Volkskrant.nl, 13-09-2011, column door Malou van Hintum, politicoloog en columnist van Vk.nl. uitleg of detail .2010

Malou van Hintum: 'Gegevens zoeken die je gelijk geven is geen wetenschap'

Wetenschap is er niet om te bevestigen wat wij of de wetenschappers zelf al (onder)vonden. Juist integendeel. 'Wetenschappers zijn er juist om aanhoudend kritische vragen te stellen.'

Wetenschap is bedoeld om voortschrijdend inzicht voort te brengen. Beter gezegd: wetenschappers hebben de taak om dat te doen. Een lastige taak, want er wordt van ze gevraagd bestaande overtuigingen tegen het licht te houden, beweringen te ontkrachten, gegevens uit onderzoek van collega's kritisch onder de loep te nemen, op zoek te gaan naar nieuwe invalshoeken, nieuwe ideen, nieuwe mogelijke verklaringen die oude zekerheden op losse schroeven zetten. Wetenschap is twijfel zaaien om kennis te oogsten.

Neuzen
Wetenschap in het algemeen is er zelden bij gebaat als 'alle neuzen dezelfde kant op staan'. Zelfs als er sprake is van breed aanvaarde wetten en modellen, moet er opnieuw worden getoetst en bevraagd. Daarom telt n onderzoek als geen onderzoek. Anderen moeten resultaten kunnen repliceren.

Een enkele wetenschapper kan met fantastische resultaten komen; maar als collega's er vervolgens niet in slagen dezelfde mooie gegevens te voorschijn te toveren, klopt er iets niet. Dat is niet erg, al is het natuurlijk voor elke wetenschapper fijner om het bij het rechte eind te hebben. Maar een theorie, of de uitkomst van een onderzoek, hebben natuurlijk past echt hun waarde bewezen als er alles aan gedaan is om te onderzoeken of ze ook weleens nt zouden kunnen kloppen.

Het frauderen met data dat de Tilburgse sociaal-psycholoog Diederik Stapel heeft gedaan, is op geen enkele manier goed te praten. Maar de stelling van zijn Nijmeegse collega Roos Vonk, dat de verzonnen gegevens precies aansloten op eerdere onderzoeksresultaten en daarom geen achterdocht wekten, is in de grond misschien nog wel ernstiger van aard. Als die houding exemplarisch zou zijn voor de manier waarop in Nederland wetenschappers werken - ik denk trouwens dat dat niet zo is - zijn ze pas cht fout bezig.

Oogkleppen
Gegevens vinden die je gelijk geven, is nooit een probleem. Die vind je namelijk altijd. Dat is een kwestie van oogkleppen opzetten en ongemakkelijke vragen uit de weg gaan. Het is een heel menselijke reactie om op zoek te gaan naar informatie die jouw ideen ondersteunt; in het dagelijks leven doen vrijwel alle mensen hun best om cognitieve dissonantie - het strijdig zijn van feiten of meningen met hun eigen opvattingen - te vermijden.

Maar wetenschappers zijn er juist om aanhoudend kritische vragen te stellen. Omdat twijfel, discussie en argumenten onderbouwd door nieuw inzicht en nieuwe feiten, ons behoeden voor een verkokerde blik, een ongefundeerde overtuiging, een vooroordeel, een stereotype manier van denken. Anders gezegd: wetenschappers moeten ons aan het denken zetten en houden. Dat doen ze niet door te bevestigen wat zij (of wij) toch al vonden. Integendeel.




Naar Wetenschap lijst , Sociologie lijst , Sociologie overzicht , of naar site home .

[an error occurred while processing this directive]