Joop.nl, 29-11-2012, door Hanneke Groenteman - TV presentator .2010

Het Stapeleffect

Mijn ervaring met vage sociaal-psychologische onderzoeken als waarover Stapel nu gestruikeld is


Een aantal jaren heb ik bij de radio en bij de televisie (Met het oog op morgen; B&W; Middageditie) bij een soort actualiteitenprogramma's mogen werken. Ik heb daar niet een erg succesvolle carrière in gemaakt, eerlijk is eerlijk. Misschien ook omdat ik zo vaak mopperde tegen de eindredacteuren van de betreffende programma's, dat ik onderwerpen vaak zo loos en/of onzinnig vond.

Dan ging het bijna altijd over onderwerpen die waren gebaseerd op ondoorgrondelijke onderzoeken aan een universiteit. En dan vaak van die vage sociaal-psychologische onderzoeken als waarover Stapel nu gestruikeld is. Ik mopperde dan vaak, machteloos "ze onderzoeken maar van alles, wie doen dat, hoe groot is de steekproef, waar zijn de bewijzen?" Om dan altijd te eindigen met een grommend: "dat is toch geen onderwerp?" En dan interviewde ik ook weer braaf Stapel of een soortgeno(o)t(e).

Ik was daarmee een niet erg positieve kracht in het programma, maar nu de Stapelstorm is losgebarsten denk ik vaak aan mijn gemopper terug. Maar ik denk ook aan de gretigheid waarmee de media de Stapels omarmden, al die uitzendingen moesten immers vol en liefst ook met wat 'lekkere' onderwerpen.

Stapel is nu diep door het stof gegaan, een groot verhaal van schuld en schaamte waar ik niet helemaal lekker van werd. Maar de schuld en schaamte kunnen worden gedeeld: door de toezichthouders, de media, de collega's die allemaal meeprofiteerden. IJdelheid en sensatiezucht - explosieve combinatie.

Dit artikel staat ook op de website van Hanneke Groenteman



Laatste Reacties (18)Reageer Reacties in wachtrij: 0

Anja Lodewijks, vr 30 november 2012 21:48 Reageer op Anja

http://lextells.files.wordpress.com/2012/04/just-look-at-us-quote-fantastic.jpg
.

Woeki Hypo, do 29 november 2012 23:19 Reageer op Woeki

Het Stapeleffect.

Er is wel meer mis met de wetenschap.
Vooral de mens-, sociale of cultuurwetenschap.
Laten we de wetenschap economie niet vergeten.

Hoe kan het dat één variant van de economie,
bovendien een extreem radicale variant,
de neoliberale economie,
tegenwoordig weer (volledig) dominant is?

Daarover moeten we niet alleen o.a. politici,
bankiers, zakenmensen, consultants
en toezichthouders aanspreken,
maar ook de wetenschappers, economen.

En ook de wetenschappers die via o.a. recht,
psychologie, sociologie, politicologie en
filosofie diensten verlenen aan
deze variant van wetenschap.

Woeki Hypo is gematigd liberaal.
.

Adrie Kooijman, do 29 november 2012 22:54 Reageer op Adrie

Maar wat zegt dit over de onafhankelijke peer-review systemen waar vrijwel alle conferenties en journals prat op gaan? Hoe zorgvuldig zijn die reviews eigenlijk?
.

Jelle De Vries, do 29 november 2012 17:10 Reageer op Jelle

Is niet het probleem dat in de echte wetenschap een correlatie van 90 of zo wordt geeist, psychologen al blij zijn met 50 ?
Wat psychologisch onderzoek voorstelt lees je bij Frijda en Piet Vroon.
Beiden schrijven zo ongeveer hetzelfde maar bij de ene is het glas half vol, bij de andere half leeg.
.

Eline W, vr 30 november 2012 09:41 in reactie op Jelle De Vries Reageer op Eline

Deeltjesfysica eist 5 sigma, de kans dat het resultaat toeval is is zo klein dat het geen zin heeft dat nummer hier op te schijven. In de sociale wetenschappen is door gebrekkige statistiek misschien wel 1 op 20 onderzoeken onzin.
.

Frits Jansen, do 29 november 2012 16:22 Reageer op Frits

Een "modern" College van Bestuur van een universiteit is niet geïnteresseerd in wetenschap, maar wil scoren in de publiciteit. Daarom worden zelfs speciaal "media-hoogleraren" aangesteld. Uit de column hierboven blijkt dat ze nóg oppervlakkiger moeten worden, zodat zelfs de leek geen zin krijgt om naar bewijzen te vragen.

Mijn stelling: wetenschap die in een praatprogramma begrijpelijk kan worden uitgelegd is geen wetenschap. Er is trouwens ook onbegrijpelijke wetenschap die zich toch leent voor een praatprogramma, omdat die de kijker toch een gevoel kan geven dat er iets spectaculairs aan de hand is. Vooral natuurkundigen als Robbert Dijkgraaf en Leo Kouwenhoven zijn daar goed in. Ja, hocus pocus. Maar wel leuk!
.

