De Volkskrant, 26-10-2010, door Ana van Es en Mark van der Meulen .2010

Te veel opleidingen voor te weinig banen

Studenten journalistiek overspoelen de arbeidsmarkt. ‘Een verkwisting van gemeenschapsgeld en jong talent.’

Tussentitel: Studenten wacht een buitengewoon luizig freelance bestaan of helemaal niets

‘Opleidingen zouden moeten zeggen: u kunt bij ons journalistiek studeren, maar u krijgt geen baan.’ Huub Elzerman, voorzitter van de Nederlandse Vereniging voor Journalisten (NVJ) en voormalig directeur van de School voor Journalistiek in Utrecht, maakt zich geen illusies over het toekomstperspectief van studenten journalistiek. ‘Hen wacht een buitengewoon luizig freelancebestaan of helemaal niets.’

Vorige maand stuurde Elzerman namens de NVJ een brief aan toenmalig informateur Opstelten. Daarin pleitte hij onder meer voor een einde aan de ‘wildgroei’ van journalistieke opleidingen. ‘Ze schieten als paddestoelen uit de grond’, vindt hij nog steeds. ‘Er worden veel meer studenten opgeleid dan de arbeidsmarkt aan kan. Het schort ook aan fatsoenlijke stageplekken.’

Van mbo tot universiteit ontstaan steeds meer opleidingen journalistiek. Heet hangijzer zijn vooral wat in het veld ‘semi-opleidingen’ worden genoemd: nieuwe hbo-opleidingen die geen erkende school voor journalistiek zijn, maar in de praktijk wel opleiden voor de journalistieke arbeidsmarkt. Het zijn vooral deze opleidingen die zich volgens Elzerman schuldig maken aan ‘een verkwisting van gemeenschapsgeld en jong talent’.

Sinds vorige maand biedt Saxion Hogescholen in Enschede bijvoorbeeld de opleiding Media, Informatie & Communicatie aan. Volgens de website van de opleiding leren studenten schrijven, presenteren, vormgeven en camerawerk. Ze lopen onder meer stage bij de De Twentsche Courant Tubantia en RTL Concepts, de creatieve afdeling van RTL Nederland.

Desondanks is Media, Informatie & Communicatie geen journalistieke opleiding, zegt directeur Jan Wolters. ‘Wij leiden mensen op die in het gecompliceerde veld van nieuwe media als gids kunnen fungeren. In een enkel geval ben je dan journalist, maar je bent vooral bezig met media, op allerlei verschillende gebieden, van bedrijven tot de overheid. Onze opleiding heeft officieel ook een ander registratienummer dan journalistiek.’

Peter de Vries, directeur van de School voor Journalistiek in Utrecht ergert zich aan deze retoriek. ‘Dergelijke hbo-opleidingen leiden wel degelijk op voor de journalistiek. Door zich anders te noemen, omzeilen ze de numerus fixus en onttrekken ze zich aan een discussie over de toekomst van het vakgebied. Het ministerie van Onderwijs zou zich moeten afvragen: waarom keuren wij deze opleidingen goed?’

De vier klassieke hbo-opleidingen journalistiek, in Utrecht, Zwolle, Tilburg en Ede, voeren al jaren een streng toelatingsbeleid. Er is een numerus fixus. Studenten moeten loten of een bekwaamheidstoets afleggen. Behoud van werkgelegenheid en stageplaatsen, is het devies. Maar geweigerde studenten kunnen nu mogelijk wel terecht bij de nieuwe opleidingen. ‘Er moet gesnoeid worden in dat enorme aanbod’, vindt Hans Wolf van de Windesheim School of Media in Zwolle.

Elzerman van de NVJ dringt aan op nader onderzoek door het ministerie van Onderwijs. ‘Deze nieuwe opleidingen krijgen hun accreditatie op basis van marktonderzoek. Daaruit blijkt dat er voldoende werkgelegenheid is voor deze studenten. Wij willen de minister vragen om nog eens kritisch naar deze gegevens te kijken. Want ik geloof niet dat al deze studenten een baan krijgen.’

Niet alleen in het hbo komen er steeds meer journalistieke opleidingen bij. Het aantal universitaire opleidingen neemt eveneens toe. Tien jaar geleden waren er drie, in Rotterdam, Groningen, en aan de Universiteit van Amsterdam. Nu zijn het er negen. De Rijksuniversiteit Groningen, Radboud Universiteit Nijmegen en de Erasmus Universiteit Rotterdam hebben zelfs twee varianten in huis.

Ook hier bestaat een tendens om het beestje niet bij de naam te noemen. ‘Wij zijn geen echte journalistieke opleiding’, waarschuwt Ella Szanto, studieadviseur bij de Erasmus Universiteit Rotterdam, over de relatief nieuwe masteropleiding Media & Journalistiek. Dat is een theoretische studie, niet te verwarren met de praktijkgerichte Postacademische Opleiding Dagblad Journalistiek die aan dezelfde universiteit sinds 1990 bestaat. ‘Ja, de naam is wat dat betreft verwarrend.’

‘Wij hebben niet de pretentie om volleerde journalisten op te leiden, maar journalistiek georiënteerde academici’, zegt Jo Bardoel, hoogleraar journalistiek en media aan de Radboud Universiteit Nijmegen. Vorig jaar startte deze universiteit masterspecialisaties journalistiek en bedrijfsjournalistiek. ‘In het voormalige katholieke deel van Nederland waren deze opleidingen er nog niet.’

Hoewel ook het aantal universitaire masters toeneemt, vreest de NVJ dit minder. Integendeel. ‘Wij juichen het toe dat er meer masteropleidingen komen’, zegt Elzerman. ‘In de journalistiek komt steeds meer vraag naar hoog opgeleide studenten. Al komen ze eveneens op een krappe arbeidsmarkt, dus we moeten ook weer niet hebben dat elke universiteit haar eigen journalistieke opleiding krijgt.’

Bardoel ziet zelf wel voordelen aan het overschot van journalistieke opleidingen. ‘Er is nu een situatie van concurrentie waarin de beste opleidingen automatisch komen bovendrijven. Ik zou willen dat de NVJ zich minder zorgen maakt om de kwantiteit en meer om de kwaliteit.’


Tussenstuk:
20 lessen, 2.495 euro

Naast opleidingen in mbo, hbo en aan universiteit is er een groot aantal particuliere opleidingen, waar studenten cursussen journalistiek kunnen volgen. Veel aanbieders van particuliere cursussen zijn oud-journalisten, die ook trainingen aan bedrijven aanbieden.

De New School in Amsterdam is een geaccrediteerde hbo-opleiding die aan maximaal veertig studenten een plaats biedt.

Twee voormalige redacteuren van de Volkskrant begonnen De Tekstacademie, een particulier instituut in Utrecht. Een jaaropleiding met twintig praktijk- en theorielessen kost een student 2.495 euro.

Daarnaast bieden de LOI, NTI en NHA thuisstudies aan. Voor 50 euro per maand kan bij de LOI een eenjarige opleiding Journalistiek en Nieuwe Media worden gevolgd.


Naar Wetenschap lijst , Sociologie lijst , Sociologie overzicht , of naar site home .

[an error occurred while processing this directive]