China is Schwerpunkt op de Buchmese 2009, die woensdag in Frankfurt
begint. De aandacht gaat vooral uit naar jonge schrijvers, die elders nog niet
zijn vertaald. Doen zij het anders dan de oudere generatie?
'De Chinese literatuur van nu is troep!'Dat zei vertaler en éminence grise
van de Duitse sinologie Wolfgfang Kubin drie jaar geleden in een interview met
een Chinese krant. ... ten derde omdat ze zo laf waren hun eigen werk al samen
met de uitgever te censureren voordat de politiek eraan te pas kwam.
...
... Maar gelukkig poogt de Buchmesse meteen een
inhaalslag door zich op de jongere generatie schrijver te richten, dertigers die
elders nog amper vertaald zijn.
Piepen zij anders dan de ouden zongen? De als veelbelovend getipte
Xu Zechen, geboren in 1978, bericht in zijn werk graag de zelfkant van de
maatschappij. ...
Red.: Natuurlijk! Literatuur is geen literatuur als het niet
gaat over de zelfkant van de maatschappij.
Slechtheid wint ook prijzen:
Uit: Volkskrant.nl, 11-12-2009, ANP
Arnon Grunberg wint Huygensprijs
Arnon Grunberg heeft de Constantijn Huygens-prijs gewonnen voor zijn hele
oeuvre .... Dat heeft het bestuur van de Jan Campert-stichting donderdag laten
weten. ...
In het juryrapport wordt Grunberg geroemd om zijn
‘nietsontziende verbeelding van de meest zwarte kant van de mensheid in zijn
romans. ...
Red.: Prachtig toch, die meest zwarte kant der mensheid ...
Vindt ook regisseur Dana Nechustan:
Met
films als Total Loss en Nachtrit had Dana Nechustan (38) al
getoond dat de duistere kant van mensen haar integreerde. Dat de serie over
Annie M.G.Schmidt op haar weg kwam, beschouwt ze achteraf dan ook als een welkom
geschenk. 'Ze kon heel gemeen zijn, dat vind ik zo geestig.'
...
Haar eindexamenfilm Djinn (1994) werd meteen genomineerd voor een Oscar
voor de beste studentenfilm. Total Loss, haar eerste bioscoopfilm, een
zwartgallig verhaal over drie jonge mannen die zich doodrijden, werd echter
neergesabeld. 'Een van de meest wanstaltige Nederlandse producties sinds jaren',
schreef een recensent.
Wat doet dat met je, zulke kritiek? 'Het haalt je compleet onderuit. Ook
omdat ik tot op dat moment een zondagskind was. Ik had alleen maar succes gehad.
En toen ging ik dus knock-out, en echt totaal. Ik was nog jong, ik had nog geen
kinderen, geen relativeringsvermogen. Het was het einde van de wereld. Ik kan
die film nooit meer zien zonder die kritiek te voelen. ...' ...
Nachtrit, je film over de Amsterdamse taxi-oorlog, werd wel goed
ontvangen. En toen was je kwaad dat jij als regisseur geen Gouden Kalf won.
Sputtert: 'Nou, kwaad. Kwaad is het woord niet.' Harde lach: 'Ik was woedend!
Als je vier nominaties hebt - voor beste mannelijke bijrol, beste vrouwelijke
bijrol, beste acteur en beste film - is dat toch een eigenaardige keuze. Acteurs
spelen zo'n rol niet uit zichzelf.' ...
.
Red.: Gemenigheid en de slechte kant van mensen zijn leuk en
interessant. Tot het jezelf treft. Dan zijn precies diezelfde zaken ineens heel
anders. Dat verschil zouden we nu graag iets over vernemen van Dana Nechustan,
en haar creatieve soortgenoten.
Gunst, tijdens het nalezen vallen nog twee dingen op:
|
| |
Tot je 6de woonde je in een kibboets. Hoe kwam dat zo? 'Mijn
moeder is Nederlands en joods, zij ging naar Israel om als
fysiotherapeut in een ziekenhuis te werken. Daar heeft ze mijn vader
ontmoet. ...
Wat is je eigen zwarte kant? 'Jeetje. Die wil ik niet terugzien
in de krant. Ik had me voorgenomen niet te jokken in dit gesprek.
Vrienden hadden het ook gezegd: doe nu eens een interview zonder te
jokken, Dana. Tot nu toe is dat gelukt.' |
We waren hadden in de geest al de theorie geformuleerd dat liegen, jokken, een
zaak is die vooraf gaat of samen gaat met vele andere, als meer ernstig
gekwalificeerde, zonden. Hier dus het verband tussen liegen en de voorliefde
voor het slechte.
Grappig genoeg zien we ook nog een gemeenschappelijke
achtergrond met onze voorgaande liefhebber van de slechtheid: Arnon Grunberg.
