De Volkskrant, 27-10-2007, column door Ad Bergsma

Pluk de regenboog

Hoe smeed je de regenboog van het gevoel aan het harde graniet van de feiten? Dit is de centrale uitdaging waarvoor een biograaf zich volgens de Britse schrijfster Virginia Woolf ziet gesteld. Dezelfde vraag is belangrijk in ieder leven. Welke gevoelens en feiten gebruik je om richting te geven aan je leven?
    Wie voor een antwoord te raden gaat bij de filosofie, zal worden teleurgesteld door het traditionele antwoord. Niet wat je voelt is belangrijk, maar wat je doet. Het leven is goed als het voldoet aan hoogstaande ethische richtlijnen. Het gevoel wordt niet aan de harde feiten vastgemaakt, maar simpelweg genegeerd.
    Hoe beperkend dit is, legt de filosoof Betrand Russell uit in zijn halverwege de vorige eeuw verschenen boek De verovering van het geluk. De traditionele moralist raadt in de liefde onzelfzuchtigheid aan, schrijft hij, maar: ‘Als een man een vrouw een huwelijksaanzoek zou doen met als argument dat hij vurig haar geluk verlangt en tegelijkertijd aanvoert dat zij hem ideale kansen voor zelfverloochening zou bieden, vraag ik me af of ze daarmee wel zo blij moet zijn.’ Een verstandige vrouw zou inderdaad gillend weglopen.
    Dan is de oplossing die Russell zelf kiest een stuk sympathieker. Hij neemt de regenboog als maatgever. Als je je ergens goed bij voelt, is het in orde. ‘Elk plezier dat andere mensen geen schade doet, verdient waardering.’
    Zijn keuze het geluksgevoel minimaal door het graniet te laten bepalen, lijkt misschien te radicaal. Toch kunnen mensen zich deze sterk verinnerlijkte houding veroorloven. Allereerst stelt de realiteit grenzen aan pogingen om jezelf voor de gek te houden. Als ik denk dat ik de schoonheid bezit van een topmodel en mijn gewone werk opgeef omdat de foto-opdrachten straks zullen binnenstromen, zal ik op de blaren zitten. Wie de regenboog najaagt en een stukje vliegt, leert daarna automatisch landen.
    De belangrijkste reden om de regenboog van het gevoel te volgen is voor Russell dat het gelukkige leven erg veel lijkt op het deugdzame leven. ‘Een expansieve en edelmoedige houding jegens andere mensen maakt niet alleen anderen gelukkig, maar is een grote bron van geluk voor degene die deze houding heeft, want hij zal daardoor algemeen geliefd zijn.’
    Deze conclusie wordt gesteund door modern geluksonderzoek. Gerichtheid op anderen en willen helpen dragen bij aan welbevinden. Bovendien zijn gelukkige mensen gemiddeld actiever dan ongelukkige personen. Problemen zijn minder absorberend en daardoor hebben zij een opener kijk op de wereld.
    Het dilemma van Woolf lijkt hiermee opgelost. Wie het geluk zoekt in het graniet, kan bedrogen uitkomen en de regenboog laten verwaaien. Wie de regenboog volgt en de kleurenpracht wil vergroten, neemt onvermijdelijk het graniet mee.


Naar Psychologische praktijktips , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home
 

[an error occurred while processing this directive]