De Volkskrant, 09-10-2012, door Merijn Rengers en Anneke Stoffelen .2010

Profiel Don Poldermans

Erudiete internist genoot veel respect

De wetenschappelijke carriŤre van Don Poldermans was om van te dromen. Maar de 'erudiete, eigenzinnige en gerespecteerde' internist bleek een fraudeur.


'Het nieuws dat Don Poldermans werd beschuldigd van fraude sloeg vorig jaar in als een bom', zegt een woordvoerster van de ESC, de European Society of Cardiology. Het medische genootschap vertegenwoordigt wereldwijd zeventigduizend cardiologen, onderzoekers en andere betrokkenen bij de zorg voor hartpatiŽnten.

'Wij werken met de beste mensen uit de hele medische wetenschap. Niemand had verwacht dat een man van het statuur van Poldermans onder vuur zou komen te liggen wegens beschuldigingen van wetenschapsfraude', aldus de zegsvrouwe van de ESC.

Poldermans was een belangrijk man binnen de Europese cardiologische wereld. Hij publiceerde veelvuldig in hoog aangeschreven tijdschriften die de ESC uitgaf en hij was de voorzitter van en de drijvende kracht achter de commissie die in 2009 de Europese richtlijn opstelde over hoe om te gaan met de risico's die patiŽnten met hartproblemen lopen tijdens operaties.

Het voorzitterschap van de richtlijncommissie was de kroon op het wetenschappelijke werk van Don Poldermans. Bij deze commissie kon de 'Don van de bŤtablokkers' zijn denkrichting, zijn bevindingen over onder meer het gebruik van deze hartslagvertragende en bloeddrukverlagende medicijnen bij operaties in academisch beton gieten. Alle Europese medici worden geacht de werkwijze in een ESC-richtlijn te volgen.

De Rotterdammer volgde tussen 1983 en 1988 zijn specialisatie tot internist in het Academisch Ziekenhuis Dijkzicht en promoveerde in 1994 op de risico's op hartproblemen bij vaatoperaties. Daarna ging het crescendo met de ambitieuze internist. Zijn succes als academicus was grotendeels gebaseerd op een uitgebreide serie studies naar risicofactoren rond hart- en vaatoperaties, de zogenaamde Dutch Echocardiografic Cardiac Risk Evaluation Applying Stress Echo oftewel Decrease-studies.

Poldermans naam werd wereldwijd gevestigd toen hij in 1999 met onder meer een aantal Leidse hoogleraren de uitkomsten van de zogenaamde Decrease 1-studie wist te publiceren in het New England Journal of Medicine, een van de belangrijkste medische tijdschriften ter wereld. De verbazing en de bewondering in de academische wereld was groot dat de onderzoekers positieve effecten wisten aan te tonen van het gebruik van bŤtablokkers bij hartpatiŽnten die een operatie aan een ander deel van hun lichaam ondergingen.

Poldermans positie als hoogleraar perioperatieve cardiovasculaire zorg bij het Erasmus MC gaf hem de middelen om door te groeien. Hij begeleidde de afgelopen jaren tientallen promovendi en publiceerde honderden artikelen - die in veel gevallen voortborduurden op de Decrease-studies.

Ook internationaal behoorde Poldermans tot de groten. De Amerikaanse medisch journalist Mitchel Zoler kwalificeerde hem als een 'opvallende verschijning op belangrijke internationale cardiologiebijeenkomsten: bescheiden, maar erudiet, eigenzinnig en gerespecteerd'.

Ook ontpopte Poldermans zich tot een begenadigd fondsenwerver. Zowel bij de farmaceutische industrie als bij de producenten van medische apparatuur wist hij grote bedragen los te praten voor onderzoek. De producenten van bŤtablokkers waren blij met het werk van Poldermans, die zich sterk maakte voor het op Europese schaal voorschrijven van deze medicijnen aan hartpatiŽnten.

Begin 2011 was Poldermans op het toppunt van zijn roem. Het leek wel of alle promoties, onderzoeksvoorstellen en publicaties waaraan hij zijn naam leende direct een succes werden. Wat hij niet wist, was dat op dat moment zijn val al in voorbereiding was. Een junior-onderzoeker onder Poldermans twijfelde aan de manier waarop hij zijn data verzamelde en meldde zich bij de universiteit.

Na de aanvankelijke verbazing en ongeloof volgde het besef dat er wellicht echt iets aan de hand was. Dat besef voedde zichzelf, waardoor meer verhalen loskwamen en het geloof in Poldermans, twee rapporten en een zware onderzoekscommissie later, tot een minimum is gedaald.

Daaraan doen zijn eigen schriftelijke verklaringen - dat er een heksenjacht gaande is, dat hij erin is geluisd - weinig af. 'Het rapport is onnodig beschadigend voor mijzelf, voor mijn voormalige mede-onderzoekers en uiteindelijk ook voor het Erasmus MC. Hierdoor zet de Commissie het medisch wetenschappelijk onderzoek - opnieuw - in een kwaad daglicht waardoor het vertrouwen van patiŽnten en publiek helaas alleen maar verder wordt ondermijnd', schrijft Poldermans over het onderzoek naar zijn wetenschappelijke ethiek.

Een oud-collega van Poldermans, die niet met zijn naam in de krant wil, voelt zich grotelijks bedonderd. 'Wij hadden er geen idee van dat er iets mis zou kunnen zijn. Deze fraude van Poldermans is vele malen erger dan die van Diederik Stapel. Het is geen spielerei zoals in de sociale psychologie. Dit gaat over patiŽnten, zware medicijnen en de vraag hoe je die moet behandelen.'

Een ander gevaar van wetenschappelijk wangedrag is dat het tot een verkeerde richting van onderzoek leidt, zegt de oud-collega. 'Poldermans is zijn eigen onderzoek maximaal gaan uitmelken, in talloze publicaties. Toen er studies verschenen dat de effecten van bŤtablokkers minder rooskleurig waren dan hij had ontdekt, leidde dat weer tot nieuwe, grotere studies die zeer kostbaar waren. Misschien is het allemaal weggegooid geld geweest, omdat hij aan het begin zijn carriŤre de verkeerde afslag nam.'

Juist dit 'domino-effect' maakt het frauduleuze gedrag van Poldermans zo gevaarlijk, schreven twee onderzoekers van de Universiteit van Michigan in augustus in The American Journal of Medicine. 'Met meer dan vijfhonderd publicaties in vooraanstaande tijdschriften, heeft het werk van zijn onderzoeksgroep invloed gehad op overheidsbeleid, richtlijnen, het wetenschappelijk discours, en de behandeling van miljoenen patiŽnten.'


Tussenstuk:
CV

1956 Geboren in Rotterdam

1994 Gepromoveerd op een test voor risico's bij vaatoperaties

1999 Publicatie belangrijk onderzoek naar risicofactoren bij hart- en vaatoperaties in New England Journal of Medicine

2004 Benoemd tot hoogleraar perioperatieve cardiovasculaire zorg aan het Erasmus MC

2011 Ontslagen bij Erasmus MC wegens 'wetenschappelijk wangedrag' 2012 Internist Ruwaard van Putten Ziekenhuis in Spijkenisse


Naar Wetenschap lijst , Sociologie lijst , Sociologie overzicht , of naar site home .

[an error occurred while processing this directive]