De Volkskrant, 26-10-2011, door OLAF TEMPELMAN .2009

Diane Ducret: instinct en rede

Diane Ducret, in 1983 geboren in Anderlecht, studeerde geschiedenis en filosofie aan de Sorbonne en de École normale supérieure. Zij verdiepte zich in dictatorsvrouwen 'uit een fascinatie voor de macht van de dictator om te verleiden'. Ducret ontwaart hier een 'historisch taboe'. Immers: 'Dictaturen worden altijd verklaard met behulp van ideologie.' In een Frans televisie-optreden verklaarde zij tegenover een panel van mannelijke geleerden: 'Wij vrouwen zijn onderhevig aan instincten die ons voor dictators doen vallen. Maar gelukkig zijn we ook in staat tot de rede, wat ertoe leidt dat we een ander soort mannen kiezen, bijvoorbeeld het soort mannen dat hier zit.'

------------------------------------------------------------------------------------

Recensie | In bed met een dictator

Foute mannen voor gevorderden

Waarom vallen vrouwen op foute mannen? De Franse historica Diane Ducret schreef over zij die vielen voor Lenin, Stalin, Hitler, Mussolini, Mao, Salazar, Ceausescu en Bokassa. In bed met een dictator.

Tussentitel: Wie de verlanglijstjes van vrouwen turft, vindt aardig wat waarin dictators kunnen voorzien: zelfverzekerdheid, vastberadenheid, ambitie, welbespraaktheid en een goed verzorgd uiterlijk

Statistieken zeggen soms iets. Een interessant statistisch feit is dat Hitler meer liefdesbrieven ontving dan Alain Delon, Robert Redford en Mick Jagger samen. De schrijfsters kregen van het secretariaat van suikerzoete Adolf een standaardbriefje terug met de mededeling dat 'de Führer zich niet met privéaangelegenheden inlaat'. Mussolini, ook bedolven onder de brieven, had wel plezier in de romantische correspondentie. Mao kwam jonge vrouwelijke fans uit de provincie nog meer tegemoet: de Roerganger organiseerde een rechtstreeks transport naar zijn slaapkamer.

De Britse psychotherapeute Luisa Dillner schreef het zelfhulpboek Waarom vrouwen op foute mannen vallen, de jonge Franse historica Diane Ducret (1983) schreef een werk dat gerust mag worden betiteld als 'foute mannen voor gevorderden': In bed met een dictator is een studie over de vrouwen uit de levens van Lenin, Stalin, Hitler, Mussolini, Mao, Salazar, Ceausescu en Bokassa. Acht dictators, flink wat meer vrouwen. Het stillen van het leiderslibido bleek vaak moeilijker dan het afdwingen van een politieke concessie.

Vooral door toedoen van Mao en Bokassa van het Centraal-Afrikaans keizerrijk lopen de aantallen op. Yang Kaihui, Mao's eerste echtgenote, scheef haar man die alsmaar van huis was om 'aan de revolutie te werken' een wanhopige brief: 'Wie zorgt er voor jou als je alleen slaapt? Voel je je net zo eenzaam en droevig als ik?' Mao kon die vraag niet beantwoorden. Immers, stelt Ducret, 'in afzondering slaapt Mao niet alleen'.

Het is een understatement dat Ducret met de dictatorsvrouwen een gevoelig thema heeft aangeroerd. Het Franse origineel is behalve onderwerp van flinke discussie ook een groot succes in de verkoop. 'Een slecht onderkend aspect van dictaturen', stelt de schrijfster, 'is dat de macht van zulke systemen evenzeer op de aantrekkingskracht van de dictator berust als op dwang.' Wie verlanglijstjes van vrouwen turft, vindt aardig wat waarin dictators kunnen voorzien. Zo zijn daar zelfverzekerdheid, vastberadenheid, ambitie, welbespraaktheid en een goed verzorgd uiterlijk. Ducret: 'Hij heeft de uitstraling van een overtuigend, hoffelijk redenaar, bij wie degelijkheid hand in hand gaat met een verzorgd en smaakvol voorkomen. Het is voor Adolf of Benito ondenkbaar om ongekapt of ongeschoren de deur uit te gaan.'

Vooral de stevige toespraak kan als afrodisiacum fungeren, is een les van Ducret. We zien dat al bij de eerste moderne dictator van de 20ste eeuw, Vladimir Ilitsj Oeljanov, 'Lenin'. Noch zijn latere echtgenote Nadezjda Kroepskaja, noch zijn latere maîtresse Inessa Armand voelt zich aangetrokken tot deze 'boer in goeden doen' - tót hij voor een flinke menigte van wal steekt en niet meer te stoppen is.

Magda Goebbels draagt nog niet deze achternaam als zij in Berlijn in 1930 op een NSDAP-bijeenkomst een lelijke, mank lopende nazidwerg het podium ziet beklimmen. Diane Ducret stelt zich voor wat er vervolgens gebeurt. De dwerg steekt een 'giftig discours' af dat erotiserend werd, vooral dankzij 'zijn diepe, volle stem, die hij in de scherpste, hatelijkste passages van zijn redevoeringen nadrukkelijk laat slepen'.