Maar het komt ook in noordelijke kunstenaarskringen voor:
Uit: Volkskrant.nl, 02-04-2010, ANP
Belgische babymoordenaar heeft bizarre fan
De
Belgische babymoordenaar Kim de Gelder heeft een fan. Een 40-jarige Zweedse
kunstenares stuurt vurige liefdesbrieven en solliciteerde vergeefs naar een baan
in de gevangenis waar de 21-jarige Belg vastzit.
De Zweedse Angelina Elander uit Lulea lanceerde al een
internetpetitie om Kim de Gelder vrij te krijgen. ...
De Gelder stak in januari 2009 baby's en leidsters neer in
een crèche in Dendermonde. Twee baby's en een leidster stierven, tien baby's en
twee leidsters raakten gewond. Eerder vermoordde hij zomaar een bejaarde boerin.
De Gelder beweert zelf dat hij stemmetjes hoorde die hem
dwongen te moorden. ...
Red.: De heer Grunberg van de Volkskrant de
mogelijkheid gekregen (sinds 29 maart, met de overgang op een ander formaat) om
op de voorpagina van die krant een dagelijkse minicolumn te vullen. Hier een
voorbeeld van hoe de heer Grunberg dat invult:
Uit: De Volkskrant, 03-04-2010, column door Arnon Grunberg
Fatsoen
Een tijd geleden schreef een sportverslaggever van deze krant dat de heer
Afellay (een voetballer) zich aan zijn verantwoordelijkheden had onttrokken door
na afloop van de wedstrijd niet met de pers te praten. ...
Het praten met de pers lijkt kerkgang en biecht volledig
vervangen te hebben: een bewijs dat men fatsoenlijk is of in elk geval bereid is
binnen afzienbare tijd fatsoenlijk te worden.
In diezelfde tijd gaf de heer Afellay een tegenstander een
elleboogstoot. Ik vond dat prachtig.
Zoals de cultuurpessimist naar de samenleving kijkt, zo kijk
ik naar sport: alleen de misstanden interesseren me. ...
Red.: Zoals hier gedocumenteerd zijn deze amorele
trekken van de heer Grunberg al langer bekend. De Volkskrant is dus
ondersteuner van dit soort immoraliteit.
Weer iemand anders - alleen de kop volstaat:
Uit: De Volkskrant, 03-04-2010, door Ineke van den Bergen
Interview
thrillerauteur R.J. Ellory
'Ik schrijf over mensen op hun slechtst'
...
Red.: Als zo'n auteur dan ook nog rechts is ...:
Uit: De Volkskrant, 19-05-2011, van verslaggevers Merijn Rengers en
John Schoorl
Vastgoedsector verzweeg miljard euro voor
fiscus
Tussentitel: Voor 330 miljoen aan boetes en naheffingen opgelegd
De vastgoedsector is woensdag nog meer in opspraak geraakt. Uit grootschalig
onderzoek van de Belastingdienst blijkt dat de sector voor 1 miljard euro
verzweeg door de inzet van stromannen en andere constructies.
De fraude kwam aan het licht na 1.291 bedrijfsonderzoeken,
waarbij 'in de helft van de gevallen fiscale onregelmatigheden werden
geconstateerd'. ...
Dit onderzoek naar vastgoed is begonnen in 2007, en leidde
ook tot acht strafrechtelijke onderzoeken, zoals de zaak Klimop, waarin
vastgoedmagnaat Jan van V. - samen met andere adviseurs, notarissen en
projectontwikkelaars - het Rabo Bouwfonds en het Philips Pensioenfonds voor
miljoenen euro's oplichtte. ...
Donderdag en vrijdag gaan de zittingen van de zaak-Klimop
verder. Ook hierin staat Jan van V. centraal. De miljonair doet telkens
uitgebreid uit de doeken hoe verdorven de branche is, en hoe dit eigenlijk al
tientallen jaren het geval is.
In het nieuwste nummer van het weekblad Elsevier doet
schrijver Leon de Winter verslag van zijn vele ontmoetingen met Jan van V., die
zelf het initiatief hiervoor nam. Bloemendaler De Winter zet Van V., geboren en
getogen in Bloemendaal, neer als 'een helder denkende man met een soort
zeventiende-eeuwse ondernemingsdrift'.
Verder omschrijft De Winter Van V. als 'een gedreven
visionair die lange tijd in de hoogste lagen van het onroerend goed een goede
reputatie had - tot hij door het OM ten val werd gebracht'.
Red.: Het overigens niet de eerste keer dat we de heren
Grunberg en De Winter in dezelfde context tegenkomen ...
