Bronnen bij Psychologische krachten: psychopathie en
ongevoeligheid
|
|
De kern van psychopathie is de gevoeligheid voor andermans emoties en belangen:
Uit:
De Volkskrant, 28-05-2004, door Ranne Hovius
Psychopaten langs de meetlat
Zijn psychopaten te behandelen?
... lang niet alle psychopaten zijn crimineel en niet alle
ernstige zedendelinquenten zijn psychopaat, betoogt de Canadees Robert Hare in
zijn toegankelijk geschreven en verhelderende boek Gewetenloos.
Hare, hoogleraar in de forensische psychologie, houdt zich al
een kwarteeuw met dit onderwerp bezig en ontwikkelde met de Psychopathology
Checklist een instrument om psychopathie vast te stellen.
Deze checklist is sinds een paar jaar ook in het Nederlands
vertaald en aan een heel voorzichtige opmars begonnen.
Wat de checklist meet is of er sprake is van een cluster van
specifieke eigenschappen en gedragingen. Gewetenloosheid is zo'n eigenschap,
evenals een volslagen gebrek aan empathie, een opgeblazen zelfdunk,
egocentrisme, een ontbrekend schuldgevoel en een indrukwekkend vermogen om met
gladheid, leugens en charme iedereen te manipuleren. De gedragingen laten zich
samenvatten met het woord sociale deviantie. Psychopaten hebben al heel jong
gedragsproblemen zonder dat daar duidelijke oorzaken voor zijn, ze vertonen als
volwassenen antisociaal gedrag, zijn impulsief, nemen geen enkele
verantwoordelijkheid en zijn uit op opwinding.
De directe bevrediging van een behoefte, schrijft Hare,
speelt een cruciale rol in veel van hun handelingen, terwijl de behoeften van
anderen volledig worden genegeerd: 'banen worden plotseling opgezegd, relaties
verbroken, plannen gewijzigd, huizen leeggeroofd, mensen bezeerd, vaak om wat
weinig meer lijkt dan een gril'. ...
Red.: De snelle vooruitgang van de psychologie
als wetenschap blijkt uit het volgende artikel van ruim zes jaar later. Eerst een wat nauwkeuriger
herformulering van de verschijnselen::
Uit:
De Volkskrant, 22-01-2011, door Malou van Hintum
Psychopathie als handicap
...psychiater Robbert-Jan Verkes (Donders Instituut, Radboud Universiteit
Nijmegen) ...
Dat mensen met psychopathie slecht afstemmen op andermans emoties,
was al langer bekend. Ze gaan recht op hun doel af, en laten zich daarbij door
niets of niemand weerhouden. In mildere vorm is dat een eigenschap die van pas
kan komen als er pijnlijke beslissingen genomen moeten worden. Maar als signalen
van pijn en angst niet worden herkend, ligt de weg vrij voor gewelddadig gedrag.
Omgekeerd zijn psychopaten zelden onder de indruk van
gewelddadige bedreigingen aan hun adres. Verkes: 'Ze kennen geen angst, dus je
kunt ze ook geen angst aanjagen. Nog niet gepubliceerd onderzoek laat zien dat
psychopaten op boze gezichten niet ontwijkend reageren.'
Red.: Oftewel: er is sprake van een ontbrekende schakel in de
hersenen. Wat die schakel is, is nu ook bekend:
| |
... psychiater Robbert-Jan Verkes (Donders Instituut, Radboud
Universiteit Nijmegen), die afgelopen week met promovendus Inti Brazil
de resultaten van EEG-onderzoek bij achttien mensen met psychopathie (en
achttien gezonde controles) online publiceerde (Brazil et al, Biological
Psychiatry).
De EEG-opnames laten zien dat de ACC, een sleutelgebiedje
tussen het limbische systeem (waar de emotionele processen in de
hersenen zich afspelen) en de prefrontale cortex (waar cognitieve
controle plaatsvindt) minder actief is wanneer psychopaten anderen een
fout zien maken. Verkes: 'Normaal wordt de ACC niet alleen actief als we
zelf een fout maken, maar ook als we anderen een fout zien maken. Door
deze onbewuste 'empathische' reactie leren mensen, heel efficiënt, van
fouten van anderen. Dit ontbreekt bij psychopathie.' |
Dit heeft mogelijkerwijs ook consequenties voor hoe je teen het ermee
geassocieerde gedrag aankijkt. Zoals Verkes al in zijn taalgebruik doet:
| |
'Psychopaten zijn mensen met een handicap', zegt psychiater
Robbert-Jan Verkes ...
Het is een zeer lastig te behandelen handicap, zegt Verkes.
'Mensen emotioneel gevoeliger maken voor anderen lukt niet, en dreigen
met straf helpt zeker niet. In de kliniek proberen we mensen te leren
zich aan afspraken te houden en de schuld voor problemen niet altijd
buiten zichzelf te leggen.' Bij mensen met een hoge mate van
psychopathie ziet Verkes voorlopig meer in blijvende controle na ontslag
uit de kliniek, dan in langdurige behandeling gericht op empathisch
gedrag. |
De term "handicap" is neutraal, in contrast tot de term psychopathie zelf:
die heeft een sterk negatieve bijbetekenis.
In het kader van het solidariteits- en "medemenselijkheid"s-heidscomplex
dat de linksige intellectuele elite, zwaar vertegenwoordigd in de
gammawetenschappen, teistert, is het te verwachten dat er druk zal komen deze
verandering van houding wijder in te voeren. Als dat gebeurt, werkt dat alleen
positief uit, als ook de noodzakelijkerwijs eraan gekoppelde verandering wordt
meenomen: dat mensen met deze handicap worden geweerd van
maatschppelijkeposities war ze anderen schade mee kunnen berokkenen - want ze
zijn niet verbeterbaar door normaal intermenselijk gedrag. En het is bekend
welke maatschappelijke posities dit in allereerste instantie betreft: de
lei9dnggevende functies in de maatschappij. En wel hoe hoger, hoe meer het
voorkomt en hoe kritischer de norm moet zijn. Het is uit de praktijk bekend dat
leidinggevenden die relatief geringe mate van dit soort trekjes hebben, al een
enorme schade aan iedere organisatie berokkenen.
In het licht van dit soort onderzoek lijkt het nauwelijks
overdreven om iedereen die leiding moet gaan geven meer dan, zeg, tien personen,
aan een psychopathietest te onderwerpen, als onderdeel van de
sollicitatieprocedure.
Voor meer over de ACC, zie hier
.
Naar Psychologische krachten
, Psychologie
lijst
, Psychologie overzicht
, of
site home
.
|