De Volkskrant, 10-10-2012, door Merijn Rengers en Anneke Stoffelen .2010

'Ook met minder publicaties was Poldermans een bink geweest'

De onderzoeksgroep van Don Poldermans had maar ťťn doel, zegt Bob LŲwenberg: zoveel mogelijk publiceren. Collega's stelden elkaar nauwelijks kritische vragen.


Hoogleraar Hematologie Bob LŲwenberg van het Erasmus Medisch Centrum was de voorzitter van de commissie die het afgelopen jaar onderzoek deed naar mogelijke wetenschapsfraude door zijn collega Don Poldermans. Uit het rapport van de commissie blijkt dat Poldermans de regels van het medisch-wetenschappelijk onderzoek stelselmatig met voeten trad.

Wat hebt u onderzocht?
'Ik hoopte als voorzitter van de commissie dat eerdere signalen van wetenschapsfraude in het werk van Poldermans incidenten waren, maar wij kunnen niet om de conclusie heen dat er structureel problemen zijn met de manier waarop hij wetenschap heeft bedreven. Wij hebben vijf artikelen van hem nageplozen, en drie daarvan konden wetenschappelijk niet door de beugel.'

Heeft het resultaat u verbaasd?
'Enorm, en met mij veel collega's. Don Poldermans is een zeer aimabele, gedreven en wereldwijd gerespecteerde internist. Hij was een autoriteit die zeer veel publiceerde, onderzoekers opleidde en geld binnenhaalde. Internationaal is dit als een bom ingeslagen. Het beeld ontstaat dat het systematisch verkeerd zat bij het onderzoek van Poldermans.'

Een cruciale studie van Poldermans werd reeds in 2005 in de medische literatuur aangemerkt als 'te mooi om waar te zijn'.
'Achteraf is het altijd gemakkelijk een oordeel te vellen. We horen nu allerlei verhalen over zaken die niet zouden kloppen in zijn onderzoek, maar het is een tijdrovend proces om aan te tonen dat een studie niet deugt. Het Erasmus MC heeft twintig maanden onderzoek gedaan en vandaag concluderen we dat er drie artikelen niet aan de wetenschappelijke standaarden voldoen.'

Wat voor soort fraude hebt u aangetoond?
'De uitvoering van het onderzoek schoot zodanig tekort dat onmogelijk kan worden ingestaan voor het waarheidsgehalte van de bevindingen. Bovendien kon Poldermans allerlei onderliggende gegevens niet reproduceren. Toen wij hem om opheldering vroegen, stond hij met zijn mond vol tanden. Hij zegt nu dat de gegevens zijn zoekgeraakt of per ongeluk vernietigd, terwijl digitale gegevens gemakkelijk te bewaren zijn op een harde schijf, een cd of een memorystick. Het was zijn verantwoordelijkheid als onderzoeksleider ervoor zorg te dragen dat gegevens werden bewaard.'

Kunt u een voorbeeld geven?
'In een studie ging het om de vraag of patiŽnten een hartinfarct hadden gehad. Aan de hand van ziekenhuisgegevens en patiŽntenbrieven zijn wij nagegaan of dat zo was. Volgens Poldermans hadden deze patiŽnten een hartinfarct gehad, maar wij vonden daarvan bij een behoorlijk aantal gevallen geen spoor in het medisch dossier. Daarnaast zijn er studies die zijn gebaseerd op een bestand van gegevens die fictief blijken te zijn.'

Treffen zijn tientallen co-auteurs en promovendi blaam?
'Wij denken van niet. De rol van Poldermans als onderzoeksleider was dominant. Hij bedacht een studie, haalde geld op in de wetenschap of bij de farmaceutische industrie en trok promovendi en onderzoeksassistenten aan. Hij zat in de machinekamer terwijl de anderen bij deelkwesties betrokken waren.'

Wat zegt dit over het cardiologisch onderzoek aan het Erasmus MC?
'De cultuur in de onderzoeksgroep van Poldermans was niet goed. Die was zeer individualistisch en gericht op zoveel mogelijk publiceren. Er waren te weinig discussies of werkbesprekingen zoals die gangbaar zijn in het wetenschappelijk onderzoek en collega's stelden nauwelijks kritische vragen. Je moest haast wel kort door de bocht gaan om de publicatiesnelheid van deze onderzoeksgroep bij te benen.'

Hebt u zich afgevraagd waarom Poldermans dit heeft gedaan?
'Zeker, maar het blijft gissen naar zijn motieven. Hij maakte furore in de wetenschap door in korte tijd zeer veel te publiceren, maar hij was ook een bink geweest met iets minder publicaties.'

Wat moet er met honderden andere artikelen waarbij Poldermans betrokken was?
'Het was al een enorme klus om over vijf artikelen een oordeel te vellen. Wij zetten hier een punt. De onderzoeksgroep rond Poldermans bestaat niet meer. Tijdschriften en collega's moeten bij zichzelf te rade gaan hoe zij willen omgaan met de erfenis van het werk van Poldermans, maar u kunt ervan uitgaan dat het een grote klus is de wetenschap te schonen van de fraude van een enkeling.'



Naar Wetenschap lijst , Sociologie lijst , Sociologie overzicht , of naar site home .

[an error occurred while processing this directive]