Toelichting bij Neurologie, organisatie: dyslexie
|
19 nov.2009 |
Tot de bekende gevolgen van dyslexie behoren problemen bij het lezen en
schrijven. Die problemen worden vroeger gewoon gezien als problemen met de
algemene intelligentie - men zag gewoon "domme" kinderen of mensen. Pas recent
is gebleken dat het gewoon een deelprobleem is, dat op zich geen verdere invloed
op de algemene intelligentie heeft:
Uit: De Volkskrant, 15-09-2009, door Aimée Kiene
Slecht kunnen lezen, maar toch naar het vwo
Tussenstuk:
Dyslexie gaat nooit helemaal over
De officiële definitie van dyslexie luidt volgens de Stichting Dyslexie
Nederland:
'Een stoornis die gekenmerkt wordt door een hardnekkig probleem met het aanleren
en het accuraat toe passen van het lezen en/of het spellen op woordniveau.'
De precieze oorzaak van dyslexie is nog niet helemaal duidelijk, maar het is een
probleem dat zich afspeelt in de hersenen. Het lijkt erop dat bij dyslecten het
hersengebied waar klanken aan letters worden gekoppeld te zwak is ontwikkeld of
moeilijk bereikbaar is. De klankcodes worden daardoor onvolledig of incorrect in
de hersenen verwerkt en minder goed in het geheugen opgeslagen. Het gevolg is
dat ze ook minder goed uit het geheugen zijn op te halen om gekoppeld te worden
aan het woordbeeld. Dyslectische kinderen hebben daardoor moeite een woord te
benoemen.
Dyslexie gaat nooit helemaal over. Ook na veel trainen en
oefenen blijven leerlingen met dyslexie trage lezers, die veel extra inspanning
moeten leveren bij het lezen.
Dyslexie heeft niks te maken met de intelligentie van een
kind. Wel kunnen kinderen met een hogere intelligentie meer last hebben van hun
dyslexie, omdat ze vaker tegen teksten aan zullen lopen die ze wel willen, maar
moeizaam kunnen lezen. Leerlingen van wie na onderzoek duidelijk is dat ze
dyslexie hebben, krijgen een dyslexieverklaring. Die verklaring beschrijft welke
ernstige belemmeringen de leerling ondervindt bij het volgen van onderwijs.
Ook staat in de dyslexieverklaring welke behandeling, materiële voorzieningen,
begeleiding en hulpmiddelen in het onderwijs noodzakelijk zijn.
Voorbeelden van hulpmiddelen zijn de Daisy-speler, die
voorgelezen boeken afspeelt; de reading-pen, een handscanner die de ingescande
tekst voorleest, en een aantal 'tekst naar-spraaksoftware-systemen' zoals
Kurzweil, die geschreven teksten omzetten naar gesproken woord.
Red.: MRI-onderzoek bevestigt de hier modelmatig getrokken
colcusies omtrent de aard van dyslexie:
Uit: Volkskrant.nl, 09-11-2009, ANP.
Dyslexie mogelijk veroorzaakt door afwijking hersenen
 Bij
mensen met dyslexie is iets mis in de hersenen. MRI-scans hebben aangetoond dat
er in de hersenen van dyslectici zich een afwijkende koppeling tussen letters en
klanken voordoet. Volgens onderzoekster Vera Blau van de Universiteit Maastricht
zou deze afwijking mogelijk de oorzaak kunnen zijn van de leesproblemen van
mensen met dyslexie. ...
In Nederland heeft één op de twintig kinderen dyslexie. ....
Blau voerde onderzoek uit bij mensen met en mensen zonder dyslexie. Beide
groepen kregen tijdens een MRI-scan woorden te zien en daarna hoorden ze die
woorden. Vervolgens werd er een combinatie gemaakt van woord en bijbehorend
geluid, maar sommige woorden en geluiden werden door elkaar gegooid.