En zoals zo vaak: onderzoek bevestigt het gezonde verstand:
Uit: De Volkskrant, 10-12-2011, door Peter van Ammelrooy
Creatief maakt oneerlijk
Creatief boekhouden is meer
dan een eufemisme, denken onderzoekers van de Duke University en Harvard
University na een experiment waarover ze schrijven in de Journal of
Personality and Social Psychology. Uit proefnemingen blijkt dat mensen met
een creatieve geest sneller de neiging vertonen om de boel te beduvelen als ze
er persoonlijk (financieel) wijzer van worden. ...
Red.: En dat kan je natuurlijk naadloos uitbreiden naar alle
situaties waarin er sprake is van eigen voordeel.
| |
De onderzoekers stelden van 97 proefkonijnen (studenten) eerst vast
of ze over veel of weinig verbeelding beschikten. Daarna kregen ze
puzzels en kennisvragen voorgelegd, met geld als beloning voor de goede
oplossing en antwoorden. Als de onderzoekers een gelegenheid gaven om
vals te spelen gingen de creatievelingen daar eerder toe over dan de
proefpersonen met een kleinere verbeeldingskracht. 'Een grotere
creativiteit helpt individuen moeilijke taken te volbrengen op veel
terreinen, maar een creatieve geest kan personen ook aanzetten om
onethische wegen te bewandelen als ze een oplossing zoeken voor
problemen of opgaven', zegt Francesca Gino van de Harvard University. |
"Aanzetten tot" lijkt hier niet de juiste uitdrukking - misschien is er iets
mis met de vertaling. Het lijkt in ieder geval meer een zaak van "biedt extra
mogelijkheden tot"- waarbij het zo is dat velen die mogelijkheid aangrijpen.
Dit is natuurlijk allemaal hoogst politiek-incorrect:
| |
Psychologen zetten vraagtekens bij de uitkomsten. David Dunning van
Cornell University zegt dat de psychologie jaren heeft geworsteld met de
vraag of oneerlijkheid een karaktertrek of een reactie in specifieke
omstandigheden is. 'In sommige situaties gedragen we ons netjes, in
andere niet.' Dunning vraagt zich of de onderzoekers de rol van
creativiteit niet overschatten. |
Waarbij David Dunning gebruik maakt van de vrijheid die de creativiteit die
je normaliter associeert met topwetenschappers, om een door cijfers onderbouwd
onderzoek op grond van persoonlijke meningen te betwijfelen.
Nog maar weer eens een erkenning uit de eigen wereld:
Uit: De Volkskrant, 24-12-2012, column door Aleid Truijens
Vannacht pleeg ik weer lekker een moord
Duizenden keren heb ik iemand gemarteld, vergiftigd, knock-out geslagen, met pek
overgoten of langzaam maar afdoende de nek omgedraaid. Schepsels die zo'n
behandeling volkomen verdienden, omdat ze anderen, de mijnen en soms mijzelf,
kwaad hadden gedaan, hadden vernederd, getreiterd, verraden, monddood gemaakt of
gepijnigd. Hoeveel jaren gevangenisstraf moet ik daarvoor, redelijkerwijs,
uitzitten? Ik loop nog vrij rond. Want ik deed het alleen stiekem, in gedachten.
's Nachts, in die zinsbegoochelende, slapeloze uren waarin alles kan. Laf, en
verstandig.
Het geeft wel lucht, die innerlijke wraakacties. ...
Ik moest denken aan discussies met Herman Franke, schrijver,
criminoloog en columnist in deze krant. Ruim twee jaar geleden overleed hij, 61
jaar oud. Een generatiegenoot en een geestverwant van Bauduin. Vorige week kwam
een bundel met zijn beste essays uit, De ziel van Nederland. Over veel
dingen waren we het eens, maar hierover niet: ik vond het onrechtvaardig dat
criminologen en psychiaters zich veel meer zorgen leken te maken over de arme,
belaste daders dan over de slachtoffers. Ook al hielp opsluiten niet en nam de
misdaad er niet door af, het moest toch, vond ik, om het slachtoffer recht te
doen.
Franke nam ontslag van de universiteit en ging romans
schrijven. Daarin, zoals in de schitterende roman De verbeelding, bleef
hij een beetje de begripvolle criminoloog. Maar nu kroop hij ín het hoofd en
hart van al die mensen: ruziezoekers, brokkenpiloten, helden, overspeligen,
miskenden, verraders. 'Schrijvers', vond hij, 'zijn misdadigers zonder
strafblad. De morele vrijheid die schrijvers zichzelf achter hun bureau toestaan
, is dezelfde vrijheid die mensen tot misdaden kan brengen. ...
Red.: Vandaar die op zich merkwaardige sympathie van
alfa's voor misdadigers ... Verwante zielen.
Naar Creativiteit en slechtheid
 , Psychologie lijst
 , Psychologie
overzicht
, of site home
.
|
