Uit: De Volkskrant, 31-12-2005, door Peter Giesen

Alle achterlijken naar een eiland

De 100-jarige IQ-test, ooit een succesvol hulpmiddel in het onderwijs, is door bureaucraten weggekaapt.

Tussentitel: 'Iedereen kan zich achter een getal verschuilen'

Een vader wil zijn zoon met leerproblemen inschrijven op een school voor speciaal onderwijs, waar hij meer begeleiding kan krijgen. Het lijkt iedereen een goede oplossing, maar dan blijkt dat de jongen 69 punten heeft gescoord op een IQ-test. Helaas, zegt de school, wij moeten van de overheid een ondergrens van 70 punten hanteren.
    Het testen op intelligentie is uit de hand gelopen, vindt dr. Peter Tellegen, docent psychologie aan de Rijksuniversiteit Groningen. Zelf maakt hij de SON-test, een succesvolle intelligentietest die over de hele wereld gebruikt wordt.
    Hij kan er enthousiast over praten. Een prachtig hulpmiddel, zo'n test, die een indicatie geeft van het intelligentieniveau, en inzicht biedt in iemands sterke en zwakke punten.
    Maar tegenwoordig wordt de score verabsoluteerd, alsof het een exacte meting betreft. 'Dat is onzin. Er is onderzoek gedaan waarbij kandidaten twee verschillende tests maken. Beide tests waren kwalitatief goed. Toch was er in 10 procent van de gevallen een verschil van 20 punten of meer.
    'Dat geeft wel aan hoe betrekkelijk zo'n cijfer is. Een persoon heeft ook helemaal geen IQ. Hij heeft alleen een score van een test die op een gegeven moment is afgenomen', zegt Tellegen, die ook een website heeft over dit thema (www.testresearch.nl).   ...
    'Steeds vaker wordt zo'n test op de computer afgenomen, waarna er een door de computer gegenereerde interpretatie en advies uitrolt', zegt de Groningse psycholoog Tellegen.
    Als de deskundige niet meer vertrouwd wordt, blijft alleen het getal over. De scores, die volgens de psychologische wetenschap altijd betrekkelijk zijn, worden vervolgens gebruikt om bureaucratische beslissingen te legitimeren.
    'Misbruik van de test', vindt Van Drunen. 'Het is natuurlijk wel handig', stelt Peter Tellegen. 'Iedereen kan zich achter een getal verschuilen.'

Rectificatie / Gerectificeerd    Als een kandidaat twee verschillende IQ-tests maakt, is er in 10 procent van de gevallen een verschil van 20 punten of meer (Kennis, 31 december). Dit moet zijn: 5 procent.

Red.:   OK, dit is dus fout. Maar die fout wordt duidelijk gebruikt om het begrip zelf onderuit te halen - bijvoorbeeld door associatie met kwalijke praktijken als in de kop. Als toetje blijkt er ook nog een vergissing gemaakt te zijn met de cijfers in het artikel: men heeft de onzekerheid in de test twee keer zo groot gesteld als de werkelijkheid. Een Freudiaanse vergissing natuurlijk.

Uit: De Volkskrant, 15-12-2007, door Mark Mieras

Denken moet je doen

Wie denkt dat intelligentie een vaststaand gegeven is, houdt zichzelf dom. Slimme mensen worden niet geboren maar gemaakt. Door hun hersenen te trainen.

