De Volkskrant, 13-02-2017, door Martijn van Calmthout
.2009

'Stress is goed. Zonder ga je dood'

We moeten de gevolgen van ons 'hectische leven' niet overdrijven, vindt psychiater Christiaan Vinkers. Hij onderzoekt het gestresste brein van mensen. 'Ons stress-systeem is goed bestand tegen deze tijd.'


╔Ún op de zeven werknemers een burnout, zzp'ers massaal doorgestresst, steeds jongere kinderen depressief. De oogst van een paar weken krantennieuws lijkt te duiden op buitengewoon zenuwslopende moderne tijden. Maar dat, zegt psychiater Christiaan Vinkers van het Hersencentrum in het UMC Utrecht, is schijn. 'Zelfs elkaar wijsmaken dat er meer stress is dan ooit, is van alle tijden', zegt Vinkers. Hij is een van de sprekers in een debat in De Balie, volgende week.


U gelooft niet dat dit stressvolle tijden zijn?

'O jawel, maar ik denk ook dat het niet wezenlijk erger is dan honderd jaar geleden. De aard van de stress is misschien anders geworden met onze iPhones en Facebook, files en volle treinen. Maar destijds hadden mensen ook grote zorgen, over ziekte, over inkomen, over of je wel met dat meisje mocht trouwen. En vaak hadden ze er zelf ook nog minder controle over dan mensen nu.'



Kortom, we praten het elkaar aan, die stress?

'Ik heb voor een nieuw boekje over antidepressiva net wat research gedaan. We vonden advertenties van begin twintigste eeuw voor kalmerende barbituraten, die zeker wisten dat de wereld veel te ingewikkeld en stressvol was geworden met zijn opera's en druk verkeer.'



Het idee is een beetje dat ons stress-systeem gebouwd is op de savanne en stuk gaat onder alle moderne hectiek. Vandaar al die burn-outs en antidepressiva.

'De cijfers wijzen niet op steeds meer depressies en burn-outs. En wat betreft de savanne: ik denk dat het stress-systeem dat daar is ontstaan, het ook vandaag nog prima doet. Zes van de zeven werknemers heeft geen burn-out, zo kun je het ook bekijken. De meeste Afghanistan-veteranen hebben geen post-traumatisch stresssyndroom. Mensen hebben veerkracht, ook nu.'



Is er misschien zelfs minder stress?

'We leven langer, zijn rijker, hebben meer vrije tijd en vermaak, we sporten en eten goed, we zijn vrij. Dat was honderd jaar geleden wel anders. En op die savanne ook. De oermens had honger, was bang voor de omgeving en had verdriet over zijn dode kind.'



Is ons stress-systeem niet vooral gebouwd op acute stress, de poema in het gras? Het moderne leven is permanent stressvol.

'Waar ik me tegen verzet is de vreemde gedachte dat alle stress slecht is en gevaarlijk. Stress is goed, the spice of life. Het zet je op scherp als het moet, maakt je slimmer, alerter en sneller. Zonder stress ga je dood, vrij letterlijk.'



Nog even en u gaat beweren dat stress gezond is?

'Het is een spectrum. Teveel stress is natuurlijk wel ongezond, een risicofactor voor vanalles, van overgewicht tot su´cide. Waar het om gaat is dat het cortisolsysteem normaal gesproken snel opbouwt als het moet en dan ook weer snel afbouwt. Dat systeem kan ontregeld raken bij heel heftige of permanente stressoren zoals kindermishandeling. Als de dynamiek eruit gaat ontstaat een burn-out of depressie.'



U doet in Utrecht zelf onderzoek naar de rol van twee eiwitten die het stresshormoon cortisol in- en uitschakelen. Wat moet dat ons leren?

'Een van de belangrijke vragen is waarom de ene mens helemaal niet tegen stress kan en de ander veel beter. Als we dat doorzien kunnen we individuele risico's beter inschatten en misschien beter ingrijpen bij problemen.'



U zegt overigens dat een beetje stress je beter maakt. Maar beter is natuurlijk nog niet per sÚ blijer.

'Ik denk vooral dat mensen beter bij zichzelf op de signalen moeten letten. Als je slecht slaapt, een te hoge hartslag hebt en de hele dag cynisch rondloopt, gaat er iets mis.'



En dan?

'De ergste stress is die waar je niet van weg denkt te kunnen. Je kunt het natuurlijk met yoga of mindfullness proberen, maar uiteindelijk moet je misschien gewoon toch maar die ellendige baan opzeggen of die slechte relatie verbreken.'


Web:
Psychiater Vinkers: 'Ik denk dat stress niet erger is dan honderd jaar geleden'
TT:
Zes van de zeven werknemers heeft geen burn-out, zo kun je het ook bekijken
Uiteindelijk moet je misschien gewoon toch maar die ellendige baan opzeggen



Lees ook:

De mens heeft het brein van een vis als het op stress aankomt: hij is niet toegerust op de moderne tijd. Vandaar de toename van burn-outs en depressies; we worden massaal ziek van werkdruk, prikkels en slecht nieuws.


Naar Neurologie, spiegelneuronen , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]