De Volkskrant, 10-09-2011, hoofdredactioneel commentaar, door Martijn van Calmthout .2010

Bedrogen wetenschap

Het onderzoek naar de frauderende sociaal psycholoog Stapel gaat om de vraag hoe lang het bedrog al gaande was.

Een positieve kant aan de pijnlijke fraude-affaire rond de Tilburgse sociaal psycholoog Diederik Stapel is dat die misschien enige realiteitszin rond wetenschappelijk onderzoek teweegbrengt. Zolang als het duurt realiseren media, universiteiten en het publiek zich nu dat wetenschap mensenwerk is, waarbij wangedrag misschien moeilijk voorstelbaar is, maar niet kan worden uitgesloten.

Dat Stapel zich in wetenschappelijke zin heeft misdragen door onderzoeksgegevens te verzinnen in plaats van die te verzamelen, behoeft geen betoog. Hoe scherpzinnig een inzicht ook is, uiteindelijk bepalen alleen de feiten of het hout snijdt.

Het is nog onbekend hoe Stapels wangedrag aan het licht is gekomen. Een onafhankelijke commissie gaat zich in opdracht van de Tilburgse rector buigen over de feiten en de gang van zaken. Daarbij moet de belangrijkste vraag zijn of, en hoe adequaat de wetenschap zelf de waarheid aan het licht heeft gebracht. Mocht blijken dat Stapel jarenlang fraudeerde, dan zullen zijn collega's de hand in eigen boezem moeten steken.

Wat rest is de verwondering over de diepe val die een geroemd wetenschapper kennelijk kan maken. Alsook de vraag hoe iemand zo in de fout kan gaan. Per slot van rekening is het in de regel veel moeilijker om wetenschappelijk ogende meetgegevens te bedenken dan om ze gewoon te meten of te verzamelen.

Er is al veel verwezen naar de gretigheid van media en naar de prestatiedwang voor onderzoekers. Maar een uitstekende wetenschapper kan dat allemaal hebben. Ergens heeft de wetenschapper Stapel het vertrouwen in de werkelijkheid verloren. Misschien is dat nog wel de grootste tragiek van de hele affaire.



Naar Wetenschap lijst , Sociologie lijst , Sociologie overzicht , of naar site home .

[an error occurred while processing this directive]