Een troost voor alle leerlingen die met een matig kerstrapport thuiskomen: ook Einstein, Edison en Darwin hebben hard moeten werken aan hun genialiteit. Dat je met kant en klare talenten op de wereld komt, is een schadelijk misverstand. Om dat recht te zetten werkt Stanfordonderzoeker en psycholoog Carol Dweck met haar team aan het computerprogramma Brainology. Over een half jaar komt het beschikbaar voor het Amerikaanse onderwijs.
    De training beslaat zes modules die leerlingen vertellen hoe de hersenen werken. De leerlingen leren dat nieuwe cellen en verbindingen in de hersenen alleen kunnen overleven als ze worden gebruikt. Daarom geldt voor hersenen hetzelfde als voor spieren: hoe meer je ze traint hoe krachtiger ze worden. Wanneer er hard op wiskunde wordt geblokt, kun je veranderingen meten in verschillende hersenkwabben. Intellectueel talent, is de boodschap van Brainology, komt bij niemand aanwaaien. Het is naast aanleg vooral ook het resultaat van hard werken.
    Brainology is gericht op de onderbouw van de middelbare school. Die periode is volgens pedagogen doorslaggevend voor de intellectuele ontwikkeling van een kind. Na de basisschool worden leerlingen geconfronteerd met competitie en met uitdagingen op niveau. Ook intelligente leerlingen kunnen daarmee soms niet omgaan en presteren onder de maat. Volgens de onderzoekers is vaak de oorzaak dat leerlingen een verkeerde mindset (opvatting over de werking van het brein) hebben. Ze zijn ervan overtuigd dat intelligentie een onveranderlijke eigenschap is.   ...
    Het loont dus om kinderen en tieners een goed inzicht te geven in de werking van de hersenen. En niet alleen zij, ook volwassen hebben er baat bij. Onderzoekers van de Universiteit van Toronto ontdekten dat managers met de verkeerde mindset minder ontvankelijk zijn voor feedback van medewerkers, minder goede begeleiding geven en slechter met kritiek kunnen omgaan. Na een training over hersenen was er een opvallende verbetering.
    Blijft de vraag waarom kinderen en volwassenen massaal belast zijn met een verkeerd idee over intelligentie. Volgens de onderzoekers praten ouders het hun kinderen aan. Ze zeggen vaak: ‘Knap gedaan, wat ben je toch slim.’ Kinderen groeien zo op met de veronderstelling dat slim zijn een onveranderlijke eigenschap is. Iets dat je hebt of niet hebt. Een eigenschap waardoor je door anderen wordt gewaardeerd.
    Maar is de wetenschap zelf daar ook niet debet aan? Wat te denken van de IQ-test, die een leerling vastpint op de IQ-schaal? Ook die schept veel verwarring bevestigt onderzoekster Carol Dweck: ‘Misschien moeten we voor ‘IQ’ een andere term verzinnen. Die test is helemaal niet ontworpen voor het meten van intelligentie, maar om vast te stellen of kinderen een achterstand hebben en aangepast onderwijs nodig is. Later kwam de test in verkeerde handen en werd het IQ ten onrechte gepresenteerd als een maat voor de intellectuele potentie van een kind. Maar het is onmogelijk om die potentie te meten, want die verandert als kinderen hard werken en leren. Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat je alle elementen van je intelligentie kunnen verbeteren door training.’
    De uitdrukking ‘werken is voor de dommen’ moeten we dus maar snel vergeten.

Red.:   Ook hier worden meerdere dingen door elkaar gehaald: Amerikanen hebben een nieuwe methodiek ontdekt, namelijk: het kinderen niet alleen dingen leren, maak ook vertellen hoe leren werkt. En daarmee krijg je betere resultaten dan zonder die extra informatie en stimulans.
   Wat de onderzoekers dus bewezen hebben, is dat je onderwijsmethodes kan verbeteren. En dat naarmate je je harder inspant, je betere resultaten krijgt, en dat naarmate je je effectiever inspant, je betere resultaten krijgt.
    Wat ze niet bewezen hebben, is dat daardoor de verschillen tussen mensen afnemen. En IQ, intelligentie, meet niet iets absoluuts, maar alleen het verschil tussen mensen: een hoog IQ betekent dat je slimmer bent dan de meeste mensen. 
   De eerste alinea is wat dat betreft nog het meest duidelijk: hier wordt gesuggereerd dat je met hard werken ook een Einstein of een Darwin kan worden. Dit is doodgewoon onwaar: als ik met harder werken een Einstein kon worden, was ik dat ook geweest, want ik heb hard gewerkt - om het maar eens persoonlijk te maken. Wat daar had moeten staan is: door hard werken, kan ook jij een stukje verder richting Darwin en Einstein opschuiven. Maar ja, dat is natuurlijk een nogal-wiedes. 
    Kortom: ook hier worden de waargenomen regels omtrent de erfelijke en genetische componenten van intelligentie ontkend.

Naar Menswetenschappen , Wetenschap lijst , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .