Quest, 2009,
.2009


Hak een kip zijn kop af, en het beest kan nog best even doorrennen.
Uiteindelijk zal de kip dood neervallen, omdat hij te veel bloed kwijt is. Maar hij zakt niet direct door zijn poten. Hoe kan het dier doorlopen terwijl hij geen hersenen meer heeft om hem aan te sturen? Heel simpel: hij heeft geen hersenen nodig om te lopen. Het lopen of rennen van de vogel wordt geregeld via zijn ruggenmerg. En dit systeem van zenuwcellen kan onafhankelijk werken van het brein. Ook andere dieren kunnen loopbewegingen maken als hun poten geen contact meer maken met het brein. Dit weten we onder andere dankzij de neuroloog Keir Pearson die eind jaren zeventig een luguber experiment uitvoerde. De onderzoeker sneed operatief de ruggengraat van een kat door, ergens tussen de voor- en achterpoten. De voorpoten van het diertje werden dus nog aangestuurd door de hersenen. De weg van de zenuwbanen naar de voorpoten was immers intact. Maar de achterpoten konden geen boodschappen meer van de hersenen ontvangen. Nadat de kat van de operatie bijgekomen was, zette de onderzoeker het diertje op een lopende band. En wat bleek? De achterpoten liepen gewoon met de rest van het dier mee.

. Merg stuurt lichaam Ook bij de mens worden lang niet alle bewegingen aangestuurd door de hersenen. In ons lichaam zijn tal van manoeuvres reflexmatig. Een bekend voorbeeld is de kniepeesreflex. Dit is de beweging die je onderbeen maakt, als je een tik op de pees net onder je knieschijf geeft. Als je niet met je voeten op de grand zit, schopt je onderbeen iets naar voren. Probeer het zelf maar eens. Het is erg moeilijk om deze beweging tegen te houden.
De reflex wordt gestuurd door je ruggenmerg. En pas nadat je been bewogen heeft, ben je je bewust van de beweging.
De kniepeesreflex is een van de eenvoudigste reflexen. Het tikje op de pees waarmee de voorste dijbeenspier aan het bot van het onderbeen vastzit, zorgt dat die bijbeenspier oprekt. In de spier

zitten 'sensoren' die gevoelig zijn voor rek. Dat zijn de zogenoemde spierspoeltjes. Zodra ze rek waarnemen, geven ze een signaal. Dat gaat door de gevoelszenuw naar het ruggenmerg. Daar wordt die prikkel doorgegeven aan een motorische zenuw. En die geeft op zijn beurt de uitgerekte dijbeenspier de opdracht om samen te trekken. Dat doet de uitgerekte spier direct. le been schiet naar voren. De reflex is dus een prikkel die een rondje van spier naar het ruggenmerg en weer terug maakt.

. Reflex corrigeert Leuk trucje hoor, maar heb je er ook wat aan het feit dat je onderbeen vanzelf naar voren schiet als


Bij het niezen verlaat de lucht de neus soms met meer dan 150 kilometer per uur.

A-r

-

.................... ......-......~ ...............~....

A Is je neus wordt geprikkeld, dan moet je niezen. Je ademt plotseling met grote kracht uit.
Dit is een reflexmatige schoonmaakactie. Je neus niest het prikkelende stofje automatisch naar buiten.
Maar sommige mensen moeten

ook niezen alsze in het licht kijken. Dit is het zogenoemde ACHOO-syndroom.
20 tot 30 procent van de mensen heeft deze afwijkende reflex. Wetenschappers van de Universiteit van Washington onderzochten dit verschijnsel. Wat bleek? Of je moet niezen van fellicht is

genetisch bepaald.
Hoe vaak iemand moet niezen van licht, lijkt ook in de genen vast te liggen.
Bij sommige mensen kunnen de vreemdste dingen niesprikkels geven: het kammen van haar, in de hoek van je oog wrijven, haren uit een wenkbrauw trekken en zelfs te veel eten.
 


