De Volkskrant, 02-02-2012, van verslaggever Maarten Keulemans
.2010

Hersenactiviteit wordt vertaald naar verstaanbare woorden

Technologische telepathie, zo wordt het al genoemd. Voor het eerst zijn hersenwetenschappers erin geslaagd iemands hersenactiviteit te vertalen naar verstaanbare woorden. Dat kan op termijn van groot belang zijn voor verlamde of vegetatieve patiŽnten.

De techniek is nog pril, waarschuwen wetenschappers. Hele zinnen 'gedachtenlezen' is nog onmogelijk, en het afluisteren lukt alleen door elektroden direct op het brein te leggen, na een hersenoperatie. Niettemin is het resultaat opmerkelijk: van achttien woorden die de wetenschappers uit de hersenactiviteit van hun patiŽnten reconstrueerden, waren er zes duidelijk verstaanbaar.

'Je hoort dat er nog veel detail verloren gaat', zegt hoogleraar kunstmatige intelligentie Peter Desain, zelf niet betrokken bij het experiment. 'Maar de grote lijn hebben ze te pakken.'

De wetenschappers, verbonden aan de universiteit van CaliforniŽ in Berkeley, richtten zich op een hersengebied schuin boven het oor, waar wat we horen wordt ontleed in klanken en toonhoogtes. Dat gebeurt in verschillende, piepkleine hersengebiedjes die, een beetje zoals de toetsen van een piano, alleen actief worden als er een bepaalde toon of trilling langskomt. Door die 'toetsen' goed te bestuderen, moet het mogelijk zijn ook het 'pianostuk' weer hoorbaar te maken, beseften onderzoeksleider Brian Pasley en collega's.

De onderzoekers probeerden het uit op vijftien patiŽnten die om andere redenen toch al een hersenoperatie moesten ondergaan. De patiŽnten kregen een matje met elektroden op het spraakgebied van hun brein, waarna ze woorden en zinnen te horen kregen.

De elektroden registreerden zeer precies welke hersencellen op welk moment actief werden. Met die gegevens slaagden de artsen erin een ruw klankdiagram op te stellen, met klinkers, medeklinkers, ritme en toonhoogtes. Een spraakherkenningsprogramma bleek in staat die diagrammen om te zetten in spraak.

Decoderen
Dat is nog altijd wat anders dan 'zomaar' iemands gedachten hoorbaar maken, zegt Desain, tevens leider van het Nederlandse onderzoeksproject naar 'hersen-machine-interactie' BrainGain. 'Ze decoderen wat zo'n patiŽnt hoort. Maar we weten dat het waarnemen van spraak voor het brein tot op een verbluffend niveau hetzelfde is als het voorstellen ervan.'

De laatste jaren boekt het vakgebied van de hersen-machine-interactie succes na succes. Zo slaagde de Belg Steven de Laureys erin om met diep-comateuze patiŽnten te communiceren door hun hersengolven te interpreteren.

In de VS probeert een ander team ook om hersenactiviteit in spraak te vertalen, door te kijken naar hersenactiviteit die duidt op mond- en keelbewegingen. Tot dusver leverde dat niet meer op dan onverstaanbare klanken. 'Maar ik denk dat we grote vooruitgang kunnen verwachten als beide technieken bij elkaar komen', zegt Desain.
 





Naar Neurologie, spiegelneuronen , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]