De hersenen van mensen zonder dyslexie signaleerden dat er
iets niet klopte. In de hersenen van de dyslectici gebeurde dat niet. In het
hersengedeelte dat actief is voor de spraakverwerking was ook iets mis.
‘Volwassenen en kinderen met dyslexie vertoonden minder hersenactiviteit bij het
verwerken van klanken dan normale lezers’, aldus Blau.
Red.: Het frequent voorkomen van dyslexie is natuurlijk
veroorzaakt dat lezen en schrijven op evolutionaire schaal zeer recente
ontwikkelingen zijn, en de hersenen daar (nog) niet volledig op zijn
toegesneden.
Nog meer bewijs:
Uit: De Volkskrant, 02-10-2010, door Mieke Zijlmans
Nog maar een baby en dan al woordblind
Dyslexie blijkt vroeger te kunnen worden vastgesteld dan als het kind naar
school gaat.
Hoe oud moet een kind zijn om te kunnen constateren of het dyslectisch is? Acht
weken slechts, ontdekten onderzoekers van drie universiteiten. In opdracht van
de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek zochten zij tien jaar
lang naar de lichamelijke oorzaken, de ontwikkeling en de aanpak van het
probleem bij ruim driehonderd kinderen, van wie er zo’n 180 afkomstig waren uit
gezinnen waar woordblindheid voorkomt.
De proefpersoontjes kwamen als baby binnen. Kinderen van acht
weken kregen een badmutsje op met elektroden erin, waarmee e.e.g.’s werden
gemaakt van hun hersenactiviteit. Ze kregen voortdurend dezelfde klank te horen,
met nu en dan opeens variatie erin: bak-bak-bak-bak-bakdakbak-bak...
Niet-dyslectische kinderen bleken zelfs in hun slaap nog op
de kleine klankverandering te reageren; dat was te zien aan een piekje op het
e.e.g. Kinderen die niet of vertraagd op de verandering reageren, blijken vaak
dyslectisch.
Een tweede test was visueel: wakkere baby’s met het e.e.g.-badmutsje
op kregen twee minuten lang een beeldscherm te zien, zonder beeld, maar met
ruis: bewegende stipjes. In het brein van gewone kinderen is dan activiteit te
meten in het achterhoofd. Kinderen die niet op de stipjes reageren, of wier
hersenen activiteit laten zien op een heel andere plek, blijken later vaak
dyslectisch.
Dyslexie komt voor bij 4 à 5 procent van de schoolgaande
kinderen. Deskundigen noemen het een syndroom. Dat het erfelijk is, was al
langer duidelijk, al zijn er ook dyslectici bij wie het niet in de familie zit.
...
Frankes belangrijkste nieuws is dat veel oorzaken van
dyslexie in de genen zitten die zorgen voor de groei van hersencellen voor en
kort na de geboorte. ‘Die uitkomst komt overeen met de bevinding dat de hersenen
van dyslectici er ietsje anders uitzien dan die van niet-dyslectici. Dyslectici
gebruiken hun hersens ook op een andere manier, we meten activiteit in andere
delen van het brein tijdens het lezen.’
Opvallend is dat dyslectici een opeenstapeling vertonen
van kleine genetische foutjes die ieder voor zich geen problemen veroorzaken,
maar die in combinatie leiden tot dyslexie. ‘Sommige van die foutjes liggen op
het X-chromosoom, wat mede zou kunnen verklaren waarom er meer jongens dan
meisjes dyslectisch zijn.’ ...
Conclusie na tien jaar onderzoek: dyslexie is een syndroom
dat verschillende lichamelijke oorzaken kan hebben. De kans om het te krijgen is
al op zeer jonge leeftijd aantoonbaar. Bovendien: dyslexie moet zo vroeg
mogelijk worden geconstateerd om het kind voldoende kansen te bieden in zijn
verdere leven.
Naar Netwerk, organisatie
 , Psychologie lijst
 , Psychologie
overzicht
, of site home
|
