De Volkskrant, 14-01-2012, rubriek Gezond, door Ellen de Visser .2009

Waarom slapen oudere mensen minder lang?

In het bejaardenhuis zijn wekkers overbodig. Heeft een baby zeker 18 uur slaap per etmaal nodig, bij een kleuter is dat nog maar 11 uur, een jongere zit gemiddeld op 9 uur en boven de 60 is de slaaptijd nauwelijks 7 uur per nacht. Ouderen zijn weliswaar 's avonds eerder moe maar ze ontwaken vaak al voor het ochtendgloren. Hoe kan dat?

Om in slaap te kunnen vallen, zijn twee dingen belangrijk, verduidelijkt neuroloog Angelique Pijpers, verbonden aan het centrum voor slaapgeneeskunde Kempenhaeghe. De zogeheten slaapdruk, de behoefte aan slaap die we gedurende de dag langzaam opbouwen, moet groot genoeg zijn. En de biologische klok, een gebied in de hersenen dat het slaap-waakritme van het lichaam regelt, moet een seintje geven. Naarmate we ouder worden, veranderen die twee processen: de slaapdruk vermindert en de biologische klok verschuift.

Waarom de slaapdruk afneemt, is niet helemaal duidelijk, zegt Pijpers. Het kan komen doordat ouderen minder actief zijn of soms overdag een dutje doen. Gevolg is wel dat ze 's nachts minder 'slaapschuld' hoeven in te lossen.

Bij ouderen zijn bovendien de wijzers van de biologische klok een stukje teruggezet. Dat komt doordat de regulatie van de lichaamstemperatuur bij ouderen verandert, zegt Pijpers, en de productie van het slaaphormoon melatonine vermindert. De interne klok geeft daardoor 's morgens eerder aan dat het tijd is om wakker te worden.

Ook de lichtsterkte heeft invloed op de klok in onze hersenen. Die klok bevindt zich in de hypothalamus, net boven de plaats waar de oogzenuwen elkaar kruisen. Zo krijgt de biologische klok via de ogen informatie over de overgang van licht naar donker. Komt er minder licht binnen, dan geeft de klok een signaal aan andere delen van de hersenen dat het tijd wordt voor slaap.

De klok is vooral gevoelig voor blauw licht en juist het licht van die golflengte levert op hogere leeftijd een probleem op. Veel ouderen hebben staar, troebele ooglenzen. Door die vertroebeling ontstaat een soort buffer voor blauw licht. Een Groningse chronobioloog beschreef onlangs in haar proefschrift dat een staaroperatie het slaap-waakritme van ouderen verbetert: zij krijgen dan plotseling weer een grote hoeveelheid blauw licht binnen.

Neuroloog Pijpers zegt dat de meest opmerkelijke verandering bij ouderen niet zozeer de slaapduur is als wel het slaappatroon. De slaap is opgebouwd uit een aantal stadia die uiteindelijk een paar keer per nacht naar een periode van diepe slaap voeren. Ouderen, zegt ze, komen wel in die diepeslaapfasen terecht maar die fasen duren veel korter. 'Ze slapen dus lichter en worden makkelijker wakker.'

Forceren om toch maar vooral aan de acht uur slaap te komen, is niet handig, waarschuwt ze. 'Als je overdag niet vermoeid bent, blijf dan niet met opzet langer in bed liggen. Dan slaap je 's nachts nog slechter door.'



Naar Beslissingen , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]