De Volkskrant, 20-04-2010, door Marjon Bolwijn .2010

Techneut (v) is geen manwijf

De Onderwijsagenda buigt zich over problemen in het onderwijs. Hoe kun je talenten van kinderen beter benutten? Ook meiden zijn vatbaar voor de ‘kick van het snappen’ van bètavakken. Dat blijkt tijdens ‘speeddates’ met rolmodellen. ‘Wat vindt u leuk aan dit werk?’

Tussentitel:  'Ik dacht altijd dat technische beroepen heel zwaar waren'

‘Dat lijkt mij dónders moeilijk!’, is de onmiskenbaar Twentse verzuchting die het meisje slaakt. De leerlinge van De Waerdenborch in Holten reageert daarmee op het verhaal van een vrouw die werkt voor een elektrotechnisch bedrijf. Als een klant belt om een onderdeel van een koelkast te bestellen, regelt zij dat het product wordt geleverd.

De vrouw relativeert: ‘Ik heb een opleiding gedaan, en jaren ervaring. Al doende leert men.’ ‘Wat vindt u leuk aan dit werk?’, is de vervolgvraag. ‘Het uitzoekwerk: is het product er, of moet het worden gemaakt? En vervolgens zorgen dat de klant het krijgt. Ik hou ervan iets op te lossen.’

‘Toch lijkt het moeilijk, zeker als je onhandig bent zoals ik’, sombert de vmbo’er. ‘Ik was ook niet zo handig hoor, toen ik begon, maar dat ben ik wel geworden’, zegt de vrouw. Ze vraagt of de meisjes die tegenover haar zitten, al weten wat ze willen worden. Nee, klinkt het unaniem.

Datzelfde ‘nee’ hoort watermanager Huiberdien Sweeris ook van 14- en 15-jarige havo- en vwo-meisjes die voor de keuze van een vakkenpakket (profiel) staan. Zij heeft er al zo’n tien speeddates op zitten; het is een van de middelen die de scholengemeenschap in Holten inzet om de meisjes te laten kennismaken met technische en exacte beroepen. Tijdens de ontmoetingen van 15 minuten mogen leerlingen in kleine groepjes een vrouw met een technisch beroep het hemd van het lijf vragen. Na het eindsignaal schuift elk groepje door voor een volgende speeddate.

Lange stilte
Watermanager Sweeris: ‘Als ik ze vraag wat voor werk je kunt doen met een exacte studierichting, valt er elke keer weer een lange stilte. Soms zegt er één: ‘architect’. Meisjes hebben geen idee hoeveel interessante beroepen er in deze sector zijn. Als ik vertel dat ik watermanager ben en wat je allemaal kunt doen met zo’n vak, zie je hun ogen oplichten. Oplossingen bedenken voor vuil drinkwater, watertekort, overstromingsgevaar of ziekten in arme landen door het ontbreken van sanitaire voorzieningen. Je kunt dijken of waterzuiveringsinstallaties ontwerpen, voorlichting geven over schoon drinkwater. En prins Willem-Alexander de hand schudden, zoals ik al een paar keer heb gedaan.’

Volgens haar wordt de interesse van meisjes in technische beroepen gewekt zodra ze een maatschappelijk belang zien; ze ontdekken dat ze wel degelijk met mensen werken en dat er creatieve kanten aan het vak zitten. Maar dan komt het grote struikelblok: het is toch veel te moeilijk voor mij?! De watermanager begrijpt het wel: die meisjes die een 6 of 7 voor wiskunde halen en toch geen natuurprofiel aandurven.

‘Meisjes zijn vaak onzeker op die leeftijd. Ik vertel dat ik ook niet hoger kwam dan een 7 voor wiskunde en scheikunde, en dat het een heel goed cijfer is. Dat je die vakken moet kiezen als je plezier hebt in puzzelen, proefjes doen en oplossingen zoeken, omdat je daarmee later alles kunt doen wat je wilt. Dan gaan er nog meer ogen stralen en hoor je sommigen zeggen: wie weet is techniek toch iets voor mij.’

Meisjes in contact brengen met vrouwen met een technisch beroep heeft een positief effect op hun beroepsbeeld, zegt decaan Hilde Nijenkamp van De Waerdenborch.

Plezier
‘Ze zien dat vrouwen plezier hebben in werk dat ze voorheen met mannen associeerden, of waar ze een vaag of negatief beeld van hadden. Meisjes staan verder af van techniek.’

De 15-jarige Annejet Brandsma, met haar zwartgelakte nagels, geeft onmiddellijk toe dat haar beeld van vrouwen in technische beroepen door het speeddaten is bijgesteld. ‘Het zijn geen grote gespierde vrouwen, zoals ik had verwacht, maar vrouwen die je overal tegenkomt – ze kunnen je buurvrouw zijn. Ik dacht altijd dat technische beroepen zwaar waren en alleen maar te maken hadden met metaal en hout, maar dat is niet zo. Mijn beeld is veranderd, ook door de bezoeken die we met school hebben gebracht aan bedrijven. Zo heb ik ontdekt dat ik graag architect of fotograaf wil worden. Daarin gaan techniek en creativiteit mooi samen.’