je onder de knie tikt? 'Zittend op een stoel is de reflex op zich totale onzin. Het is een uiting van een normaal spierherstelmechanisme', vertelt Martin Lankheet. Hij is neurobioloog aan de Universiteit Utrecht. 'Dit soort reflexen zorgt ervoor dat je spieren steeds op de gewenste lengte blijven.' De spierspoeltjes merken afwijkingen van die gewenste spierlengte op. En ze zorgen ervoor dat een spier na uitrekking weer terug gaat naar de lengte die deze eerst ook had.
Onze kniepeesreflex zorgt er op deze manier voor dat de stand van het kniegewricht constant blijft, zodat je niet meteen omvalt bij de eerste de beste kleine afwijking.
Een zelfde soort reflex zit in alle spieren. Je kunt het in principe ook testen in je enkel, kaken en arm. Hetzelfde effect zie je terug als je een beker vasthoudt en daar steeds meer koffie ingiet. Deze beker wordt dan zwaarder en dus dreigt je arm naar beneden te zakken. Om je arm toch op de juiste hoogte te houden, heb je dit reflexregelsysteem nodig. Het

stelt je spieren bij. 'Het is de meest simpele '9orm van gedrag', aldus Lankheet. Deze reflexen zijn heel snel. De tijd tussen de prikkel en het begin van de reflex is ongeveer twaalf milliseconden. 'Dat moet ook wel, want anders zou je de hele tijd net iets achter lopen met de herstelbeweging.' En de reactie kan zo snel zijn, omdat de zenuwcellen die de reflexsignalen doorgeven heel dik zijn. Ze zijn ook nog eens goed gelsoleerd met een SOOft vetlaag. Hoe dikker en hoe beter gelsoleerd, hoe sneller de signalen geleid worden. En hoe sneller de reactie is.

. Actie is ingewikkeld 'Reflexen kunnen enorm complex zijn', vertelt Lankheet. Zelfs de allereenvoudigste reflex, zoals de kniepeesreflex, is eigenlijk al een stap ingewikkelder dan je kunt opmaken uit de meeste beschrijvingen. Want om het onderbeen naar voren te laten schieten, moet meer gebeuren dan het samentrekken van de voorste dijbeenspier. Zo ontvangt de spier aan de

,r .......,
achterkant van het been tegelijkertijd het signaal om te ontspannen.
Anders kan het been de beweging helemaal niet maken. Die reactie zit ingebakken in hetzelfde reflexnetwerk. Daarna moet de samengetrokken spier ook het signaal krijgen dat hij weer ontspannen kan. Want anders zou de reflex te lang aanhouden. Dat doet de zenuw die er ook voor zorgt dat de spier in beweging komt. Via een zogeheten schakelneuron in het ruggenmerg geeft hij zichzelf het signaal dat hij kan stoppen. De meeste reflexen zijn nog veel complexer. Een klein orgaantje in de pezen zorgt bijvoorbeeld dat je je spieren niet overbelast. Dit is het zogeheten golgi-peeslichaam.
Het is gevoelig voor de veranderingen in de spanning die op de spier en de pees staat. 'Stel dat je iets wat eigenlijk te zwaar is, met je armen opvangt. Als je dat niet los zou laten, zouden je spieren en pezen flink beschadigd worden', aldus de neurobioloog. Gelukkig reageren peeslichaampjes reflexmatig. Wordt de spierspanning te


Ruggenmerg

Het zenuwstelsel van de ruggengraat bestaat uit de zenuwbanen die veilig in de wervelkolom verpakt Jiggen, en de aan- en afvoerende zenuwen. De gevoelszenuwen pikken allerlei signalen op van zintuigen in de huid, gewrichten en spieren.
Die geven ze door aan zenuwen in het ruggenmerg. De motorische zenuwen lopen van het ruggenmerg naar de spieren.
Elke wervel bevat een klein stuk van het ruggenmerg, dat werkt als een soort minibrein van dat stuk. Dit is te vergeJijken met de segmenten van een worm. Die werken in principe ook onafhankeJijk van elkaar, hoewel ze aan elkaar geJinkt zijn. Tijdens de evolutie is deze segmentatie behouden gebleven. Ons he le ruggenmerg is op te delen in 5 grotere sectoren. Die ontvangen en sturen informatie van en naar hun gedeelte van het Jichaam.

In het ruggenmerg liggen 31 paar zenuwen. Die lopen van en naar verschlllende organen en weefsels in de romp en de ledenmaten. Het ruggenmerg wordt zeer goed beschermd door de wervels.



Naar Neurologie, spiegelneuronen , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]