Bronnen bij Religie en psyche: onzekerheden
|
24 dec.2009 |
Dat religie over onzekerheden gaat, is iets dat iedereen die enige afstand kan
nemen snel duidelijk wordt:
Uit: De Volkskrant, 08-04-2010, door Benno Barnard
Ook zonder God zijn we christelijk
Woensdag 31 maart zou de Nederlandse schrijver Benno Barnard een lezing
houden aan de Universiteit Antwerpen. Al na zijn eerste zinnen bestormden
radicale moslims het podium. Hier een sterk bekorte versie van de lezing die
Barnard had willen houden.
... Ik ben een anglicaan. Anders dan de meeste van mijn christelijk
opgevoede generatiegenoten, heb ik nooit voldoende redenen gevonden mij te
distantiëren van mijn kerk. ...
Wat veel godloochenaars niet begrijpen is dat religie geen stelsel van
cognitieve waarheden is, maar een liturgische, rituele praxis, die dient om niet
gek te worden in dit heelal. Ik geloof helemaal niet in het viriele geroep dat
we blij moeten zijn met de zinloosheid van alles. Ik vind de dood een schandaal.
Niet de evolutieleer is ons probleem, maar de evolutiepraktijk. En in het
christendom wordt tenminste een respectabele poging gedaan om op die praktijk te
reageren.
Red.: En als het christelijke gevoel minder wordt, gaat men
gewoon iets anders zoeken:
Uit: De Volkskrant, 10-04-2010, door Malou van Hintum
Spiritueel shoppen
De Matthäus was weer prachtig, er liggen nog voor twee weken
paaseitjes, en in mei wachten ons Hemelvaart en Pinksteren. Voor veel mens en
dagen waarop het goed shoppen is - ze hebben geen idee waarom ze dan vrij
krijgen.
Toch is Nederland minder geseculariseerd dan vaak wordt gedacht, zegt
cultuursocioloog Stef Aupers (Erasmus Universiteit Rotterdam), gespecialiseerd
in nieuwe spiritualiteit.
Dat de kerken leeglopen, betekent niet dat de mensen geen God meer nodig
hebben...
'Mensen zoeken God niet meer buiten zichzelf, maar in zichzelf. Ze noemen het
mijn innerlijke kind, ziel, goddelijke vonk, hogere zelf, boeddhanatuur. De
boodschap daarachter is dat het goddelijke in diepere lagen van jezelf zit. ...
Een soort spirituele supermarkt.
'Het lijkt alsof iedereen aan het shoppen is, maar als je goed luistert, ontdek
je dat deze mensen een gemeenschappelijke kern hebben: ze zoeken naar de zin van
ziekte, lijden en dood. De wetenschap kan die betekenis niet geven; die vertelt
alleen wat de wereld is. Voor veel mens en is dat onvoldoende, maar terug naar
de kerk willen ze niet meer. Deze geïndividualiseerde vorm van spiritualiteit
past daarom heel goed bij de veranderende samenleving.'
Red.: En hoe groter de onzekerheden in het leven, des te
strenger de godsdienst die men kiest. Bij westerse bekeerlingen tot de islam
steekt daar meestal een sterk ondermijnde geest achter, met ter compensatie een
grote behoefte aan zekerheden - die islam verschaft, zie bijvoorbeeld de
reportage hier (Netwerk, 20-07-2010)
.
Als je niet kiest voor de zekerheden van religie, moet je dus zelf als persoon
met de onzekerheden des levens rond zien te komen - wat niet noodzakelijkerwijs
slecht hoeft te zijn:
Uit:
De Volkskrant, 23-12-2009, door Gert J. Peelen
Op weg naar een stad zonder zekerheden
Wie besluit niet te gaan schuilen onder het lekkende afdak van
schijnzekerheden, is een moedig mens, betoogt Henk van der Ent. Hij bepleit een
leven zonder houvast.
Niets is zeker en zelfs dat niet. Met deze waarschuwing is Multatuli een
roepende in de woestijn gebleken. 130 Jaar na verschijning van zijn eerste
bundel Ideeën barst de wereld bijkans uit haar voegen van de zekerheden,
en slaan hun hoeders, de zeker- en betweters, elkaar om de oren omwille van het
eigen gelijk. Niet zelden hebben dergelijke zekerheden een religieus fundament.
Maar ook het omgekeerde komt voor: zekerheid ontleend aan het heilig huisje van
een onfeilbaar menselijk verstand bijvoorbeeld, die even fanatieke aanhangers
kent.
Grote vraag is of er te midden van het gekrakeel dat is
losgebarsten tussen al die slaags geraakte zekerweters, nog ruimte overblijft
voor mensen die categorisch weigeren onderdak te zoeken bij wat zij denken te
hebben ontmaskerd als schijnzekerheden. Ook zij kennen de zuigende werking van
een houvast, of dat nu van religieuze, politieke of wetenschappelijke aard is.
Hoe aanlokkelijk is het niet om met je levensvragen naar een antwoord te gaan
zoeken bij instanties die luidkeels verkondigen de waarheid in pacht te hebben.
Er is moed voor nodig om uit dat overvloedige aanbod principieel geen keuze te
willen maken.
Die moed is vaker bepleit. Bijvoorbeeld door Albert Camus, de
Franse denker, ...
Hoewel Camus er niet in voorkomt, tendeert De moed om niet
te schuilen, het nieuwe essay van Henk van der Ent in dezelfde richting. ...
Net als zijn vorige werk is ook De moed om niet te schuilen
gegoten in de vorm van een reisverhaal. ...
Hem interesseert niet de vraag welk mysterie zich achter de
werkelijkheid verbergt. Voor hem is die werkelijkheid zelf het mysterie, niet te
verwarren met een raadsel. Raadsels zijn er om op te lossen. Mysteries moet men
mysterie laten. Uit eerbied. Want eerbied, aldus Van der Ent, is de ervaring van
een verhouding tot het ongrijpbare, het onuitsprekelijke, het onzegbare, het
mysterie kortom. Daar komt geen God meer aan te pas. Ook het zoeken naar zo’n
‘hoofdletterachtige instantie’ is een uiting van levensangst.
Red.: Wat mooi illustreert dat de vlucht naar religie zo zijn
begrijpelijke kanten heeft, maar eigenlijk als beperkt of armoedig kan worden
gezien.
Naar Religie en psyche
, Psychologie lijst
, Psychologie
overzicht
, of site home
.
|