De Volkskrant, 08-10-2014, door Rens van Tilburg, econoom .2011

Wie de accountant betaalt, bepaalt

Tussentitel: Stel accountant onder het wakend oog van een strenge marktmeester

Ik ben grootgebracht tussen accountants. En hoewel de jungle of 'tussen de wolven' vast een opwindender jeugd had opgeleverd, hoor je mij niet klagen. Ik heb accountants leren kennen als vriendelijke, correcte, soms inderdaad wat saaie, maar doorgaans gelukkige mensen. Mannen die werk deden waar ze goed in waren, werk dat werd gewaardeerd.

Wat heet, werk dat met de jaren steeds beter werd gewaardeerd. De stoffige boekencontroleurs om mij heen ontpopten zich tot internationaal georiŽnteerde allround commerciŽle dienstverleners met bijpassende auto en salaris.

Dat kon niet goed blijven gaan. Mijn vader publiceerde bij zijn afscheid, na 38 jaar KPMG, een beschouwing over de vraag: 'Is het (maatschappelijk) nog verantwoord dat de accountant onderneemt?' De accountant lag ook toen, in 2003, onder vuur vanwege boekhoudschandalen bij Enron, WorldCom, Baan, Ahold en de bouwfraude.

Hij stelde dat niet het bedrijf waarvan de boekhouding wordt gecontroleerd de eigenlijke klant van de accountant is, maar 'het maatschappelijk verkeer', zeg maar alle belanghebbenden van buiten het bedrijf: de investeerders, toeleveranciers en klanten. Deze zelfverklaarde pionier van de marketing in de accountancy moest vaststellen dat 'het publieke belang van de functie door de vercommercialisering van de beroepsuitoefening in de loop van de jaren op de achtergrond is geraakt. Het maatschappelijk verkeer wordt niet meer als de primaire klant ervaren.'

Dat mag niet verbazen. In de moderne markteconomie geldt nu eenmaal: wie betaalt, bepaalt. De accountant moet volgens de wet het publieke belang dienen, maar wordt geselecteerd en betaald door de top van het te controleren bedrijf. Een top die er zo nu en dan belang bij heeft de zaken wat mooier voor te stellen dan ze zijn.





De enige duurzame oplossing is een ware hoeder van het algemeen belang een doorslaggevende stem geven bij de opdrachtverlening

De reactie van de beroepsgroep op de talloze lijken die uit de kast tuimelden, kwalificeerde mijn vader destijds als 'te lauw'. Dat bleek. Sindsdien volgde door de accountant goedgekeurd gerommel bij Van der Moolen, DSB, Landis, Econcern, SNS Reaal en Vestia. In 2010 concludeerde de Autoriteit FinanciŽle Markten (AFM) dat maar liefst de helft van de duurbetaalde accountantscontroles onder de maat was. De sector trok het boetekleed aan en beloofde beterschap: voortaan zou de kwaliteit vooropstaan.

Nu, vier jaar en een nieuw AFM-onderzoek later, moet ook de Nederlandse Beroepsorganisatie van Accountants vaststellen dat deze maatregelen 'nog niet het zichtbare resultaat' hebben opgeleverd 'dat werd beoogd'. Wederom voldoet de helft van de controles niet aan de eisen.

De AFM stelt vast dat controles worden 'uitgevoerd in een systeem waarin prikkels aanwezig zijn om andere belangen (zoals commerciŽle of het eigenbelang) centraal te stellen, boven het publiek belang'. Dat wisten we tien jaar geleden weliswaar ook al, maar nu is het officieel en dat is winst, zou je denken.

Helaas formuleert de AFM vervolgens een agenda die ontmoedigend bekend klinkt: 'CreŽren van een kwaliteitsgerichte cultuur', 'wettelijk kwaliteitsniveau internaliseren' (is natuurlijk een begin) en 'transparantie over kwaliteit vergroten'. Goed, er is ook een lijstje aanbevelingen rond het bestuursmodel van de accountantsfirma. Maar verwacht van een onafhankelijke Raad van Commissarissen geen wonderen.

Kortom, een agenda waar de sector goed mee uit de voeten kan. En dus trekken de accountants het boetekleed weer aan en beloven beterschap. Nu zullen ze er ook wel voor zorgen dat als de AFM over een jaar met een nieuw rapport komt er vooruitgang zichtbaar is. De potloden zijn geslepen, kom maar door met die afvinklijstjes.

Maar deze 'vooruitgang' zal niet beklijven zolang de marktprikkels de andere kant op blijven werken. Het is wachten op het volgende boekhoudschandaal. Gegeven de internationale markt voor accountancy-diensten is een terugkeer naar de eerzame boekencontroleur van weleer uitgesloten. Accountancy is big business. Dat nu toch voor deze hopeloze route wordt gekozen, tekent het gebrek aan lef bij politiek en toezichthouder.

De enige duurzame oplossing is een ware hoeder van het algemeen belang een doorslaggevende stem geven bij de opdrachtverlening. Dat betekent: opletten dat niet te goedkoop wordt aanbesteed en dat er niet wordt beknibbeld op de controle-uren. Gaat het toch fout, dan moet er veel zwaarder gestraft worden dan nu. De accountant zal blijven ondernemen, maar dan wel onder het wakend oog van een stevige marktmeester.





Red.:  Van Tilburg constateert alle relevante feiten, en kan de conclusie niet trekken: accountancy kan alleen onder =bestuur van de overheid




Naar FinanciŽle wereld, bedrog , FinanciŽle wereld , Economie, lijst , Economie, overzicht , of site home
 

[an error occurred while processing this directive]