Myckel Habets, do 29 november 2012 19:24 in reactie op Frits Jansen Reageer op Myckel

"Mijn stelling: wetenschap die in een praatprogramma begrijpelijk kan worden uitgelegd is geen wetenschap."

Een wetenschapper die zijn onderzoek niet aan gewoon publiek kan uitleggen, begrijpt de materie nog onvoldoende (Einstein).
Aan de andere kant is het natuurlijk ook niet makkelijk om onderzoek goed uit te leggen zodat iedereen het begrijp, maar onmogelijk is het natuurlijk ook niet.
.

Mark Sinops, do 29 november 2012 16:06 Reageer op Mark

Zolang deze trend niet naar de echte wetenschap overslaat is er niets aan de hand.
.

Eline W, vr 30 november 2012 09:46 in reactie op Mark Sinops Reageer op Eline

De natuur trekt zich niets aan van gefraudeerde wetenschap, fraude in natuurwetenschap is daarom betrekkelijk zinloos.
.

Joop Schouten, do 29 november 2012 16:00 Reageer op Joop

Wat je ook vindt van Diederik Stapel. Toezichthouden zal dit in de toekomst niet voorkomen en zegt dus weinig tot niets. Zijn handelen komt namelijk mede voort uit de werkwijze in de academische wereld van vandaag de dag.

Paul Verhaeghe weet de achterliggende oorzaken goed te duiden.: Het is de academische versie van het Rank and Yank-systeem met als gevolg: een op papier steeds stijgende productie, boven op een mix van persoonlijke frustratie en afgunst, angst en paranoia, die bovendien dodelijk is voor de creativiteit. Alles wat buiten de strak bepaalde krijtlijnen valt, telt letterlijk niet langer mee. ‘Out of the box’-denken, de voorwaarde voor innovatie en ontdekking, kan niet langer. Toch maar naar die garage dus.* Het is de moeite waard om hier naar de historicus en filosoof Foucault te verwijzen, met zijn opvattingen over disciplinering. Binnen de huidige academische wereld gaat iedereen gebukt onder het juk van een anonieme, globale Evaluator die zich geïncarneerd heeft in de toptijdschriften en vanuit die verheven positie iedereen in de gaten houdt, disciplineert en op zijn verondersteld juiste plaats zet. Wat meteen verklaart waarom niemand nog durft te protesteren. Paradoxaal genoeg werkt dit kwaliteitsbewakend systeem fraude in de hand, net als bij Enron, gaande van de affaire-Stapel in Nederland tot de zwendel met doctoraatsdiploma’s aan Duitse universiteiten.

Ongeveer elke krant had het over de hoge publicatiedruk en de moordende concurrentie als verklaring voor dit soort praktijken. In augustus 2009 kwam in Duitsland een grootschalig gesjoemel met doctoraatsdiploma’s aan het licht, waarbij verschillende universiteiten en een honderdtal professoren betrokken waren. Veel hoogleraren zijn ervan overtuigd dat de ontdekte vervalsingen maar een fractie uitmaken van wat er werkelijk gaande is, maar vrijwel niemand durft dat luidop te zeggen. Naast deze reële vervalsingen doet zich echter nog een veel groter probleem voor: het merendeel van de onderzoeksresultaten is onjuist, en ook dat heeft alles te maken met concurrentie en publicatiedruk.

Wetenschappers krijgen simpelweg de tijd niet meer om iets grondig te overdenken en uit te zoeken. John Ioannidis, een gereputeerd epidemioloog van Stanford, schreef daar in 2005 een baanbrekend artikel over: Why most Published Research Findings are False. Zes jaar later is er nog niets veranderd, stelde hij in april 2011 tijdens een lezing aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Een dergelijke disciplinering met de bijbehorende negatieve effecten is inherent aan dit neoliberale meritocratische systeem. Dit volstaat om de mythe van de zogenaamde ‘vrije’ markt te doorprikken – een neoliberale ‘vrije’ markt kan enkel en alleen functioneren via onderlinge afspraken tussen bedrijven en op grond van globale beleidsbeslissingen – dat wist Jeremy Bentham al, en zowel Hans Achterhuis als Richard Sennett hebben dat ook voor onze tijd overtuigend aangetoond.

Wat de universiteiten betreft: als de huidige trend doorzet, zijn er twee mogelijkheden. Of het hoger onderwijs wordt een door de burger betaald en dus goedkoop onderzoekscentrum voor multinationals, met als bonus de persoonlijkheidsvorming (competitief, flexibel, enzovoort) van hun toekomstige werknemers; of universiteiten worden simpelweg opgekocht en omgevormd tot beursgenoteerde bedrijven, waarbij input (studenten) en output (werknemers) afhangen van de markt. We zijn daar minder ver van verwijderd dan men aanneemt.