De Nederlandse schrijfster Ellen Forest (pseudoniem van Lucy Franssen) was getrouwd met de Japanoloog prof. J.L Pierson jr. Maar meer dan hem begeert zij Benito Mussolini, met wie het echtpaar bevriend is. Tussen 1928 en 1934 vertaalt Forest meerdere boeken over Mussolini in het Nederlands. 'Mussolini', schrijft zij enigszins dubbelzinnig, 'is als een kristallen roemer vol bedwelmende wijn'. Niet alleen zij is in de ban van de leider met de mooiste kaaklijn van de 20ste eeuw. Mussolini's chauffeur schrijft in zijn memoires: 'Als hij het ministerie verliet, ging hij regelrecht naar een van zijn maîtresses waar hij zijn buitenprofessionele plichten vervulde.' Voor Mussolini zelf ligt aan zijn succes als minnaar en volksmenner dezelfde truc ten grondslag: 'De menigte is, net als de vrouw, gemaakt om overweldigd te worden.'

Overweldigen doen de dictators allemaal. Maar lang niet altijd geven de prooien zich even makkelijk gewonnen. Jean Bedel Bokassa, in 1976 gekroond tot keizer Bokassa I van het Centraal-Afrikaanse Rijk, moet de 15-jarige Catherine Denguiadé eerst ontvoeren voor hij haar aan zijn gezelschap van echtgenotes kan toevoegen. In 1973 brengt Bokassa een staatsbezoek aan de Volksrepubliek Roemenië. Van kameraad Ceausescu mag hij de jonge blonde danseres Gabriela Drimba meenemen naar Centraal-Afrika. Dat blijkt een recept voor narigheid. Bokassa onderhoudt vele huwelijken, maar Catherine en Gabriela beseffen intuïtief dat de strijd om de heerschappij tussen hen gaat. Ducret beschrijft de toestand in huize-Bokassa. De keizer, die politieke tegenstanders efficiënt opruimt, staat er hulpeloos bij als de jaloerse vrouwen vaatwerk naar zijn hoofd gooien.

Minstens zo onaangenaam kunnen de taferelen zijn in huize-Ceausescu. Hij, Nicolae, heeft maar één echtgenote, maar wel een die steeds meer scènes maakt als ze haar politieke zin niet krijgt. Zij, Elena, 'Ceauseasca', heeft in 1971 in China een inspirerend gesprek gehad met Jiang Qing, Mao's derde, politiek zeer actieve echtgenote. Van Jiang Qing leert zij het volgende aforisme: 'De bijdrage van de man aan de geschiedenis beperkt zich tot een druppel zaad.'

De meeste dictatorsvrouwen gaat het om méér dan de status en het luxeleven, stelt Diane Ducret. Hun mannen mogen officieel de nummer-één-positie van hun landen bekleden, het blijven mannen, doorzichtig en bespeelbaar. 'Echtgenote of levensgezellin, geestelijk leidster of bewonderaarster, één ding hebben de vrouwen gemeen: ze hebben de touwtjes in handen, ook al stellen ze officieel niets voor.' De mannen hebben dat over zichzelf afgeroepen. 'Wie de baas wil spelen over de anderen, is zichzelf niet meer de baas.'

Helemaal uit de verf komt deze hypothese niet, al was het maar omdat de meeste vrouwen in dit boek ongelukkig zijn en tragisch eindigen. Hitlers nicht en grote liefde Angelika Raubal pleegde zelfmoord in 1931, Stalins tweede echtgenote Nadezjda Allilujeva deed het een jaar later. Elena Ceausescu en Mussolini's laatste 'hoofdmaîtresse' Clara Petacci kregen tegelijk met hun mannen de kogel. Over Lenins weduwe Kroepskaja zeggen ze dat Stalin haar in 1939 vergiftigde met een taart. Jiang Qings poging na Mao's dood de macht te grijpen eindigde in de gevangenis, waar zij in in 1991 zelfmoord pleegde. Stalins echtgenote sloeg in het jaar van haar zelfmoord met de vuisten op de deur van de badkamer waarin de Sovjet-leider een echtelijke ruzie was ontvlucht: 'Je bent onmogelijk, er valt met jou niet te leven!'

Zij had, alles wijst daarop, gelijk.

--------------------

Diane Ducret: In bed met een dictator - De vrouwen van Hitler, Mussolini, Mao, Lenin, Stalin, Salazar, Bokassa & Ceausescu. De Bezige Bij; 19,95 euro.

------------------------------------------------------------------------------------------
Tussenstuk:


LIEVE, SUIKERZOETE ADOLF

'Hartmannsdorf, 23 april 1935,

Lieve Führer Adolf Hitler,

Een Saksische vrouw zou graag een kind van u willen. Ik geef toe dat dit een hoogst ongewoon verlangen is, maar de gedachte dat uitgerekend u kinderloos zou blijven, laat me niet los...'

-----

'Berlijn, 10 september 1939,

Mijn lieve suikerzoete Adolf,

Ik zit maar naar foto's van je te kijken en leg ze voor me en kus ze dan ook. Jaja, mijn liefste, zoete, goede Adolf, liefde is echt als goud...'

-----

'Berlijn, 17 juli 1941,

Lieve Adi!

Je zult vast een beetje naar me hunkeren. Als blijk van mijn liefde stuur ik je opnieuw een foto. Innige kussen...'

------------------------------------------------------------------------------------------





Naar Psychologische krachten  , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of naar site home .
 

[an error occurred while processing this directive]