Sinds een paar jaar draagt De Waerdenborch de naam ‘technasium’. Dat betekent dat de school leerlingen – op vrijwillige basis – in aanraking brengt met techniek. Er is het vak Onderzoek en Ontwerpen, waarin ze praktijkopdrachten uitdenken en uitvoeren.

‘Opsta’-apparaat
Zo bedachten havisten Merel, Floor en Britt een ‘opsta’-apparaat voor een vrouw met een spierziekte, die niet op eigen kracht uit haar stoel kon komen. Ook ontwierpen zij een brug, waarvan ze een model op kleine schaal moesten maken. Ze leerden solderen, een ledlamp aanleggen en een maquette bouwen. Voor hun eindexamen hebben ze een beveiligingssysteem uitgedacht voor een Gezondheidscentrum. ‘De kick van het snappen’ vindt Britt het leukste van exacte vakken. ‘Je wordt hier niet gepushed om exact te kiezen, maar wel gestimuleerd.’

Dat is precies de bedoeling, zegt directeur havo/vwo Arjan Hakkert. In de afgelopen vier jaar is het percentage leerlingen dat kiest voor een exact profiel, flink toegenomen, met name in het vwo, zegt hij. Van alle negentig vwo’ers heeft tweederde een natuurprofiel, evenveel jongens als meisjes; bijna een verdubbeling ten opzichte van een paar jaar geleden.

Het technasium organiseert bovendien een wetenschapscafé met gastsprekers, en het werkt samen met twee technische bedrijven die stages, gastlessen en excursies organiseren. ‘Leerlingen maken bij ons kennis met zeker dertig beroepen’, aldus Hakkert. ‘Een mooi voorbeeld voor de meisjes is ook de vrouwelijke directeur van een van onze partners, bouwbedrijf Dura Vermeer.’

Een nieuwe partner van De Waerdenborch is Aebi Schmidt Nederland, een bedrijf dat zoutstrooimachines produceert. Directeur Han Leemhuis hoopt met stages, gastcolleges en praktijkopdrachten de leerlingen – de werknemers van de toekomst – alvast te paaien. ‘De economie zal ongetwijfeld weer aantrekken, en dan ontstaat er een grote behoefte aan technisch personeel. Vooral technische vrouwen zijn welkom. Ik verwacht dat zij de productiviteit omhoog stuwen in ons mannenbolwerk.’


Tussenstukken:
Leuk & technisch

Een greep uit aantrekkelijke technische beroepen voor meisjes, want ze voldoen aan hun minimale eisen: je handen worden er niet vies van, je werkt met mensen en boekt zichtbaar en nuttig resultaat:
architect  stedebouwkundige  industrieel ontwerper  ■ forensisch onderzoeker  ■ watermanager  ■ webdesigner  ■ decorbouwer  ■ medische instrumenten-ontwerper  ■ bewegingstechnoloog  ■ voedingsmiddelentechnoloog  ■ adviseur duurzame energie


15 procent toename

Veel meisjes associëren bèta en techniek met vieze handen, mannen, saai en vooral Heel Erg Moeilijk. Het Platform Bèta Techniek heeft in opdracht van de overheid de afgelopen jaren van alles uit de kast gehaald om meer leerlingen – meisjes én jongens – exacte vakken te laten kiezen. Met succes: zowel in het middelbaar onderwijs als in het hoger onderwijs is het aantal exact geschoolde jongeren met zeker 15 procent toegenomen.

De winst is vooral geboekt bij meisjes. Een belangrijk middel bleek te zijn de beeldvorming rond bèta en techniek te veranderen. Landelijke campagnes uit het verleden als ‘Kies Exact’ werkten niet, daarom is voor een kleinschalige, individuele aanpak gekozen. Leerkrachten zijn in workshops gewezen op hun vaak onbewuste ontmoediging van meisjes, zelfs degenen met talent voor bètavakken. Hun én meisjes is ingepeperd dat er geen verschil is in exacte aanleg tussen jongens en meisjes. Wel hebben ze doorgaans een andere benadering nodig. Zo blijken meisjes vaker vragen te stellen als ze iets niet snappen, iets wat negatief wordt geïnterpreteerd, maar juist positief bevestigd moet worden, om hun motivatie tot begrijpen te belonen.

Ook meisjes in contact brengen met vrouwen in technische beroepen draagt bij aan hun belangstelling voor exact en techniek. Zo zien zij dat het ‘echte’ vrouwen zijn met vaak heel interessante beroepen waarvan ze het bestaan vaak niet wisten. Het VHTO, een expertisecentrum voor vrouwen en meisjes in bèta en techniek, organiseert op 135 havo/vwo scholen en vijftig vmbo’s speeddates tussen meisjes en vrouwen die werken in bèta, techniek of ict. Het VHTO ziet een duidelijk verband tussen deze speeddates en de toename van het aantal havo-/vwo-meisjes dat een exact vakkenpakket (profiel) kiest. Medewerkster Carolien de Neeve: ‘De ontmoetingen zijn voor veel meisjes een eyeopener. Ze raken geprikkeld om een bijzonder beroep te kunnen kiezen, in plaats van dat van de eeuwige verpleegkundige of kleuterjuf.’


Naar Wetenschap lijst , Sociologie lijst , Sociologie overzicht , of naar site home .

[an error occurred while processing this directive]