....

Wetenschappers zouden in actie moeten komen om deze zieke praktijkomstandigheden bij een rechter aan te kaarten. Maar waarschijnlijk zijn het in meerderheid lafaards, anders was dit al gebeurd.
.

Rob Geurtsen, do 29 november 2012 21:01 in reactie op Joop Schouten Reageer op Rob

Joop het gaat nog verder. Onbegrijperlijkerwijs nemen universiteiten geen enkele verantwoordelijkheid voor het bewaren van de data en onderzoeksdocumentatie in de archieven.

Elke organisatie heeft archiefverplichtingen en verantwoordelijkheid voor kwaliteitszorg, de universiteiten hebben dat geweigerd en weigeren dat nog steeds.
Wat het excuus ook mag zijn geweest, b.v. peer reviewed publicaties, al een aantal jaar laten de universiteiten hun taak liggen en nemen ze geen verantwoordelijkheid - zdelf het rapport van Levelt c.s. is wat dit betreft hemeltergend.
.

vanessa s., do 29 november 2012 15:48 Reageer op vanessa

Er is in de sociale wetenschappen de afgelopen decennia keihard gewekt aan concretisering, hard maken van onderzoeksresultaten via geavanceerde methoden en technieken en via een mentalisteitsverandering. Een misselijke worm als Stapel, die vanuit zijn misselijkmakend labiel brein via fraude en oplichting en intimidatie de wetenschap weer een schop terug geeft omdat hij zichzelf daar zo fijn bij voelde, moet dan ook bezien worden als ofwel een gek, ofwel een misdadiger. Of waarschijnlijker, een beetje van beide. Als zodanig zou ik hem dan ook graag behandeld zien worden. Een paar jaar, met TBS. Daarna re-integratie waarna hij concierge op een fijne school in Zeeuws Vlaanderen mag worden. Ik wil hem nooit meer zien.
.

Berthold Hohenlowe, do 29 november 2012 15:18 Reageer op Berthold

Wijzen en op zoek naar erkenning zonder iets beters in huis te hebben ............. de wereld van de miskende Hanneke Groentemannen.
.

Dr. Strangelove, do 29 november 2012 13:51 Reageer op Dr.

struikelen gebeurt per ongeluk.

heeft Stapel per ongeluk feiten verzonnen?

Stapel is niet gestruikeld, Stapel heeft wetenschapsfraude gepleegd.

Anders gesteld, waarom is niet elke wetenschapper een Stapel als hij 'min of meer gedwongen werd'?

IK vind het prima om de rol van andere ingredienten te benoemen, maar de schade die deze man (en enkele anderen) heeft aangericht is van ongekende omvang. Een echte wetenschapper laat zich niet drijven door sensatiezucht van de media en haar publiek.
.

Donald Duck, do 29 november 2012 16:23 in reactie op Dr. Strangelove Reageer op Donald

"Een echte wetenschapper laat zich niet drijven door sensatiezucht van de media en haar publiek."

Wat hebben sociologie en psychologie met wetenschap te maken?
.

Dr. Strangelove, vr 30 november 2012 07:55 in reactie op Donald Duck Reageer op Dr.

alles. gek dat je de vraag niet stelt over economie, dat is namelijk geen in tegenstelling tot sociologie en psychologie geen wetenschap maar technologie.
.

Woeki Hypo, vr 30 november 2012 12:47 in reactie op Dr. Strangelove Reageer op Woeki

@Dr. Strangelove, vr 30 november 2012 07:55,

Men kan ook een term wetenschap
in ruime zin definiëren,
dus wetenschap inclusief technologie.

Dan is economie gewoon weer een wetenschap,
een wetenschap in ruime zin.

Maar zeker niet waardevrij,
evenals de andere mens-, sociale of
cultuurwetenschappen.

Vanwege de ontwerpkeuzes of
de (inter)subjectiviteit.

Woeki Hypo.
.

Marq Pas, do 29 november 2012 13:47 Reageer op Marq

"...waar zijn de bewijzen?"
---
Zo is het, je kunt maar beter vrolijk handenklappend en iedereen toejuichend alle trends achternahobbelen, want als je achteraf fout zit ben je al binnen (geef jezelf een applaus) of heb je je smoes klaar (ik ben bedrogen).

Er is al lang geen enkele behoefte meer aan gezond realisme in de meeste landen.
Begrijpelijk, want dan zit je de hele trend-economie in de weg.
Realisme, brommen en zwartkijken is voor fantasieloze Duitsers.




Red.: 

Naar Wetenschap lijst , Sociologie lijst , Sociologie overzicht , of naar site home .

[an error occurred while processing this directive]