De Volkskrant, 21-06-2017, door Margreet Vermeulen 30 jul.2013

Tijdschrift voor Belangwekkende Bijzaken

Psychopaat voelt wel degelijk emoties


Hebben psychopaten nou wel of geen emoties? De wetenschap is er niet uit. Het dominante beeld is dat van de koude kikkers die, ongehinderd door welke emotie dan ook, recht op hun doel afgaan. Denk aan de gruwelkelders van Dutroux. Maar psychopaten hebben wel degelijk emoties, anders zouden ze niet bij tijd en wijle ten prooi vallen aan heftige en onredelijke woedeaanvallen. Ook zouden ze emoties van anderen niet kunnen herkennen en manipuleren. Zo zou Holleeder zijn zus Sonja hebben verteld dat ze zelf mocht kiezen welke van haar zoontjes het eerste door hem doodgeschoten zou worden.

Karin Roelofs, hoogleraar psychopathologie, denkt dat we een te 'simpel' beeld hebben van deze complexe aandoening. 'Emotie-armoe is niet de kern van de aandoening', denkt ze. De jongste studie uit haar laboratorium, met 37 tbs'ers en een controlegroep van19 gezonde niet criminele proefpersonen, suggereert dat psychopaten wel emoties hebben, maar die niet vertalen in gedrag. Roelofs liet de proefpersonen op een vloerplaat staan die heel nauwkeurig bewegingen registreert. Ondertussen kregen ze symbooltjes te zien als rondjes, driehoekjes en vierkantjes waar ze een stap naar toe moeten zetten of juist vanaf. Wat de juiste reactie was, moesten de deelnemers al doende leren. Een goede reactie werd beloond met 20 eurocent, een verkeerde reactie werd beboet met 20 cent.

Voorafgaand aan elk testje werd een foto vertoond van een boos of een blij gezicht. 'Bij boze gezichten krijgt vrijwel iedereen een korte freezereactie, waarbij je even wat stiller staat en meer alert bent. De vloerplaat registreerde die reactie bij zowel de tbs'ers als bij de gezonde deelnemers. Maar als ze vervolgens het proefje moeten uitvoeren, zie je verschil. De gezonde proefpersonen stappen weg, ongeacht het symbooltje en zelfs als ze daardoor 20 cent verliezen. Dat is een irrationele impuls, geleid door emotie. Die hebben we - door de bank genomen - allemaal. Alleen bij psychopaten werkt dat niet zo. Het boze gezicht roept wel automatisch emotionele reacties op, maar die sturen niet hun gedrag.'

De uitkomst versterkt het idee van Roelofs dat er bij psychopaten geen sprake is van een verstoorde beleving van emoties. Eerder had ze dat ook al in hersenonderzoek gezien, waarbij tbs'ers in een MRI-scanner afbeeldingen te zien kregen van boze en blije gezichten.

Roelofs zag dat de amygdala (emotiekernen) van de tbs'ers niet wezenlijk anders reageerde dan die van de gezonde proefpersonen. Ze zag wel dat er bij tbs'ers minder communicatie was tussen de emotiekern in het brein de prefrontale cortex: het gebied waar emoties worden gecontroleerd, afgeremd en ge´ntegreerd in gedrag.

'Er lijkt sprake van een hardnekkig misverstand. Het kernprobleem zit hem niet in de beleving, maar in de transfer van emotie naar doelgericht gedrag', aldus de hoogleraar.

Slechts 1 procent van de bevolking is psychopaat. De groep is niet alleen klein maar ook zeer heterogeen. Dat maakt het lastig algemeen geldende uitspraken te doen over de stoornis.


Tussenstukken:
Wie? Karin Roelofs, hoogleraar experimentele psychopathologie aan de Radboud Universiteit.

Wat is haar specialiteit? Emotieregulatie. Onder anderen bij psychopaten met tbs.

Originele titel publicatie? Verminderde overdracht van affectieve waarden naar instrumenteel gedrag bij gewelddadige criminelen met tbs.

Vrij vertaald? Psychopaten vertalen emoties niet naar gedrag.

Wie? Karin Roelofs, hoogleraar experimentele psychopathologie aan de Radboud Universiteit.

Wat is haar specialiteit? Emotieregulatie. Onder anderen bij psychopaten met tbs.

Originele titel publicatie? Verminderde overdracht van affectieve waarden naar instrumenteel gedrag bij gewelddadige criminelen met tbs.

Vrij vertaald? Psychopaten vertalen emoties niet naar gedrag.


Jaarlijks publiceren Nederlandse wetenschappers 172 duizend onderzoeken. In deze rubriek een greep uit de ontdekkingen die bijna onopgemerkt waren gebleven. Deze week: psychopaat voelt wel degelijk emoties.


Web:
Psychopaat voelt wel degelijk emoties; 'emotie-armoe is niet de kern van de aandoening'

Tijdschrift voor Belangwekkende Bijzaken

Jaarlijks publiceren Nederlandse wetenschappers 172 duizend onderzoeken. In deze rubriek een greep uit de ontdekkingen die bijna onopgemerkt waren gebleven. Deze week: psychopaat voelt wel degelijk emoties.


Naar Psychologische krachten, compartimentalisatie & integratie  , Psychologische krachten  , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]