De Volkskrant, 27-07-2013, van verslaggever Tonie Mudde 30 jul.2013

Brein van 'gevoelloos wezen' vonkt vriendelijker dan gedacht

Psychopaat heeft iets aardigs

Psychopaten kunnen zich wel degelijk inleven in hun medemens, suggereert Gronings hersenonderzoek bij tbs'ers.


Het idee dat psychopaten gevoelloze wezens zijn verdient nuancering. Het brein van de gemiddelde psychopaat reageert net zo gevoelig op emotionele beelden als dat van een gezonde proefpersoon. Dit gebeurt echter pas nadat de psychopaat opdracht krijgt zich in te leven in de situatie.

Dit blijkt uit experimenten onder achttien veroordeelde psychopaten, gepubliceerd in het nieuwste nummer van het wetenschappelijk tijdschrift Brain. De proefpersonen - tbs'ers uit de Van Mesdagkliniek en het FPC Veldzicht - bezochten een voor een het Universitair Medisch Centrum Groningen. De meesten kwamen met handboeien om het laboratorium binnen lopen, onder begeleiding van bewakers. In de MRI-scanner mochten de boeien af.

Terwijl het apparaat hun hersenactiviteit registreerde, keken de psychopaten naar filmpjes van handen die elkaar streelden, op de vingers tikten of wegduwden. Bij het zien van zulke beelden gaan bij 'normale' proefpersonen de spiegelneuronen vuren. Deze zenuwcellen in het brein spelen een hoofdrol bij het inlevingsvermogen. Wie kijkt naar een liefkozing of een afwijzing, vertoont al snel hersenactiviteit alsof hij zelf wordt bemind of afgewezen. Om te traceren in welke hersendelen het spiegeleffect optrad bij dit experiment, maakten de Groningse onderzoekers ook hersenscans terwijl de proefpersonen in levende lijve over hun hand werden geaaid of een tik kregen.

De activiteit van de spiegelneuronen - een indicatie van het inlevingsvermogen - was bij de psychopaten opvallend laag tijdens het kijken naar de filmpjes. Echter, zodra de psychopaten de opdracht kregen zich in te leven in de beelden, vonkten hun spiegelneuronen net zo fel als bij de controlegroep.

'Dit suggereert dat psychopaten wel degelijk over een inlevingsvermogen beschikken - ze gebruiken het alleen niet spontaan', zegt neurowetenschapper Harma Meffert, die op haar cv mag zetten dat ze de handen van achttien tbs'ers heeft geaaid en geslagen met een plastic liniaal.

Dit sluimerende inlevingsvermogen verklaart mogelijk waarom psychopaten zo goed kunnen manipuleren. Zo verplaatste de Amerikaanse seriemoordenaar Ted Bundy zich in de gevoelswereld van zijn slachtoffers door zijn arm in het gips te doen. Jonge vrouwen vonden hem zielig en lieten zich daarom makkelijker meelokken naar een afgelegen plek.

Het Groningse experiment biedt ook aanknopingspunten voor therapie. Wellicht dat een combinatie van trainingen en medicijnen psychopaten helpt om zich spontaan te concentreren op andermans emoties. Meffert: 'Die invalshoek - psychopathie als een soort aandachtsstoornis - wil ik verder onderzoeken. Al zullen de praktische toepassingen altijd onzeker blijven en sterk afhangen van het individu. Je kunt niet de hele dag naast iemand lopen en zeggen: hé, zie je wel hoe bang je gesprekspartner kijkt?'



Naar Psychologische krachten, compartimentalisatie & integratie  , Psychologische krachten  , Psychologie lijst , Psychologie overzicht , of site home .
 

[an error occurred while processing this directive]