De Volkskrant, 29-11-2012, hoofdredactioneel commentaar, door Maarten Keulemans .2010

Falend onderzoek

De bevindingen van de commissie-Levelt zijn relevant voor alle takken van wetenschap.


Tussentitel: Diederik Stapel ging ver, maar hij is geen unicum

In tientallen wetenschappelijke studies, verspreid over vele jaren, had hij gefraudeerd. Experimenten die hij beschreef, hadden niet plaatsgevonden, cijfers waren verzonnen, en toch was er al die tijd niemand die het zag. De fraudeur in kwestie was echter niet Diederik Stapel, maar voedingswetenschapper Eric Smart van de universiteit van Kentucky. Terwijl in Nederland de commissie-Levelt, die de zaak-Diederik Stapel onderzocht, haar eindrapport afrondde, presenteerde in Kentucky een andere fraudecommissie het hare. De overeenkomsten zijn opvallend: de voedingswetenschap moet schoon schip maken, luidde het oordeel, het is vreemd dat geen collega ooit iets van de fraude was opgevallen.

De zaak-Stapel - en zaken zoals die van Smart - maken maar weer eens duidelijk dat er overal wetenschappers zijn die de boel bedriegen. Dat is pijnlijk, want het is juist de wetenschap die aanspraak wil maken op de puurste vorm van waarheid. Juist daarom is het onderzoek naar de Stapel-affaire zo belangrijk: niet eerder ging een commissie ertoe over om het hele wetenschappelijke oeuvre van een fraudeur door te lichten. Maar het corpus van wetenschappelijke kennis moet toch worden ontdaan van verzonnen pseudo-kennis, zoals de commissie zelf vindt.

Een belangrijk neveneffect is dat het in de sociale psychologie uitdraaide op een soort apk-keuring. Men bleek er een cultuur te hebben ontwikkeld waar de nadruk soms verschuift van gedegen wetenschap naar leuke verhaaltjes vertellen. Nu krijgt het vakgebied, dat nota bene uitstekende beoordelingen kreeg van de officiŽle onderzoeksvisitaties, daarvoor een ferme tik op de vingers.

Dat alleen al toont aan dat de universiteiten van Tilburg, Amsterdam en Groningen er goed aan hebben gedaan de zaak tot op de bodem uit te zoeken. De commissie stelt terecht dat andere vakgebieden en universiteiten daaraan een voorbeeld kunnen nemen.

Wetenschap vormt in toenemende mate het fundament waarop we de samenleving willen laten rusten. Dat brengt de verantwoordelijkheid met zich mee om waar dat fundament barstjes vertoont, grondig onderhoudswerk te verrichten.


Red.:  Alle takken van de menswetenschap
    idem voor de media.

Naar Wetenschap lijst , Sociologie lijst , Sociologie overzicht , of naar site home .

[an error occurred while processing this directive]