De Volkskrant, 12-08-2011, van verslaggeefster Malou van Hintum
.2009

Geheugenreceptoren gevonden

Neurowetenschappers van de Vrije Universiteit Amsterdam publiceren vandaag in Science een onderzoek waarin ze bij muizen hebben aangetoond welk hersenonderdeeltje verantwoordelijk is voor het verslechteren van het concentratievermogen en het geheugen. Op termijn kunnen hierdoor veel speciekere medicijnen tegen alzheimer worden ontwikkeld dan de huidige.

Bij eenderde van de mensen gaan het concentratievermogen en het geheugen achteruit als ze ouder worden. Daar zijn verschillende hersensystemen bij betrokken, waaronder de boodschapperstof acetylcholine die in de prefrontale cortex (PFC) de aandacht reguleert. Bij mensen die alzheimer hebben, sterven de acetylcholinecellen af.

'Wij wilden weten in welk hersengebied van de PFC acetylcholine zijn werk doet,' zegt Huib Mansvelder, hoogleraar neurofysiologie en werkzaam aan het Centre for Neurogenomics and Cognitive Research (VU). 'Daarbij hebben we ons gericht op één specifiek type acetylcholinereceptor, de nicotinereceptoren.'

Knock-out muizen

Om te weten op welke manier acetylcholine met behulp van die nicotinereceptoren het concentratievermogen reguleert, werden bij een aantal knock-out muizen (muizen waarbij genen zijn uitgeschakeld) de nicotinereceptoren uit het brein gehaald. Bij een aandachtstest bleek dat de muizen zonder de nicotinereceptoren slechter presteerden dan muizen die ze nog wel hadden.

Vervolgens werd de aandachtsfunctie weer hersteld door met behulp van virustechnologie het dna voor de nicotinereceptoren terug te zetten. Dat gebeurde op twee plaatsen in de PFC. Met terugplaatsing in het prelimbische deel van de PFC werd het beoogde effect bereikt.

Mansvelder: 'Onze studie toont daarmee duidelijk aan dat er welomschreven receptoren zijn in heel specifieke delen van de hersenen waar je je op zou kunnen richten om het concentratievermogen en de aandacht te versterken.'

Daarvoor moeten dan wel eerst de in mensen vergelijkbare hersengebieden worden achterhaald. Bovendien zal bij mensen niet invasief worden ingegrepen, zoals bij muizen, maar met behulp van medicijnen.

Mansvelder: 'Op dit moment krijgen mensen met alzheimer medicijnen die de afbraak van acetylcholine voorkomen - maar dan ook meteen in het hele lichaam. Wanneer we de precieze samenstelling van de receptoren in die gebieden kunnen achterhalen, kunnen we heel specifieke medicijnen ontwikkelen die alleen in die gebieden werkzaam zijn.'

Het ontwikkelen daarvan wordt extra bemoeilijkt door het feit dat er genetische variaties zijn tussen mensen die de werking van receptoren beïnvloeden. Mansvelder: 'Ieder mens is anders en ook daardoor is onderzoek bij muizen niet zo gemakkelijk één op één te vertalen naar mensen. Het zal daarom nog minstens tien jaar duren voordat zulke medicijnen er zijn.'


Naar Neurologie, spiegelneuronen , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]